Nga: Halil Matoshi
I veçantë si njeri dhe si poet, veten e kish lidhë në thelb me letërsinë e tij.
Ni shkrimje e qenies me tuebâmësinë.
Estet i shëmtisë së botës, Sylaj, ky elegjiak, mësynte përsosmëninë e vargut, shkallëve të heshtjes.
Poezia e tij nuk âsht protestë e ni t’rebeluemi ndaj botës, po âsht protestë përmes bukurisë së heshtun, ndaj zhurmënisë e shfaqjes me bujë, si mënyrë jetese.
E zgjidha poezinë “Ujku” për arsye të metaforizmit të fortë, që na vijnë sa të befasishme aq edhe si gjetje brilante. si p.sh. frika nga ujku në ne – frika e dy vetave, nga pushkë e vjetër!?
Kafsha ka kujtesë, por asnjë kujtim dhe njeriu në gjendje padallimi me kafshën i bën të dukshme kujtimet. Në epokën që e konceptojmë si postmoderne, kemi të bëjmë me padallimin ose fshirjen e kufirit mes animales dhe humanes, duke i vënë në hapësira për jetë të zhveshun.
Njeriu pra është mbetje dhe në atë mbetje, shquhet dicka hyjnore, mërzia e tij si gjendje e lumtunisë në gjendje të kullueme. Vetëm kjo e dallon hyjnoren tek-njeriu.
Autori tek poezia “Ujku” thotë: Edhe kur je brenda nesh / Edhe kur je jashtë nesh / Na frikëson
Në ciklin poetik “Kopshti Zoologjik”, posaqerisht tek poezia “Ujku”, autori përmes fabulës ezopiane i jep gjuhë të nemitunës – tu e vjelë urtinë popullore të shekujve, me ia komuniku lexuesit modern. Në këtë poezi verbi poetik merr përmasat sentenciale dhe zbulon enigmat, ose ato që do të na i përplasin për fytyre neve, qenieve njerëzore, po flisnin kafshët; hipokrizinë, ligësinë, brutalitetin, servilizmin, injorancën, pabesinë, tradhtinë…
Po në këtë poezi kafshët vërtet flasin dhe ne i dëgjojmë dhe këtë na e bën të mundshme gjuha poetike.
Për babën e psikanalizës, Sigmund Freud qëllimi i poezisë është përvojë, në thelb e pathënshme: e bukura vepron me diç që është e pathënshme, e papërshkrueshme, e parrëfyeshme… Por, nëse dojmë me e bâ të njëjtin veprim me ndihmën e gjânave të thânshme, përmes gjuhës, apo nëse ndjejmë se përdorimi i gjuhës prodhon të njâjtën gjâ, do të thotë se tashti gjuha përdoret për atë që me e krijue të nemitunën, që gjuha shpreh nemitjen.
Prandej, konsideroj se kjo poezi i jep zâ ni kafshe fiktive, jo ni të tille në kopsht zoologjik që nuk âsht e tâna, po as ni kafshe në habitatin e saj natyror.
Intenca me kriju “kafshën që flet” âsht përpjekje që me e rujtë kafshën në gjuhë, siç thotë Philip Larkin, impulsi për ‘me rujtë’ qëndron si qëllim i fundëm në të gjitha artet.
Deleuze dhe Guattari e mbrojnë qëndrimin se arti ruen, madje në botë arti âsht e vetmja gjâ që ruhet.
P.S. Poeti Ragip Sylaj u nda nga jeta më 30 korrik, 2018. Ishte gazetar. M’ka ra me punu dy herë me të, spari në gazetën e studentave “Bota e re”, 1984-1986 dhe në Zëri, 2000-2004.
***
UJKU
Nga: Ragip Sylaj
Vetëm pse je ujk je Ujk
Të dua pse gjuan larg
E nuk e ha mutin aty ku e ha bukën
Edhe kur je brenda nesh
Edhe kur je jashtë nesh
Na frikëson
Si pushka e keqe që i tutë dy vetë
Vaj për ligësinë tonë
kur zgjohesh në ne
Edhe kur e ndërron qimen je ai i vjetri
Frika jonë hungëron
Në mal e asfalt
Promo
Reklamo këtuLufta Prigozhin - Putin
Më shumëKush e hartoi alfabetin e gjuhës shqipe?
![Arkitektura dhe arti i xhamive me kube në Kosovë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/04/orges2-e1713771027454-780x439.jpeg)
Arkitektura dhe arti i xhamive me kube në Kosovë
A është fotoja e parë shqiptare vërtet e vitit 1858?
Dinastia shqiptare që qeverisi Egjiptin për 150 vite: Shqiptar jam e shqiptar do vdes
Thënie për nënën: Nëna është personi i vetëm në botë që të do para se të të shohë!
GJUHA SHQYPE
![Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Screenshot-2024-02-20-142648-380x233.png)
Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140
![Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/1a-1-380x233.jpg)
Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254
![Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/DSC00994-380x233.jpg)
Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253
![Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/foto-kryesore-per-tlgre-380x233.jpg)
Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123
![Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Template-per-Instagram-380x233.jpg)
Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252
Më të lexuarat
![Santiana Maloku dhe Lirimi i japin fund lidhjes së tyre?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/santi-780x439.jpg)
Santiana Maloku dhe Lirimi i japin fund lidhjes së tyre?
![Persona të maskuar shihen në pjesën serbe të pikëkalimit kufitar në Bërnjak](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_6-8-780x439.jpg)
Persona të maskuar shihen në pjesën serbe të pikëkalimit kufitar në Bërnjak
![Mbyllet edhe pika kufitare në Merdar, Sveçla: Ekstremistët e maskuar brenda Serbisë po kryejnë veprime fashiste](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/01/Xhelal-Svecla-konference-foto-Ridvan-Slivova-2-e1715268559295-780x439.jpg)
Mbyllet edhe pika kufitare në Merdar, Sveçla: Ekstremistët e maskuar brenda Serbisë po kryejnë veprime fashiste
![Trajneri i Rumanisë tregohet një profesionist i vërtetë kur flet për lojën e Kosovës](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/lucescu-780x439.png)
Trajneri i Rumanisë tregohet një profesionist i vërtetë kur flet për lojën e Kosovës
![Sveçla: Mbyllet vendkalimi kufitar në Bërnjak, serbët maltretuan një familje shqiptare që po udhëtonte për në Gjermani](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/96121725651982-780x439.jpg)
Sveçla: Mbyllet vendkalimi kufitar në Bërnjak, serbët maltretuan një familje shqiptare që po udhëtonte për në Gjermani
![Gërvalla kërkon reagim nga bashkësia ndërkombëtare: Ndaleni Vuçiqin përpara se ai të shkaktojë luftë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/Donika-Gervalla-Schwarz-konference-foto-Ridvan-Slivova-4-780x439.jpg)
Gërvalla kërkon reagim nga bashkësia ndërkombëtare: Ndaleni Vuçiqin përpara se ai të shkaktojë luftë