Parma është një prej atyre klubeve që e kanë përjetuar pothuajse gjithçka që mund t’i ndodhë një skuadre futbolli.
Në vetëm disa dekada, klubi italian kaloi nga një ekip modest në një superfuqi të futbollit evropian, fitoi trofe të mëdhenj, grumbulloi disa prej futbollistëve më të mirë të gjeneratës së tyre, përjetoi një kolaps financiar dhe përfundoi në kategorinë e katërt.
Por historia nuk mbaroi aty. Parma u ngrit përsëri dhe u rikthye në elitë.
Nga një klub provincial në majat e futbollit italian
Parma nuk ishte gjithmonë emri i madh që njohim sot. Për një kohë të gjatë, klubi kishte një profil modest në futbollin italian dhe nuk mund të krahasohej me gjigantët tradicionalë si Juventus, Milan apo Inter.
Gjithçka nisi të ndryshonte në fund të viteve ’80. Parma arriti të ngjitej në Serie A dhe shumë shpejt filloi të sfidonte skuadrat më të mëdha të vendit.
Nën drejtimin e trajnerit Nevio Scala, klubi nisi një periudhë të jashtëzakonshme. Në vitin 1992, Parma fitoi Kupën e Italisë, duke siguruar trofeun e parë të madh në historinë e saj. Por kjo ishte vetëm pika e nisjes.
Wembley dhe trofeu i parë evropian
Vetëm një vit më vonë, Parma shkroi historinë në skenën ndërkombëtare. Në vitin 1993, italianët fituan Kupën e Kupave, duke mposhtur Antwerpin 3-1 në finalen e zhvilluar në stadiumin legjendar Wembley.
Për një klub që vetëm pak vite më parë ishte ende duke u përpjekur të vendoste emrin e tij në futbollin italian, ky ishte një sukses i jashtëzakonshëm.
Parma nuk ishte më vetëm një skuadër e mirë e Serie A-së. Ajo tashmë ishte bërë një forcë evropiane. Fakt interesant është se gjysma e qyteti ishte në Wembley në atë ndeshje.
Një skuadër që dukej si “All-Star” i futbollit
Vitet ’90 sollën periudhën më të artë të klubit. Parma filloi të grumbullonte futbollistë të klasit botëror dhe në skuadrën e saj kaluan emra që më vonë do të bëheshin legjenda të futbollit.
Gianluigi Buffon, Fabio Cannavaro, Lilian Thuram, Juan Sebastián Verón, Hernán Crespo dhe Enrico Chiesa janë vetëm disa prej yjeve që veshën fanellën e verdhë dhe blu.
Në portë ishte një Buffon ende i ri, ndërsa në mbrojtje luanin Cannavaro dhe Thuram. Në sulm, Parma kishte futbollistë si Crespo dhe Chiesa. Ishte një skuadër që mund të përballej me këdo në Evropë.
Parma vazhdonte të ishte një klub “ndryshe”
Një prej detajeve më interesante të asaj periudhe ishte kontrasti mes madhështisë së skuadrës dhe mënyrës se si funksiononte klubi.
Pavarësisht se Parma kishte disa prej futbollistëve më të mirë të Evropës, lojtarët vazhdonin të stërviteshin në Parco della Cittadella, një park publik në qytet.
Klubi ruante një atmosferë familjare dhe larg luksit ekstrem që karakterizonte shumë prej gjigantëve të futbollit evropian.
Madje, Claudio Taffarel, portieri brazilian që luante për Parman, përdorte mikrobusin për të transportuar lojtarët në stërvitje.
Ishte një klub i madh në fushë, por ende me një ndjenjë të fortë komunitare jashtë saj.
1999 – Parma pushton përsëri Evropën
Kulmi i kësaj gjenerate erdhi në vitin 1999. Parma arriti në finalen e Kupës UEFA dhe u përball me Marseillen në Moskë.
Italianët nuk lanë asnjë dyshim për superioritetin e tyre dhe fituan 3-0, duke ngritur një tjetër trofe evropian.
Në atë moment, Parma ishte një prej skuadrave më të frikshme në kontinent.
Klubi kishte fituar Kupën e Italisë, Kupën e Kupave dhe Kupën UEFA, ndërsa kishte ndërtuar një reputacion që e vendoste përkrah skuadrave më të mëdha të Evropës.
Por pikërisht kur dukej se e ardhmja do të ishte edhe më e ndritur, nisën problemet.
Fillimi i fundit, kriza e Parmalat
Pas viteve të lavdisë, problemet financiare filluan ta godisnin klubin. Parma ishte e lidhur ngushtë me kompaninë Parmalat, e drejtuar nga Calisto Tanzi, dhe kriza e kompanisë pati pasoja të mëdha edhe për klubin.
Parmalat u përfshi në një prej skandaleve më të mëdha financiare në Evropë dhe kolapsi i kompanisë goditi rëndë edhe Parma-n.
Klubi nisi të humbiste yjet. Lojtarët e mëdhenj u larguan dhe skuadra që dikur luftonte për trofe evropianë filloi të humbiste pozicionin e saj.
Në vitin 2004, situata financiare arriti pikën kritike dhe Parma u përball me falimentimin. Një epokë kishte marrë fund.
Nga trofetë evropianë te një klub që nuk mund të paguante as shpenzimet bazë
Por kriza më e madhe nuk kishte ardhur ende. Në vitin 2015, Parma përjetoi një prej kapitujve më të errët të historisë së saj.
Klubi kishte borxhe të mëdha, lojtarët nuk merrnin pagat dhe kushtet në qendrën stërvitore ishin përkeqësuar në mënyrë dramatike.
Situata ishte aq e rëndë sa klubi kishte probleme edhe me shërbimet bazë. Parma, që vetëm pak vite më parë kishte luajtur finale evropiane dhe kishte në skuadër futbollistë si Buffon, Cannavaro e Crespo, tashmë ishte në prag të zhdukjes.
Në një moment dramatik, klubi u shit për vetëm një euro. Më 19 mars 2015, Parma u shpall e falimentuar.
Nisja nga kategoria e katërt
Shumë klube do të ishin zhdukur pas një goditjeje të tillë. Por Parma zgjodhi një rrugë tjetër.
Klubi u riformua si Parma Calcio 1913 dhe u detyrua ta niste rrugëtimin nga kategoria e katërt e futbollit italian.
Nga stadiumet dhe netët evropiane, te nivelet më të ulëta të futbollit italian. Por Parma nuk qëndroi gjatë aty.
Ajo që ndodhi më pas është ndoshta pjesa më e bukur e kësaj historie. Parma realizoi tri ngjitje radhazi në tri sezone.
Nga Serie D në Serie C. Nga Serie C në Serie B. Dhe më pas, në vitin 2018, rikthimi i madh në Serie A.
Vetëm tre vjet pasi kishte falimentuar dhe kishte nisur nga kategoria e katërt, Parma ishte përsëri aty ku i takonte historikisht – në elitën e futbollit italian.
Një klub që nuk pranoi të vdiste
Historia e Parmas nuk është vetëm histori trofesh dhe futbollistësh të mëdhenj. Është histori e një klubi që përjetoi ekstremet e futbollit.
Nga Wembley te falimentimi. Nga Buffon, Cannavaro dhe Crespo te kategoritë e ulëta. Nga trofetë evropianë te borxhet dhe shitja për një euro. Dhe pastaj, nga zeroja drejt Serie A-së.
Parma mund të mos jetë më ajo superfuqi e viteve ’90, por historia e saj mbetet një prej shembujve më të jashtëzakonshëm të mënyrës se si një klub mund të humbasë gjithçka dhe përsëri të gjejë forcën për t'u ngritur.
Sepse Parma nuk është vetëm një klub që dikur fitoi në Evropë. Është një klub që, pasi ra në fund, refuzoi të vdiste. /Telegrafi/
