Në pjesën e fundit të serisë së faqes zyrtare të Unionit Evropian të Xhudos (EJU) të intervistës me tre pjesë të Driton "Toni" Kuka, trajneri pejan zbulon koston personale të lavdisë olimpike, sakrificat familjare, koston emocionale të daljes në pension nga sportistët, stresin që gati e shkatërroi dhe pse ai nuk mund të heqë dorë kurrë nga ndjekja e përsosmërisë.
Më poshtë e keni të përkthyer gjithë pjesën e tretë të intervistës së Driton Kukës për EJU.
Suksesi vjen me një çmim. Medalja e artë olimpike vjen me një çmim edhe më të madh. Për Driton Kukën, i cili e ka udhëhequr Kosovën drejt pesë medaljeve olimpike në tre Lojëra Olimpike, ky çmim është paguar në momente të humbura, marrëdhënie të tendosura dhe një nivel stresi që, siç e paralajmëroi Majlinda Kelmendi para Parisit, një ditë mund t'i kushtojë jetën.
Kjo është ana e stërvitjes elitare që pak njerëz e shohin ndonjëherë: kostoja njerëzore e ndërtimit të një Ferrari.
Ndërsa hajimeja e parë në Ulaanbaatar Grand Slam 2026 po afron gjithnjë e më shumë, duke shënuar ngjarjen e parë zyrtare kualifikuese në rrugën drejt Lojërave Olimpike të Los Angeles 2028, EJU paraqet reflektimet dhe mendimet përmbyllëse të njeriut që mban mbi supe shpresat e një kombi të tërë.
Sakrifica familjare
Kur e pyet për sakrificën e tij më të madhe personale, Toni nuk ngurron.
"Epo, sakrifica gjithmonë fillon me familjen. Në rregull, tani po përpiqem të kaloj më shumë kohë me ta, me fëmijët e mi, por vajza ime e madhe është 24 vjeçe dhe vuajti më shumë se fëmijët e tjerë sepse nuk kisha shumë kohë për të. Ndonjëherë ndihem keq për të, veçanërisht", ka thënë fillimisht Kuka.
Ndjenja e fajit është e prekshme... "Dhe me fëmijët e tjerë, mendoj se kur fitova medaljen e artë me Majlindën dhe me atletët e tjerë, u përpoqa t'i organizoja gjërat më mirë dhe pata më shumë kohë për fëmijët e mi. Kam pesë fëmijë dhe, sigurisht, është edhe pjesa tjetër e familjes, vëllezërit dhe motrat, por e dini, fëmijët kanë nevojë për prindërit e tyre ndërsa rriten. Po përpiqesha t'u jepja gjithçka, por ndonjëherë brenda një viti duhet të jesh larg për 200 ditë. Është shumë".
Tani, me trajnerët e tij të lartë që po marrin përsipër detyrën, Toni po përpiqet të rifitojë një pjesë të asaj kohe.
“Tani jam shumë i lumtur me trajnerët e mi dhe jam shumë i lumtur që ata po kujdesen për gjithçka. Për shkak të kësaj, kaloj shumë më pak kohë larg dhe më shumë kohë me familjen time. I dërgoj trajnerët e mi dhe ata po bëjnë një punë të mirë në gara. Unë ende shkoj në ngjarje të mëdha si Kampionatet Evropiane, Kampionatet Botërore dhe disa Grand Slam, sigurisht, por jo në të gjitha”.
"Ndihem vërtet mirë tani. Shpresoj që kjo energji do të më japë më shumë fuqi për të mbështetur atletët në vendin ku ata kanë nevojë për mua më shumë se kudo tjetër, në Lojërat Olimpike", përcjell Telegrafi.
Kur kampionët largohen
Dalja në pension është e pashmangshme në sport, por kur një trajner i ka rritur atletët nga rripi i bardhë në kampionë olimpik, largimi ndihet si humbje e familjes.
"Oh, është vërtet e vështirë", pranon Toni. "Kur Majlinda mbaroi, isha shumë i emocionuar. Mendoja, në rregull, nuk do të jetë më njësoj, por pastaj kur Nora ndaloi, ishte përsëri njësoj. Është një ndjenjë e vështirë".
Procesi i daljes në pension të Nora Gjakovës ishte veçanërisht i vështirë. "Në fakt, kemi folur me Norën që nga gara e saj e fundit, Grand Slam i Parisit 2025. Kanë kaluar tashmë më shumë se 12 muaj. Folëm: po, jo, po, por ditën që ajo e njoftoi, pata shumë ndjenja dhe emocione sepse po humbas dy kampionë olimpikë nga ekipi im. Dhe është vërtet e vështirë".
Lidhja është më e thellë se ajo midis trajnerit dhe sportistit. "Sepse, siç thatë edhe më parë, për mua është shumë e vështirë. Majlinda erdhi kur ishte nëntë vjeç, Nora kur ishte shtatë vjeç, Distria kur ishte gjashtë. Kështu që mendoj se të treja, dhe Akili gjithashtu, kaluan më shumë kohë me mua sesa me familjet e tyre, baballarët dhe nënat e tyre".
Megjithatë, Toni krenohet me mënyrën se si i ka mbështetur ata përtej tatamit. "Pra, sigurisht, është vërtet emocionuese, por jam vërtet i lumtur që mund t'i mbështes të jenë kudo që duan të jenë. Gjithmonë i mbështes. Ata do të kenë mbështetjen time deri në fund të jetës sime sepse e meritojnë. Ata bënë shumë sakrifica për këto rezultate".
Ndjenja e papërshkrueshme
Megjithatë, pavarësisht gjithë sakrificës, ka një shpërblim që ia vlen gjithçkaje. Kur e pyetën për pjesën më të kënaqshme të punës së tij, Toni e ka të vështirë ta shprehë atë.
"Epo, medalja e parë e artë olimpike ishte diçka që nuk mund ta shpjegoj dhe mendova se nuk do të ndodhte më kurrë, por ndodhi. Gjithashtu në Tokio, ndjeva të njëjtën gjë dhe është një ndjenjë vërtet e këndshme. Do të doja të... [ai ndalet], do të doja që çdo trajner në botë që punon shumë të mund të përjetonte ndjesinë e të qëndruarit pas një kampioni olimpik. Është një ndjenjë vërtet e çmendur", transmeton Telegrafi.
Vetë kujtesa është e fragmentuar. "Ndonjëherë kur shoh disa video, më duket sikur po shikoj një film. Jo unë, sepse në ato momente, pothuajse nuk mbaj mend asgjë, me të vërtetë. Ndihem abstrakt. Ndihem sikur jam dikush tjetër. Nuk di asgjë për momentin kur fituan. Që nga ai moment, nuk mbaj mend asgjë. Vetëm shoh videot dhe fotot, por ndjenjat dhe mendja ime ishin plotësisht të fikura. Mendoj se është një rritje kaq e madhe adrenaline sa të bën të humbasësh vetëdijen për gjithçka përreth teje".
Ai e ka hulumtuar këtë fenomen. "Lexova shumë për ndjenjat e trajnerëve pas Lojërave Olimpike, se si kjo adrenalinë rritet dhe pastaj bie dhe luan me ne. Nuk është detyra jonë ta ndalojmë ose ta bëjmë të ndihet ndryshe".
Megjithatë, ka diçka tjetër që i bën këto momente edhe më të veçanta për Tonin. "Sepse ndjenjat e mia janë të ndryshme, veçanërisht sepse, siç ju thashë, ato më erdhën shumë të reja. I ndërtova ato nga brezi i bardhë. Kjo është e veçantë. Kjo është ndryshe".
Shëndeti mendor: Barra e trajnerit
Biseda kthehet te diçka që rrallë diskutohet në sportin elitar: shëndeti mendor i vetë trajnerëve. Përgjigja e Tonit është e prerë.
“Është një pjesë shumë e rëndësishme. Dua t'i këshilloj trajnerët e mi që tani e tutje të përfshijnë mbështetje psikologjike, por me profesionistë, jo siç bëra unë, duke luftuar me veten dhe duke luftuar me probleme për të cilat nuk jam i sigurt se mund t'i përballojnë vetëm".
Ai i referohet shpërthimeve të adrenalinës që ka përjetuar. "Siç ju thashë, kjo adrenalinë luan lojëra me ne në momentet kur arrijmë kulmin e punës sonë, kulmin për vendin tonë, por edhe kulmin e botës. Ky është niveli më i lartë: e arta olimpike dhe e arta e Kampionatit Botëror. Në ato momente, keni nevojë për ekspertë, por ekspertë që e kuptojnë jetën e trajnerëve".
Ky keqkuptim e frustron atë. "Sepse shumë njerëz mendojnë se sportistët kanë nevojë për mbështetje mendore dhe ekspertë të shëndetit mendor. Më besoni, edhe për trajnerët është e vështirë. Shumë e vështirë, veçanërisht në rastin tim, ku në çdo Lojë Olimpike i gjithë kombi më shikonte. Është shumë e vështirë të përballesh me këtë".
Paralajmërimi i Parisit
Stresi gati e përpiu para Parisit 2024. "Jam shumë i lumtur që në Paris e pata Majlindën pranë meje", zbulon Toni.
"Para Parisit, në një moment, Majlinda më tha: 'Hajde tani, ndodh. Spanja, Gjermania, vendet e forta nuk fitojnë medalje olimpike. Nëse nuk fiton medalje, nuk është asgjë’".
Përgjigja e Tonit ishte instiktive. "Unë thashë, 'Jo, ky nuk jam unë. Ky nuk jam unë'”.
"‘Po, por duhet të kujdesesh për veten'", këmbënguli Majlinda.
"E di... por kjo nuk është... mos më thuaj gjëra të tilla. Nuk mund ta pranoj".
Majlinda po përpiqej ta mbronte. "Sigurisht, ajo po përpiqej të më bënte të kisha më pak stres sepse më pa dhe tha: 'Po, por mund të pësosh atak në zemër ose mund të të ndodhë diçka'."
Megjithatë, Toni nuk donte, ose ndoshta nuk mundte, të ndryshonte. "Unë thashë, 'E di, por ky jam unë. Hajde, fillo të bësh punën siç bëj unë dhe më lër të shkoj të ulem me spektatorët, të shikoj Lojërat Olimpike nga tribunat dhe t'i shijoj ato'".
Majlinda e njeh shumë mirë. "'Nuk mund ta bësh këtë'".
Varësia
Pra, a bëhet adrenalina varësi? A po e ndjek Toni atë ndjenjë, atë moment transcendence kur një sportist që ai e ka ndërtuar nga hiçi qëndron në majë të një podiumi olimpik?
"Po. Po, më pëlqen", pranon ai pa hezitim. "Është një sfidë. Më bën personin që jam dhe ndihem... shumë njerëz thonë: 'Oh, nuk ke pse të shkosh më. Ke gjithçka, të gjitha medaljet', por ky nuk jam unë. Do ta bëj deri në fund të jetës sime. Nuk e di në çfarë niveli, por ky jam unë, ky është personaliteti im".
Vetë stresi është pjesë e tërheqjes. "Ndonjëherë ky stres para Lojërave Olimpike nxjerr në pah veten time të vërtetë. Unë jam ajo e vërteta gjatë kësaj periudhe sepse tregoj shumë herë se mund ta menaxhoj atë, dhe më pëlqen, e dua. Të gjitha këto gjëra, siç thashë, i bëj të gjitha në milimetra dhe i shijoj dhe deri më tani kam qenë shumë i suksesshëm. Kështu që shpresoj të jem përsëri në të ardhmen".
Filozofia e Ferrarit
Ndërsa biseda e EJU po mbaron, ata kthehen te metafora që e ka përcaktuar këtë seri: Ndërtimi i një Ferrari.
Toni ka ndërtuar tre kampionë olimpikë nga brezi i bardhë, duke i udhëhequr ata nëpër fëmijëri, adoleshencë dhe drejt lavdisë olimpike. Ai ka ndërtuar Ferrari pas Ferrari në një komb pa fabrikë, pa linjë montimi dhe pa sistem të vendosur.
Procesi është i pamëshirshëm. "Ne në Kosovë, me një bazë të vogël dhe një numër të vogël atletësh, duhet të ndërtojmë një Ferrari nga një atlet i vetëm. Pra, është shumë e vështirë të balancosh një jetë normale dhe jetën e një atleti të nivelit të lartë".
Megjithatë, rezultatet flasin vetë. Pesë medalje olimpike nga tre Lojëra. Kosova renditet e dyta në tabelën e medaljeve, vetëm pas Japonisë, në Tokio 2020. Një komb i vogël u transformua në një fuqi të madhe në xhudo nëpërmjet ndjekjes së paepur të përsosmërisë nga një njeri.
"Ajo që bëra me tre kampionët e mi olimpikë, nuk mund ta bëj më. Duhet të gjej një mënyrë të re", pranon ai.
Megjithatë, thelbi mbetet i njëjtë: vëmendja obsesive ndaj detajeve, përgatitja perfekte deri në milimetër dhe refuzimi për të pranuar çdo gjë më pak se një angazhim i plotë. Metodologjia mund të evoluojë, por standardi jo. "Kjo është mënyra ime e punës. Kjo është mënyra se si fitojmë medalje dhe për sa kohë që jam trajner, do ta bëjmë kështu".
E vërteta emocionale
Gjatë gjithë bisedës, Toni ka qenë jashtëzakonisht i prekshëm, duke zbuluar dyshime, frikëra dhe konflikte të brendshme që shumica e trajnerëve nuk do t'i pranonin kurrë. Kur e falënderojnë për kohën dhe ndershmërinë e tij, përgjigjja e tij kap gjithçka rreth këtij njeriu dhe misionit të tij.
"Faleminderit. Faleminderit që kalove kaq shumë kohë me mua. Ishte një kohë vërtet e këndshme dhe pyetjet tuaja më rikthyen në disa emocione të mira sepse, sa më shumë që plakemi, mendoj se emocionet bëhen një pjesë më e madhe e jona. Megjithatë, sado që përpiqem ta mbaj veten të fortë, nuk ia arrij gjithmonë".
Ky është paradoksi i Driton Kukës: një burrë që kërkon disiplinë të hekurt nga sportistët e tij ndërsa lufton me dyshimet e veta; që numëron metra nga zona e ngrohjes deri te tapeti i garës ndërsa pyet nëse po kërkon shumë; që ndërton kampionë olimpikë ndërsa pyet veten nëse po u vjedh rininë; që mbart shpresat e një kombi ndërsa lufton me stresin që mund të krijojë probleme shëndetësore... e megjithatë ai nuk do të ndryshonte asgjë.
Pse? Sepse në ato momente, ato momente transcendente, mezi të kujtuara, kur flamuri i Kosovës ngrihet, himni luhet dhe një sportist tjetër që ai ka rritur që nga fëmijëria qëndron në majë të botës, gjithçka ka kuptim. Çdo sakrificë, çdo dyshim dhe çdo natë pa gjumë ia vlen.
Cikli i Los Angeles 2028 do të prezantojë sportistë të rinj, sfida të reja dhe realitete të reja, por filozofia që transformoi një komb të vogël në një fuqi olimpike të xhudos mbetet e pandryshuar.
Megjithatë..., ai nuk është vetëm.
Në më shumë se 200 vende, qindra trajnerë po punojnë drejt të njëjtës ëndërr: të shohin sportistin e tyre duke qëndruar në krye të podiumit olimpik në Los Angeles. Ky udhëtim fillon këtë fundjavë. Rruga drejt LA2028 është në proces dhe gjatë 758 ditëve të ardhshme, vetëm disa të zgjedhur do të arrijnë në vijën e finishit dhe do të gdhendin emrat e tyre në historinë olimpike. /Telegrafi/
