Virgjil Muçi
Bernardo Bertolucci nuk është më. Dje u shua në shtëpinë e vet në Romë, pas një sëmundjeje të gjatë, e cila, në fillim e gozhdoi në një karrige me rrota e më pas në shtrat, por pa mundur t’ia mpijë nervin krijues: siç thonë njerëzit që iu gjendën pranë deri në çastin e fundit, Bertolucci po punonte mbi një skenar të ri që, për fat të keq, ndoshta tonin më shumë se të tijin, nuk do ta shoh kurrë dritën e realizimit.
Ashtu si për rrallëkënd tjetër nga regjisorët e mëdhenj, jo vetëm të huaj, por edhe tanët, mund të them pa drojë dhe pa e ekzagjeruar se kam parë pothuajse gjithçka që Bernardo Bertolucci ka xhiruar. Duke nisur nga “Konformisti” e “Strategjia e merimangës”, ndër realizimet e para, për të vijuar më tej me “Tango e fundit në Paris”, “Novecento”, “Perandori i fundit”, “Buda i vogël”, “Çaj në shkretëtirë” – sa për të përmendur disa syresh, më të njohurit e më të vlerësuarit botërisht. Bëhet fjalë për kapërcyellin e viteve shtatëdhjetë-tetëdhjetë deri në prag të viteve nëntëdhjetë. Vite kur falë një programi të famshëm të quajtur “filmski maraton” e gdhinim duke parë gjithçka, absolutisht gjithçka që shfaqej në ekranin e vogël të televizionit jugosllav, e vetmja dritare mbetur hapur asokohe që shihte nga Perëndimi mbasi regjimi mbylli RAI-n – ma do mendja shumëkujt nga brezi im i kujtohen pengesat e të famshmit zhurmues dhe shpikjet tona me një vibrator prej teli bakri e varaku për t’i kapërcyer – për të hedhur një sy e zhbiruar kinematografinë e përbotshme, kryesisht atë italiane dhe amerikane, por jo vetëm.
Kësaj kohe i përket edhe ajo ngjarje e bujshme dhe e paharrueshme për të gjithë ne, “rebelë ndaj gjithkujt e ndaj gjithçkaje” të asaj kohe, dhe që lidhet me “Tangon e fundit në Paris”. Qysh një ditë më parë ishte përhapur dhe kishte marrë dhenë fjala se jugosllavi do të shfaqte “Tangon…”, filmin skandaloz të Bertoluccit me Marlon Brandon dhe Maria Schneiderin. Ashtu si çdo pasdite kisha dalë me çunat e “Petroninit” te bordura përballë hotel Dajtit, duke pirë cigare e vrarë kohën në pritje për t’ia mbathur në shtëpi dhe për të parë filmin. Siç ndodhte shpesh me shokët e mi, e kishim bërë me fjalë që filmin do ta shihnim tek unë. Para disa kohësh, ungji i sime meje, rrugës së kthimit për në Amerikë, ishte ndaluar në Romë dhe na kish dërguar një televizor italian të markës Phonola, duke na bërë pjesë të atyre “lucky few” që mund t’i gëzoheshin mrekullisë që konsiderohej një televizor me ngjyra.
Dhe, ndërkohë që rrinim e prisnim, kullosnim sytë e bënim sehir, duke hedhur e pritur batuta, atë lumë të rinjsh e të rejash që kryente ritualin e përnatshëm, xhiron e bulevardit të Tiranës, e cila niste te Skënderbeu e soste te korpusi i universitetit për të rifilluar nga e para. Ndërkohë që akrepat e orës, sikur të talleshin me padurimin tonë, zvarriteshin përtueshëm, vumë re, jo pa një farë habie në krye, e më pas duke u gajasur, se shëtitësit e ngeshëm të xhiros, nisën të rrallohen dhe dalëngadalë u tretën e u zhdukën pa bërë zë e pa u ndjerë nga sytë-këmbët, diçka që nuk kishte ngjarë kurrë më parë. Sakaq u kuptua, çuna e goca po ia mbathnin të shihnin filmin aq fort të nëmur të Bertoluccit. Kjo ngjarje që të nesërmen në shkollë do ta mbanim në gojë e komentonim gjer’ e gjatë, ashtu siç do të komentonim filmin, skenë pas skene, bën pjesë në bëmat tanimë të harruara të asaj kohe, kohë që në kujtesën time mbetet e pashlyeshme për elokuencën dhe kuptimplotshmërinë e vet.
“Në një ditë vjeshte kur fiskajat e mjegullës shthuren qetësisht në diell/ loja u ndal befasisht e të la fill i vetëm atje ku rruga soset…”. Me këto vargje poeti i fjalëve Attilio Bertolucci i drejtohej të birit, poetit të kinemasë Bernardo, duke krijuar një imazh të pavdekshëm.
Promo
Reklamo këtuLufta Prigozhin - Putin
Më shumë![](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Clint-780x439.jpg)
"Clinti më ngjante me një mace": Sergio Leone për rolin që e bëri Eastwoodin një yll filmi
Në katundin tim kurrë nuk ka ndodhur gjë më interesante se dasma ime
![Gogeni i egër](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Gogen-e1726138689143-780x439.jpg)
Gogeni i egër
Rilindja evropiane dhe ndikimi në histori
Thënie për nënën: Nëna është personi i vetëm në botë që të do para se të të shohë!
Agatha ...
![Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Screenshot-2024-02-20-142648-380x233.png)
Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140
![Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/1a-1-380x233.jpg)
Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254
![Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/DSC00994-380x233.jpg)
Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253
![Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/foto-kryesore-per-tlgre-380x233.jpg)
Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123
![Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Template-per-Instagram-380x233.jpg)
Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252
![Kreativiteti i fëmijëve tuaj fillon me këtë tabelë të zezë nga Vitorja – Përfitoni 20% zbritje ekskluzive](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/0-8-380x233.jpg)
Kreativiteti i fëmijëve tuaj fillon me këtë tabelë të zezë nga Vitorja – Përfitoni 20% zbritje ekskluzive
![A don me u dok si zotni këtë sezon të dasmave?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/06/Melodia-PX-7-380x233.png)
A don me u dok si zotni këtë sezon të dasmave?
![Kompletoje look-un me 50% zbritje](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/06/20240620-Telegrafi-Deals-01-01-380x233.png)
Kompletoje look-un me 50% zbritje
![Rahatoj kamt’ qysh është ma s’miri këtë verë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/06/1-380x233.png)
Rahatoj kamt’ qysh është ma s’miri këtë verë
![Secila më e mirë se tjetra](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/06/0-6-380x233.png)
Secila më e mirë se tjetra
Më të lexuarat
![Surroi: Serbia e legjitimoi politikisht sulmin në Banjskë – aktakuza është ngritur në bashkëpunim me SHBA-në dhe EULEX-in](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/06/Veton-Surroi-1000x590-1-780x439.jpg)
Surroi: Serbia e legjitimoi politikisht sulmin në Banjskë – aktakuza është ngritur në bashkëpunim me SHBA-në dhe EULEX-in
![Trajneri i Lilles befason për Edon Zhegrovën: Tregon pikën e fortë dhe të dobët të reprezentuesit të Kosovës](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/04/edon-zhegrovaa-780x439.jpg)
Trajneri i Lilles befason për Edon Zhegrovën: Tregon pikën e fortë dhe të dobët të reprezentuesit të Kosovës
![Vajzat koreano-veriore që qajnë teksa dënohen dhe poshtërohen publikisht - në pamjet e rralla të zyrtarëve të regjimit të Kim Jong Un](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/page-44-780x439.jpg)
Vajzat koreano-veriore që qajnë teksa dënohen dhe poshtërohen publikisht - në pamjet e rralla të zyrtarëve të regjimit të Kim Jong Un
![](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot-2024-09-11-215607-780x439.png)
"Drita më bëri me shtëpi" - Faruk Statovci tregon se si me paratë e fituara te klubi gjilanas kishte ndërtuar shtëpitë në fshat
![Florentino Perez dëshiron që ylli i Milanit të zbarkojë në](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/perezma-780x439.png)
Florentino Perez dëshiron që ylli i Milanit të zbarkojë në "Santiago Bernabeu"
![Çfarë janë raketat Fath-360 që SHBA thotë se ushtria ruse mori nga Irani?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/lcimg-74964944-c2c7-451b-801f-076460717e5e-780x439.jpeg)
Çfarë janë raketat Fath-360 që SHBA thotë se ushtria ruse mori nga Irani?