Qenia njerëzore, për shkak të inteligjencës së tij të zhvilluar, ka përparuar jashtëzakonisht shumë në shumë aspekte. Por, hulumtimet e reja tregojnë se kjo ka një çmim – një ndjeshmëri më të madhe ndaj përkeqësimit të trurit.
Neuroshkencëtari, Sam Vickery nga Universiteti Heinrich Heine në Gjermani dhe kolegët e tij zbuluan se kapaciteti ekstra neurologjik që kemi zhvilluar pasi u ndamë nga të afërmit tanë më të afërt më shumë se 6 milionë vjet më parë e bën lëndën tonë gri më të prekshme ndaj efekteve të plakjes.
Sistemi nervor qendror përbëhet nga lënda gri dhe e bardhë. Në sipërfaqen e trurit është lënda gri, e përbërë nga qeliza nervore me ind mbështetës midis tyre. Në pjesën qendrore të trurit ndodhet lënda e bardhë, e përbërë nga fibra nervore që dalin nga qelizat nervore të lëndës gri.
Lënda gri ka një ngjyrë gri ose më të errët për shkak të përqendrimit të lartë të qelizave nervore që menaxhojnë funksione të rëndësishme, si të folurit, të mësuarit, lëvizjet dhe të ngjashme. Zona të ndryshme të trurit janë përgjegjëse për funksione të ndryshme dhe materia gri luan një rol të rëndësishëm në të gjitha aspektet e jetës njerëzore.
Lënda e bardhë, nga ana tjetër, përbëhet kryesisht nga fibra nervore (aksone) që lidhin qelizat e trurit dhe lehtësojnë komunikimin me pjesën tjetër të trupit.
Vickery dhe ekipi i tij përdorën algoritme për të “krehur” skanimet MRI të 189 trurit të shimpanzeve dhe 480 trurit të njeriut për të hartuar dhe krahasuar vëllimet e lëndës gri. Ata gjithashtu studiuan ndryshimet midis trurit të shimpanzeve, babuinëve dhe makakëve rezus, shkruan sciencealert.
Tek shimpanzetë dhe babuinët, ekipi nuk gjeti asnjë lidhje midis rritjes së vëllimit të trurit dhe rënies së lidhur me moshën. Në të vërtetë, ai madje gjeti një përmirësim në shëndetin e trurit kur krahasoi shimpanzetë dhe makakët, duke sugjeruar se zgjerimi unik kortikal te njerëzit ka rritur cenueshmërinë e specieve tona ndaj degjenerimit të trurit të lidhur me moshën.
“Korteksi paraballor luan një rol të rëndësishëm në funksionet më të larta njohëse, si kujtesa e punës dhe gjuha. Rritja e vëllimit të korteksit paraballor, i cili ishte vendimtar në zhvillimin evolucionar të primatëve, lidhet te njerëzit me një rënie të ndjeshme të lëndës gri. gjatë plakjes”, shkruajnë Vickery dhe kolegët në hulumtim.
Truri i njeriut është zgjeruar për të akomoduar funksione më të larta kortikale, ndërsa rajonet e trurit të shimpanzeve, relativisht më të mëdha se ato të babuinëve dhe makakëve, zakonisht lidhen me informacionin ndijor dhe lëvizjen.
Korteksi paraballor është ndër rajonet e para që preket nga ndryshimet e lidhura me moshën dhe nga fillimi i sëmundjeve degjenerative si Alzheimer dhe sëmundja e Parkinsonit. Kjo mbështet hipotezën se pjesët e trurit tonë që zhvillohen të fundit gjatë maturimit janë të parat që preken negativisht nga procesi i plakjes.
Shkencëtarët supozojnë se këto zona të trurit janë më të ndjeshme ndaj përkeqësimit sepse kanë një densitet më të ulët të neuroneve në krahasim me zonat e tjera. Sigurisht, edhe shimpanzetë humbasin lëndën gri gjatë plakjes, vetëm se tek njerëzit është shumë më e theksuar.
Vickery paralajmëron se shumica e shimpanzeve të ekzaminuara ishin femra, gjë që mund të ndikojë në rezultatet dhe sugjeron kërkime të mëtejshme të balancuara gjinore për të konfirmuar këto gjetje. /Telegrafi/
Promo
Reklamo këtuLufta Prigozhin - Putin
Më shumëNga Rubrika
![Kinezi nxori 23 dhëmbë dhe bëri 12 implante në të njëjtën ditë – vdes disa ditë më vonë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Bloom-Dental-Tooth-Extraction-380x233.jpg)
Kinezi nxori 23 dhëmbë dhe bëri 12 implante në të njëjtën ditë – vdes disa ditë më vonë
![Hera e parë, CIA dhe MI6 me reagim të përbashkët për luftën në Ukrainë dhe Gazën](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_1-41-380x233.jpg)
Hera e parë, CIA dhe MI6 me reagim të përbashkët për luftën në Ukrainë dhe Gazën
![Partia Socialiste e Francës: Macron harroi Banjskën, aeroplanët “Rafale” do të aterrojnë pranë varrit masiv të Batanjicës](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/1725028689-1724955976-HAM_6384-a-750x500-1-380x233.jpg)
Partia Socialiste e Francës: Macron harroi Banjskën, aeroplanët “Rafale” do të aterrojnë pranë varrit masiv të Batanjicës
![Partia Socialiste e Francës: Macron harroi Banjskën, aeroplanët](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/1725028689-1724955976-HAM_6384-a-750x500-1-780x439.jpg)
Partia Socialiste e Francës: Macron harroi Banjskën, aeroplanët "Rafale" do të aterrojnë pranë varrit masiv të Batanjicës
![Në kohën kur persona me maska po bllokojnë kufirin mes Kosovës dhe Serbisë, Vuçiq takon ambasadorin rus](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_2-38-780x439.jpg)
Në kohën kur persona me maska po bllokojnë kufirin mes Kosovës dhe Serbisë, Vuçiq takon ambasadorin rus
![Republikani dhe ish-zëvendëspresidenti amerikan, Cheney: Do të votoj për Kamala Harrisin](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_2-37-780x439.jpg)
Republikani dhe ish-zëvendëspresidenti amerikan, Cheney: Do të votoj për Kamala Harrisin
![Kryeprokurori i Gjykatës së Hagës e krahasoi urdhrin e arrestit kundër Putinit me ato të Millosheviqit, Karaxhiqit e Mlladiqit](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/khan-milosevic-putin-780x439.jpg)
Kryeprokurori i Gjykatës së Hagës e krahasoi urdhrin e arrestit kundër Putinit me ato të Millosheviqit, Karaxhiqit e Mlladiqit
![Hera e parë, CIA dhe MI6 me reagim të përbashkët për luftën në Ukrainë dhe Gazën](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_1-41-780x439.jpg)
Hera e parë, CIA dhe MI6 me reagim të përbashkët për luftën në Ukrainë dhe Gazën
![Irani furnizon me raketa balistike Rusinë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/b_240907004-780x439.jpg)
Irani furnizon me raketa balistike Rusinë
![Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Screenshot-2024-02-20-142648-380x233.png)
Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140
![Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/1a-1-380x233.jpg)
Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254
![Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/DSC00994-380x233.jpg)
Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253
![Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/foto-kryesore-per-tlgre-380x233.jpg)
Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123
![Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Template-per-Instagram-380x233.jpg)
Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252
Më të lexuarat
![Santiana Maloku dhe Lirimi i japin fund lidhjes së tyre?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/santi-780x439.jpg)
Santiana Maloku dhe Lirimi i japin fund lidhjes së tyre?
![Persona të maskuar shihen në pjesën serbe të pikëkalimit kufitar në Bërnjak](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_6-8-780x439.jpg)
Persona të maskuar shihen në pjesën serbe të pikëkalimit kufitar në Bërnjak
![Mbyllet edhe pika kufitare në Merdar, Sveçla: Ekstremistët e maskuar brenda Serbisë po kryejnë veprime fashiste](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/01/Xhelal-Svecla-konference-foto-Ridvan-Slivova-2-e1715268559295-780x439.jpg)
Mbyllet edhe pika kufitare në Merdar, Sveçla: Ekstremistët e maskuar brenda Serbisë po kryejnë veprime fashiste
![Trajneri i Rumanisë tregohet një profesionist i vërtetë kur flet për lojën e Kosovës](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/lucescu-780x439.png)
Trajneri i Rumanisë tregohet një profesionist i vërtetë kur flet për lojën e Kosovës
![Sveçla: Mbyllet vendkalimi kufitar në Bërnjak, serbët maltretuan një familje shqiptare që po udhëtonte për në Gjermani](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/96121725651982-780x439.jpg)
Sveçla: Mbyllet vendkalimi kufitar në Bërnjak, serbët maltretuan një familje shqiptare që po udhëtonte për në Gjermani
![Gërvalla kërkon reagim nga bashkësia ndërkombëtare: Ndaleni Vuçiqin përpara se ai të shkaktojë luftë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/Donika-Gervalla-Schwarz-konference-foto-Ridvan-Slivova-4-780x439.jpg)
Gërvalla kërkon reagim nga bashkësia ndërkombëtare: Ndaleni Vuçiqin përpara se ai të shkaktojë luftë