Nga: Isabella Thomas / The Telegraph
Përkthimi: Telegrafi.com

Një ish-comandante [komandant], i cili kishte marrë pjesë në Gjirin e Derrave në anën kubane, më tregoi një herë për shqetësimin e tij lidhur me bindjet e tij të dikurshme komuniste. “Sikur dëshira për barazi njerëzore të ishte shprehur si një kërkim shpirtëror - barazi përpara Zotit, si në kishën e krishterë - dhe jo si një qëllim politik, shumë konflikte mund të ishin shmangur.”

Ishte viti 1996 dhe ne po prisnim të fillonte një koncert në katedralen e Havanës. Mbaj mend që u habita nga komenti i tij në atë kohë. Por, pasi kalon ca kohë në ishull, mësohesh me faktin se shumica dërrmuese e kubanëve flasin haptazi për mospëlqimin e tyre ndaj idealeve komuniste. “Nuk njoh askënd që të mos jetë disident,” më tha një gazetar gjatë së njëjtës vizitë. Sistemi, ashtu siç vazhdon të jetë, “thjesht nuk funksionon për shumicën.”

Jashtë Kubës, forca e besimit te regjimi komunist i ishullit për një kohë të gjatë dukej e fortë. Në fakt, Britania mund të ketë numrin më të lartë për frymë të mbështetësve të regjimit kuban - përmes Fushatës së Solidaritetit me Kubën - krahasuar me çdo vend tjetër në botë. Kjo flet për një verbëri të qëllimshme, por kërkon edhe një shpjegim.

Shumë prej tyre janë komunistë nga kolltuku. Të tjerët mbështesin regjimin kuban thjesht nga mospëlqimi ndaj Shteteve të Bashkuara. Por, ka edhe shumë të tjerë që vizitojnë Kubën prej vendeve të pasura dhe besojnë se hasën në një alternativë të vërtetë ndaj demokracisë kapitaliste.

Nuk ka rëndësi që mund të mos kenë folur pothuajse fare me kubanët e zakonshëm, përveç “mbikëqyrësve” të caktuar nga qeveria. Ose që turizmi ishte (sigurisht në vitet ’90 të shekullit XX) i kontrolluar rreptësishtë, në mënyrë që asnjë qytetar kuban të mos lejohej në hotelet ku turistët kalonin kohën e tyre luksoze. Pasoi një aparteid grotesk: jeta ishte e artë për turistët, por një moçal i varfërisë për kubanët e zakonshëm.

Mbështetja për Kubën ka qenë prej kohësh një mënyrë për të mbajtur gjallë idenë e një shoqërie ideale, pa qenë nevoja të përjetohet vetë ana e errët e saj. Ose, për disa, një mënyrë për të shprehur shqetësimin ndaj teprimeve të kapitalizmit dhe për të mbështetur një rikthim te jeta e thjeshtë (edhe nëse shkaqet e asaj jete të thjeshtë imponohen nga një sistem totalitar).

Ka gjithashtu, me shumë gjasë, lidhje me një nostalgji për sigurinë politike dhe stilin material të viteve ‘50 të shekullit XX e më herët: makinat, baret dhe glamuri i ishin më të bukura atëherë - edhe pse shumica e këtyre produkteve u krijuan prej kapitalistëve të flaktë, mbetjet dhe skeletet e tyre të shpërbëra mbeten ende të dukshme në Kubën e sotme dhe, edhe në rrënimin e tyre, vazhdojnë të kenë aftësinë për të magjepsur ata që nuk e dallojnë thelbin.

Nuk është pa arsye që Kuba komuniste e shet veten përmes bolerove të periudhës para-revolucionare. Sikur Koreja e Veriut të kishte hijeshi, salsa, inuendo dhe plazhe, shumë njerëz politikisht naivë do të promovonin gjithashtu meritat e saj. Arkitektura, peizazhi dhe njerëzit e Kubës janë shumë magjepsës, dhe historitë për Che Guevaran mbeten pikë e qëndrueshme reference për një pjesë të së Majtës që mund të mos e pëlqejë nevojën për t’u përshtatur me kohët në ndryshim.

Përndryshe, nuk ka asnjë logjikë në mbështetjen e vazhdueshme të së Majtës për regjimin. Pretendimi i Fushatës së Solidaritetit me Kubën për të mbështetur të drejtën e popullit kuban për vetëvendosje është i paqartë. Thirrja që ShBA-ja t’i mbajë “duart larg Kubës” shpërfill faktin se kjo është pikërisht ajo që ShBA-ja ka bërë për gati 70 vjet. Kuba gjithashtu ka nevojë urgjente për ndihmë nga fqinji i saj, ku miliona ish-qytetarë të saj jetojnë tani në mërgim dhe do të dëshironin sinqerisht të ndihmonin.

Politika e vendeve të tjera

Megjithatë, lajmet për dëshpërimin e Kubës kanë bërë që disa të besojnë se çlirimi i ishullit nga një qeveri shtypëse mund të jetë më në fund afër. Përkeqësimi i marrëdhënieve me Venezuelën në janar, pas arrestimit të Nicolás Maduros, e privoi Kubën nga nafta, ndërsa mungesa e ushqimit, energjisë elektrike dhe ujit po e shtyn popullsinë drejt urisë.

Miliona kubanë kanë pritur prej kohësh çlirimin, edhe nëse në videot vox pop të BBC-së flasin për besnikërinë e tyre ndaj qeverisë. (Me siguri, BBC-ja e kupton se njerëzit që jetojnë në një shtet policor nuk mund të flasin haptazi për opinionet e tyre të vërteta, nga frika se mos raportohen te autoritetet, gjë që do t’i bënte të humbnin të vetmin avantazh që mund të kenë?)

Por, ata që shohin dhe presin nga jashtë janë tani ndryshe dhe më të kthjellët. Shumë të mërguar dikur besonin se më në fund mund të rimerrnin shtëpinë që lanë kur ishin të rinj, se mund të rikthenin Kubën që ekzistonte dikur.

Këto ëndrra kanë vdekur prej kohësh, pasi ishulli është pothuajse i shkatërruar. Nuk kanë industri, përveç ndoshta turizmit. Fabrikat e sheqerit mezi funksionojnë. Ka nikel, por një kompani kanadeze tashmë është larguar pas kërcënimeve nga ShBA-ja për të vendosur tarifa ndaj atyre që tregtojnë me regjimin.

Shumë gjëra kanë ndodhur në tre muajt e fundit: bllokada e karburantit, padia amerikane ndaj Raúl Castros, ndihma ushqimore e ShBA-së. Por, cili është hapi tjetër? Kubano-amerikanët kanë një ide të qartë: që një tranzicion politik duhet t’i paraprijë çdo tranzicioni ekonomik. Për ta, kjo është conditio sine qua non e çdo angazhimi të mëtejshëm me Kubën.

Ka sugjerime joshëse se ShBA-ja mund të jetë duke parashikuar njëfarë roli, në fazën fillestare, për Kishën Katolike. Gjatë vizitës sime në vitin 1996, kishat po rihapeshin për herë të parë që nga përplasja e regjimit komunist me Romën në vitet ’60 të shekullit XX. Në vitet ‘90 të shekullit XX, ajo po shihej si një kanal i dobishëm bamirësie për regjimin dhe, në vitin 1999, Papa Gjon Pali II mbërriti mes një entuziazmi universal.

Fatkeqësisht, fryma e tij antikomuniste nuk pati të njëjtin efekt si në Evropën Lindore, edhe pse Fidel Castro i hoqi uniformat ushtarake dhe veshi një kostum për atë rast.

Sot, Kisha Katolike mbetet i vetmi pronar i “pronës private” në ishull dhe, siç u shpreh Marco Rubio (vetë djali i emigrantëve kubanë, i cili së fundmi ka zhvilluar takime në Vatikan), duke iu drejtuar drejtpërdrejt popullit kuban në një fjalim televiziv javën e kaluar, ajo është i vetmi mjet përmes të cilit ShBA-ja është e gatshme të dërgojë ndihmë në Havana. Kisha - dhe Papa - tani mbajnë disa letra në një dramë që po shpaloset.

Por, kubanët e Majamit gjithashtu duhet të ndikojnë te Trumpi. Nga komentet e vetë Trumpit mund të ndjehet se ai po joshet për të ndërmarrë një lloj veprimi. (“Duket se unë do të jem ai që do të bëjë [diçka për Kubën],” thotë ai). Por, ekziston gjithashtu një mundësi e madhe për zhgënjim.

Ndoshta Trumpi do të mjaftohet me të njëjtin lloj bashkëpunimi që ka tani me Venezuelën, duke bërë kërkesa të ndryshme në lidhje me lirimin e të burgosurve politikë dhe mbylljen e stacioneve ruse dhe kineze të përgjimit. Mund të ndodhë që regjimi të pranojë, duke fituar kohë derisa të mund të sigurojë aleatin e tij të ardhshëm të madh anti-amerikan. Raportet se Kuba ka siguruar dronë iranianë sugjerojnë se ka aleatë të dobishëm në dispozicion. Por, organizimi i vetëm një manovre të pjesshme në Kubë do t’i zhgënjente kubano-amerikanët dhe kjo mund të ishte e dëmshme në aspektin elektoral.

Regjimi i Kubës ka rrënjë të thella dhe mbetet një shtet totalitar që zotëron çdo element të ekonomisë së tij. Agjentët qeveritarë luajnë një rol të rëndësishëm në kontrollin e individëve. “Prerja e kokës” së Venezuelës është një gjë; ajo e Kubës do të ishte diçka krejt tjetër: vetë sistemi ka shumë gjasa të mund të mbijetojë edhe pas eliminimit të liderit të tij. Ai i ka mbijetuar vdekjes së Fidelit dhe daljes në pension të vëllait të tij, Raúlit.

Prandaj, Trumpi përballet me një dilemë shumë të vështirë. Ai mund të reflektojë se politika e jashtme ka qenë një nga arsyet kryesore për jetëgjatësinë e regjimit paralizues të Kubës. Kuba është mbajtur prej kohësh në këmbë nga politika e vendeve të tjera. /Telegrafi/
OpinioneLajme