Policia turke ka hyrë me forcë në selinë e partisë kryesore opozitare, duke shkaktuar tensione të forta në Ankara.
Radhë policësh të njësive speciale kundër trazirave depërtuan përmes portës së selisë së Partisë Republikane Popullore (CHP), forcës më të madhe opozitare në vend.
Pasi rrëzuan barrierat mbrojtëse, efektivët marshuan drejt zyrave të partisë me mburoja në duar. Në hyrje të godinës ata përdorën gaz lotsjellës për të shpërndarë mbështetësit që kishin ngritur barrikada para dyerve prej xhami.
Brenda ndërtesës ndodhej kreu i CHP-së, Ozgur Ozel, i cili ishte strehuar aty në shenjë proteste, pasi një gjykatë turke kishte vendosur shkarkimin e tij tre ditë më parë.
Sipas raportimeve, gjatë ndërhyrjes janë dëgjuar shpërthime dhe thirrje protestuese, ndërsa përplasjet mes forcave të policisë dhe mbështetësve të opozitës kanë tensionuar ndjeshëm situatën në dhe përreth selisë së partisë, shkruan thetelegraph.
Ngjarja ka ngjallur shqetësime të mëdha për gjendjen e lirive politike dhe civile në Turqi. Kritikët paralajmërojnë se zhvillime të tilla mund të përbëjnë një goditje të re ndaj demokracisë, duke ngushtuar më tej hapësirën për veprimtarinë e opozitës dhe pluralizmin politik në vend, transmeton Telegrafi.
Turqia po shfaqet si një nga përfitueset afatgjata të luftës SHBA-Izrael kundër Iranit, një konflikt që i ka krijuar presidentit turk, Recep Tayyip Erdogan, hapësirë për të përshpejtuar prirjet autoritare pa u përballur me pasoja të mëdha ndërkombëtare.
Teksa vëmendja e komunitetit ndërkombëtar ishte e përqendruar te zhvillimet në Lindjen e Mesme, Erdogan ka shfrytëzuar momentin për të intensifikuar presionin ndaj opozitës së brendshme. Njëkohësisht, ai ka arritur të forcojë pozitën e Turqisë në arenën ndërkombëtare, duke rritur peshën e saj diplomatike dhe strategjike.
“Ky është mjedisi ndërkombëtar ideal që Erdogani t’i ndërmarrë të gjitha këto veprime në planin e brendshëm”, tha Gonul Tol, drejtoreshë themeluese e Programit për Turqinë në Institutin e Lindjes së Mesme me seli në Uashington.
“Të gjitha këto tronditje gjeopolitike po i japin Erdoganit më shumë hapësirë veprimi dhe po e inkurajojnë të bëjë çfarë të dojë me atë që ka mbetur nga hapësira demokratike në vend”, tha ajo.
Sipas Tol, Erdogani po përfiton gjithashtu nga një rend ndërkombëtar gjithnjë e më i fragmentuar. Fillimisht, kjo situatë u krijua nga pushtimi i vazhdueshëm rus i Ukrainës që nga viti 2022, ndërsa tani po thellohet nga vakumi diplomatik dhe i sigurisë që po shfaqet për shkak të rënies së besimit ndaj Shteteve të Bashkuara nën administratën e presidentit Donald Trump.
“Kjo i krijon Erdoganit një mjedis jashtëzakonisht të favorshëm, ku vendet evropiane, aleatët e NATO-s, fqinjët rajonalë dhe madje edhe shtetet afrikane ndihen sikur nuk kanë alternativë tjetër përveçse të bashkëpunojnë me të”, theksoi Tol.
Erdogan ka udhëhequr Turqinë për gati një çerek shekulli, duke konsoliduar gradualisht pushtetin e tij, veçanërisht në periudhat që kanë pasuar kriza të mëdha politike. Këto përfshijnë protestat masive të vitit 2013 dhe tentativën për grusht shteti në vitin 2016, të cilat u shtypën nga autoritetet, shpesh me përdorim force vdekjeprurëse.
Më së fundmi, në mars të vitit 2025, vendi u përfshi nga protesta të mëdha pas arrestimit të rivalit kryesor politik të Erdoganit, kryetarit të bashkisë së Stambollit, Ekrem İmamoglut.
Nëntë ditë pas shpërthimit të luftës në Iran, Ekrem İmamoglu doli në gjyq për akuza që kritikët i cilësojnë të pabazuara dhe të fabrikuara me qëllim eliminimin e opozitës politike, ndërsa nga Perëndimi ka pasur shumë pak reagime të hapura. Edhe Partia Laburiste e Britanisë, partnere politike e CHP-së turke, ka mbajtur një qëndrim të rezervuar.
Sipas dokumenteve gjyqësore prej rreth 4,000 faqesh, akuzat variojnë nga korrupsioni deri te drejtimi i një organizate kriminale dhe, nëse do të bashkoheshin në një dënim të vetëm, mund të rezultonin në një burgim që tejkalon 2,000 vite. Megjithatë, İmamoğlu i ka mohuar fuqishëm të gjitha pretendimet ndaj tij.
Pavarësisht periudhave të herëpashershme të pakënaqësisë publike që kanë shpërthyer në protesta, Erdogan ka ruajtur në përgjithësi një nivel të lartë mbështetjeje, duke u mbështetur në një kult personaliteti të ndërtuar ndër vite, i cili shpesh krahasohet me atë të Mustafa Kemal Atatürk, themeluesit të Turqisë moderne.
Megjithatë, vështirësitë ekonomike të viteve të fundit kanë filluar të gërryejnë bazën e mbështetjes së Erdoganit. Inflacioni, i cili që nga zgjedhjet presidenciale të vitit 2023 ka qenë mesatarisht rreth 50 për qind, ka ndikuar ndjeshëm në jetën e përditshme të qytetarëve. Në ato zgjedhje, Erdogan fitoi në raundin e balotazhit me një diferencë shumë të ngushtë.
Në këtë kontekst, qeveria është bërë më e prirur ndaj kontrollit të fortë politik, ndërsa Erdogan po kërkon të kufizojë ndikimin e opozitës para zgjedhjeve të ardhshme presidenciale, të planifikuara për vitin 2028, megjithëse nuk përjashtohet mundësia që ato të mbahen më herët. Megjithatë, shumë vëzhgues vlerësojnë se roli i votës në përcaktimin e rezultatit është gjithnjë e më i kufizuar.
Yusuf Can, bashkëpunëtor në Amena Strategies, një firmë konsulence me bazë në SHBA e specializuar për Lindjen e Mesme dhe Afrikën e Veriut, tha se “Qeveria e Erdoganit e kupton se nuk ka më të njëjtën mbështetje popullore si 10 apo 15 vite më parë”.
“Pikërisht për këtë arsye po i drejtohen metodave gjithnjë e më shtypëse dhe autoritare për ta dobësuar, në thelb, CHP-në. Nëse Erdogan do të fitonte zgjedhjet si më parë, përmes politikave ekonomike apo një qasjeje më demokratike e ligjore, është e vështirë të besohet se do të përdorte masa kaq drastike si ato që kemi parë vitet e fundit”, pohoi ai.
Ndërkohë, policia po kryen arrestime me efekt prapaveprues, duke u bazuar në akuza për vepra të dyshuara që datojnë një dekadë ose më shumë më parë.
Në të njëjtën kohë, Erdogan po përfiton nga një transformim i gjeopolitikës së sigurisë në Lindjen e Mesme, ku disa vende, pas vëzhgimit të sulmeve me raketa iraniane në territorin e tyre, po distancohen në mënyrë të heshtur nga varësia tradicionale ndaj Uashingtonit.
Në maj, Iraku nënshkroi një marrëveshje për blerjen e 20 sistemeve turke të mbrojtjes ajrore, duke sinjalizuar një ndryshim të rëndësishëm strategjik për një vend që për vite me radhë kishte mbështetur sigurinë e hapësirës së tij ajrore te Shtetet e Bashkuara — një garanci që, sipas raportimeve, nuk funksionoi siç pritej gjatë konfliktit aktual.
Iraku ka qenë veçanërisht i ekspozuar, duke u shndërruar në objekt sulmesh nga të dyja palët e konfliktit, për shkak të pranisë së forcave ushtarake perëndimore dhe milicive rajonale të mbështetura nga Irani në territorin e tij.
Ndërkohë, në Indonezi, shqetësimet për një Kinë gjithnjë e më të fuqishme dhe më agresive janë shtuar, sidomos pasi Shtetet e Bashkuara kanë zhvendosur një pjesë të burimeve të tyre ushtarake nga rajoni Indo-Paqësor drejt Lindjes së Mesme. Kjo situatë ka shtyrë vendin e Azisë Juglindore të nënshkruajë këtë muaj një marrëveshje për t’u bërë blerësi i parë i huaj i deri në 60 avionëve luftarakë pa pilot “Bayraktar Kızılelma” nga Turqia, me dërgesat që pritet të fillojnë në vitin 2028.
Erdogan gjithashtu synon ta shndërrojë Turqinë në një qendër të madhe të tregtisë së energjisë — një nyje globale që nxjerr minerale kritike, ndërton tubacione të reja dhe lidh portet detare, të gjitha të orientuara përmes territorit turk.
Presidenti deklaroi javën e kaluar, pas largimit të Ozelit, se “qëllimi i Turqisë nuk është të mbetet një spektatore, por të jetë një faktor që ndryshon rregullat e lojës në këtë garë”.
Sipas ekspertëve, realizimi i këtij objektivi nënkupton jo vetëm forcimin e rolit strategjik të vendit në rajon, por edhe neutralizimin e opozitës politike dhe të çdo aktori që mund të kundërshtojë politikat e tij.
Ankaraja po shkon deri aty sa t’i drejtohet edhe publikut ndërkombëtar, veçanërisht diasporës dhe individëve që kërkojnë të largohen nga vendet e Gjirit, duke ofruar një lehtësim tatimor 20-vjeçar për të huajt që zhvendosen në Turqi. Kjo mund të rezultojë një ofertë tërheqëse, duke qenë se Turqia mbetet nën ombrellën mbrojtëse të NATO-s.
Zgjerimi i ndikimit global të Turqisë i ka mundësuar Erdoganit të forcojë imazhin e tij brenda vendit, duke i dhënë një mbështetje të re qasjes së tij gjithnjë e më autoritare në qeverisje.
Në muajin janar, Turqia ishte një nga vendet më të ekspozuara të NATO-s si fqinj i Iranit, duke u përpjekur me vështirësi të qëndronte jashtë konfliktit, edhe pse raketa iraniane kalonin nëpër hapësirën e saj ajrore dhe dyshohej se synonin një bazë të përbashkët SHBA–Turqi në bregdetin e Mesdheut.
Megjithatë, në fillim të korrikut, kur Erdogan të presë një samit të rëndësishëm të aleancës së sigurisë, ai pritet të flasë nga një pozicion më të fortë, me ndikim më të madh mbi një numër vendesh krahasuar me periudhën para shpërthimit të luftës me Iranin.
Tol shtoi se “ka pasur një kohë kur NATO përkufizohej si një organizatë që mbronte botën demokratike, por sot kjo nuk mund të thuhet më me të njëjtën siguri.
Sipas saj, vendet perëndimore dhe aleatët e NATO-s po i kushtojnë gjithnjë e më pak vëmendje erozionit demokratik dhe prirjeve autokratike në vende si Turqia, duke u fokusuar kryesisht në çështje teknike, si kapaciteti për prodhimin e dronëve apo baza industriale e mbrojtjes.”
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se një qasje e tillë do të përbënte një gabim serioz.
Ajo tha se “kur punon me autokratë, prioriteti i tyre kryesor është gjithmonë mbijetesa e regjimit. Nëse regjimi ndjehet i kërcënuar, ata nuk janë të kufizuar realisht nga traktatet ndërkombëtare dhe nuk do të tregojnë domosdoshmërisht besnikëri ndaj tyre. Kjo i bën ata aleatë të paqëndrueshëm”. /Telegrafi/
