Bashkimi Evropian ndodhet larg autonomisë strategjike, megjithëse në një botë krizash dhe me rënien e mbështetjes së SHBA, ajo do të jetë më e pavarur. Por duket se është më e lehtë të flitet për autonomi në BE sesa të bëhet realitet.
“Në Berlin dhe Bruksel u dëgjua një psherëtimë lehtësimi, kur në nëntor u bë i ditur rezultati i zgjedhjeve të ndërmjetme në SHBA. Kalimi i pushtetit tek republikanët në Kongresin Amerikan nuk doli aq sa pritej dhe ish-presidenti amerikan, Donald Trump është më i dobët pas këtyre zgjedhjeve. Nën Donald Trump marrëdhëniet transatlantike u ftohën. Por evropianët nuk duhet të gëzohen shpejt”, thotë Thorsten Benner, drejtor i Institutit “Global Public Policy” në Berlin.
Në një koment për Deutsche Wellen, Benner shkroi se “Joe Biden me gjasë do të hyjë në histori si transatlantiku i fundit.” Epoka e mbështetjes zemërgjerë në politikën e sigurisë ka marrë fund, pavarësisht se kush zgjidhet president në të ardhmen në Shtëpinë e Bardhë, kjo sepse në të ardhmen SHBA do të përqendrohet shumë më tepër tek Kina.
Autonomia strategjike – pjesë e programit qeveritar të Berlinit
Një SHBA që shkëputet ngadalë nga Evropa, një Kinë si fuqi botërore gjithnjë e më agresive, një Rusi e Putinit që sulmon një shtet të pavarur pa arsye – kjo është situata gjeopolitike në të cilën gjenden evropianët. Lufta në Ukrainë erdhi papritur gati për të gjithë, por zhvillimet e tjera jo. Në BE dhe kryeqytetet e tjera evropiane janë nxjerrë ndërkohë konkluzionet: përgjigja ndaj këtyre zhvillimeve është përmbledhur në shprehjen “autonomi strategjike” – që nënkupton që BE duhet të veprojë e pavarur nga fuqitë e tjera botërore në aspektin politik, ushtarak, dhe ekonomik.
Josep Borrell, i ngarkuari për Politikën e Jashtme të BE, në një analizë për Evropën ka shkruar, se Evropa kërcënon të “humbasë rëndësinë”. Ai e argumenton këtë me rënien e peshës politike të Evropës në botë. “Para 30 vjetësh një çereku i mirëqenies botërore ishte në kontinentin tonë. Pas 20 vjetësh pjesa jonë në kapacitetin ekonomik botëror do të përfshijë më së shumti 11%. Autonomia strategjike është “çështje e mbijetesës” për BE.
Edhe në marrëveshjen e koalicionit të qeverisë gjermane të vitit 2021 theksohet se “duam të rrisim sovranitetin strategjik të Evropës (…) Qëllimi ynë është një BE sovrane si aktore e rëndësishme në një botë të përcaktuar nga pasiguria dhe konkurrenca e sistemeve.”
Kritika ndaj vetëkënaqësisë gjermane
Por në cilën fazë ndodhen BE dhe Gjermania përgjatë kësaj rruge? European Council on Foreign Relations, (ECFR) publikon indeksin e sovranitetit evropian që mat sovranitetin në fushën e mbrojtjes, ekonomisë, shëndetit, migracionit, teknikës dhe klimës konstaton një masë të madhe sovraniteti në drejtim të ekonomisë dhe shëndetit, jep vlerësim të kënaqshëm në drejtim të mbrojtjes, klimës dhe migracionit. Problematike duket fusha e teknologjisë. Në këtë pikë BE është shumë e varur. Në qershor 2022 u mat çdo vend evropian dhe se çfarë kontribuon në sovranitetin e Evropës. Gjermania ka dalë më mirë në këtë hulumtim të ECFR, për shkak se është e fuqishme në shumë sektorë dhe investon në “aftësinë vepruese të Unionit” dhe publikisht kërkon sovranitet evropian.
Por një minus të madh e ka edhe Gjermania: Megjithë fuqinë ekonomike, në drejtim të kontributit për sovranitetin evropian ky vend renditet i pesti. Në hulumtim thuhet se kjo “reflekton pjesërisht vetëkënaqësinë gjermane në drejtim të varësisë nga Rusia dhe Kina”. Autorët e studimit janë të mendimit, se Gjermania duhet ende të mësojë nga gabimet e së shkuarës.
Jo të gjithë në Europë me të njëjtin qëllim
Evropa është ende larg arritjes së autonomisë strategjike, është i mendimit Henning Hoff nga Shoqata Gjermane për Politikën e Jashtme. “Në politikën e mbrojtjes dhe sigurisë, këtë e tregoi sulmi rus ndaj Ukrainës, evropianët janë të varur nga amerikanët”. Kjo vlen si për kërcënimin nuklear, si edhe për forcat e armatosura konvencionale. “Nuk ka dyshim: Nëse Ukraina do të ishte varur tek Evropa, sot ky vend nuk do të ekzistonte më.”
Presidenti francez, Emmanuel Macron kërkon pavarësim të Evropës në çështjet ushtarake. Franca është i vetmi vend në BE me armë atomike pas largimit të Britanisë së Madhe nga BE. Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Jens Stoltenberg në fillim të dhjetorit në Konferencën e Sigurisë të Berlinit ka paralajmëruar nga një pavarësim evropian në politikën e mbrojtjes. “Unë nuk besoj tek ‘Evropa vetëm’ dhe as tek ‘”Amerika vetëm'”, tha ai. Vetëm NATO mund të garantojë sigurinë. Ai kujtoi se vendet e BE japin vetëm 20% të shpenzimeve të mbrojtjes në NATO; 80% vijnë nga SHBA, Britania e Madhe, Kanadaja apo Turqia.
Evropianët po ashtu janë të përçarë, kur vjen fjala për autonominë ushtarake: nëse do të pyeteshin vendet baltike dhe Polonia, duhet që SHBA dhe NATO të luajnë një rol të fuqishëm në Evropë. Mihai Chihaia nga instituti i Brukselit, European Policy Center beson, se interesat e ndryshme janë të pajtueshme. “Një BE më e aftë do të kontribuonte në sigurinë transatlantike dhe do të plotësonte NATO-n”.
Interesat e Kinës për portet
Në drejtim të autonomisë strategjike nuk bëhet fjalë vetëm për sigurinë dhe mbrojtjen. Politika e tregtisë dhe e industrisë, financat dhe investimet janë po ashtu me rëndësi. Evropianët kanë mbajtur lart multilateralizmin dhe tregtinë e lirë, edhe kundër Trumpit. Por ndërkohë edhe Josep Borrell e pranon, se “mpleksja ekonomike do të jetë shumë konfliktuoze në anën politike”: në kohën e pandemisë u ndërprenë rrjetet e furnizimit; Kina krijon me vetëdije varësi; Rusia mund të ndalë kur të dojë rubinetin e gazit.
Tek sektorët që duhen mbrojtur veçanërisht në marrëveshjen gjermane të koalicionit bën pjesë furnizimi me energji. Se sa e varur është Gjermania në këtë pikë e tregoi lufta e Ukrainës. Po sot? A ka mësuar Gjermania? Kritikët e akuzojnë kancelarin Scholz, se ai pa nevojë lejoi marrjen e pjesshme të terminalit të portit të Hamburgut nga një firmë kineze, Cosco, duke u futur në varësi. “Pikërisht këtu nevojitej një përgjigje evropiane më mirë, si për shembull një “iniciativë evropiane e portit’, që do të siguronte që firmat kineze nuk ia kundërvënë njëri.tjetrit portet, ose bëjnë presion”, thotë studiuesi Henning Hoff. Nga ana tjetër pas kësaj qeveria gjermane refuzoi dy investitorë kinezë që donin të blinin sipërmarrje elektronike gjermane.
Pakënaqësi gjermano-franceze
Tradicionalisht Gjermania dhe Franca ndjehen si partnerë të ngushtë, edhe në drejtim të autonomisë strategjike. Si Gjermania ashtu edhe Franca e shikon veten “si promotore të autonomisë strategjike evropiane”, sidomos në drejtim të mbrojtjes. Por pikërisht këtu ka probleme. Në projektin e përbashkët të avionëve luftarakë, FCAS të dyja palët ecin shumë ngadalë përpara. Edhe në projekte të tjera ka zhgënjime. Hoff kritikon, që qeveria gjermane nuk e merr sa duhet parasysh që “ajo që mendohet se është veprim vetanak kombëtar në të vërtetë ka gjithmonë pasoja evropiane, dhe duhet të koordinohet gjithmonë me Francën”. Sipas tij Scholz nuk e ka gjetur rolin e tij në skenën evropiane. Nëse nuk shuhen mospajtimet në marrëdhënien gjermano-franceze, atëherë do të jetë shumë më e vështirë arritja e autonomisë evropiane.”
E gjithë BE ka një rrugë të gjatë përpara në këtë drejtim, shprehet Mihai Chihaia nga European Policy Centre në Bruksel. “Objektivi është realist, dhe besoj, se nëse do të përballemi me problemet aktuale të sigurisë, nuk të mbetet gjë tjetër, veçse të kesh këtë objektiv”. /dw/
Promo
Reklamo këtuLufta Prigozhin - Putin
Më shumëNga Rubrika
![Arsovska akuzon Ministrinë e Financave për bllokimin e pagesave shtesë për mësimdhënësit në Shkup](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2022/03/bnjvl-arsovska-380x233.png)
Arsovska akuzon Ministrinë e Financave për bllokimin e pagesave shtesë për mësimdhënësit në Shkup
![SHBA çmojnë Osmanin për bashkëpunim, nga politologët vlerësohet si mesazh për Qeverinë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/vjosa-osmani-380x233.jpg)
SHBA çmojnë Osmanin për bashkëpunim, nga politologët vlerësohet si mesazh për Qeverinë
![Kurti: Telekomi i Kosovës u është rikthyer qytetarëve, rrjeti po modernizohet](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/kurti-telekomi-380x233.jpg)
Kurti: Telekomi i Kosovës u është rikthyer qytetarëve, rrjeti po modernizohet
![Gratë shqiptare evitojnë një tragjedi shumë më të madhe në Gjermani](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/gjermani-780x439.jpg)
Gratë shqiptare evitojnë një tragjedi shumë më të madhe në Gjermani
![“Nuk jam takuar me Putinin prej dy vitesh”, Musliu nxjerr](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/agim-musliu-780x439.jpg)
“Nuk jam takuar me Putinin prej dy vitesh”, Musliu nxjerr "bllof" Vuçiqin për deklaratat në Pragë
![Iu kërkua takim me Lajçakun, Presidentja nuk e takoi - shkak agjenda](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/osmani-lajcak-780x439.jpg)
Iu kërkua takim me Lajçakun, Presidentja nuk e takoi - shkak agjenda
![Trupat italiane të KFOR-it dislokohen në Kosovë, të gatshëm të reagojnë ndaj çdo zhvillimi të situatës së sigurisë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/8-780x439.jpg)
Trupat italiane të KFOR-it dislokohen në Kosovë, të gatshëm të reagojnë ndaj çdo zhvillimi të situatës së sigurisë
![Brenda dy javëve, mjekët duhet të vendosin nëse do punojnë në spitalet publike apo private](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/01/ndihme-mjekesore-587x353-1-780x439.jpg)
Brenda dy javëve, mjekët duhet të vendosin nëse do punojnë në spitalet publike apo private
![Rruga Tetovë-Prizren, qeveria e RMV-së duhet të bëjë projektin](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/rruga-tetove-prizren-780x439.jpg)
Rruga Tetovë-Prizren, qeveria e RMV-së duhet të bëjë projektin
![Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Screenshot-2024-02-20-142648-380x233.png)
Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140
![Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/1a-1-380x233.jpg)
Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254
![Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/DSC00994-380x233.jpg)
Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253
![Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/foto-kryesore-per-tlgre-380x233.jpg)
Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123
![Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Template-per-Instagram-380x233.jpg)
Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252
Më të lexuarat
![Sancho zbulon arsyen pse u transferua tek Chelsea, ka një mesazh edhe për tifozët e Man Utd](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/jadon-780x439.jpg)
Sancho zbulon arsyen pse u transferua tek Chelsea, ka një mesazh edhe për tifozët e Man Utd
![Aksioni në veri, SHBA vlerëson përkushtimin e Presidentes për një koordinim me bashkësinë ndërkombëtare](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/457522822_889442396548148_2573989000102348321_n-780x439.jpg)
Aksioni në veri, SHBA vlerëson përkushtimin e Presidentes për një koordinim me bashkësinë ndërkombëtare
![Krisje në kampin e Milanit? Leao dhe Hernandez ‘injoruan’ trajnerin dhe bashkëlojtarët](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/page-140-780x439.jpg)
Krisje në kampin e Milanit? Leao dhe Hernandez ‘injoruan’ trajnerin dhe bashkëlojtarët
![Në Adriatik është filmuar diçka ‘që rrëshqiste’ përgjatë sipërfaqes së detit – bie në sy një koment ‘për çmimet e larta’ në Kroaci](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/Screenshot_21-6-780x439.jpg)
Në Adriatik është filmuar diçka ‘që rrëshqiste’ përgjatë sipërfaqes së detit – bie në sy një koment ‘për çmimet e larta’ në Kroaci
![Japonezja shpenzoi vetëm 1 euro në ditë për ushqim, më pas bleu tre shtëpi: Ëndrra mu realizua në moshën 37-vjeçare](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/Screenshot-2024-08-31-175653-780x439.png)
Japonezja shpenzoi vetëm 1 euro në ditë për ushqim, më pas bleu tre shtëpi: Ëndrra mu realizua në moshën 37-vjeçare
![Presidenti serb dhe ai malazez përplasen në Pragë për çështjen e Kosovës](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/3960727_profimedia0903440274_ls-780x439.jpg)
Presidenti serb dhe ai malazez përplasen në Pragë për çështjen e Kosovës