Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, tha se bisedimet midis Uashingtonit dhe Teheranit po bënin "përparim të mirë", ndërsa negociatorët nga të dyja palët arritën një marrëveshje 60-ditore për të zgjatur armëpushimin - por marrëveshja ende pret miratimin përfundimtar nga presidenti amerikan, Donald Trump, dhe Ajatollah Mojtaba Khamenei.

Nëse nënshkruhet, memorandumi i mirëkuptimit do të jetë hapi më i rëndësishëm diplomatik që nga fillimi i luftës më 28 shkurt.

Sipas burimeve amerikane, kushtet e draftit përfshijnë lundrim të pakufizuar përmes Ngushticës së Hormuzit, heqjen e të gjitha minave nga ngushtica nga Irani brenda 30 ditëve, një heqje proporcionale të bllokadës detare amerikane ndërsa rifillojnë lundrimet tregtare, heqje të sanksioneve të SHBA-së për të lejuar Iranin të shesë naftë, angazhimin e Iranit për të mos ndjekur armë bërthamore dhe një angazhim të SHBA-së për të diskutuar lehtësimin e sanksioneve dhe lirimin e fondeve të ngrira.

Negociatat bërthamore do të fillonin gjatë 60-ditëshit, me rezervat e uraniumit të pasuruar të Iranit si çështjen e parë në agjendë, sipas mediave amerikane.

Raportet e medias tregojnë se Ministri i Jashtëm i Pakistanit, Mohammad Ishaq Dar, i cili vepron si ndërmjetës midis Teheranit dhe Uashingtonit, do të takohet me homologun e tij amerikan Marco Rubio në Uashington— një takim që mund të luajë një rol të rëndësishëm në finalizimin e marrëveshjes.

Raportohet se Trump po përballet me presion nga kundërshtarët e Iranit brenda partisë së tij, të cilët i kanë kërkuar atij të mos nënshkruajë asnjë marrëveshje që nuk adreson menjëherë programin bërthamor të Iranit.

Në të njëjtën kohë, agjencia e lajmeve Tasnim, e lidhur me IRGC-në, citoi një burim të njohur me negociatat të thoshte se teksti përfundimtar i marrëveshjes nuk është përfunduar ose miratuar ende.

Një zgjatje dy-mujore e armëpushimit, e cila do të shtrihej edhe përtej periudhës së Kupës së Botës FIFA, gjatë së cilës Irani është planifikuar të luajë të tre ndeshjet e fazës së grupeve në tokën amerikane, mund t'u japë të dyja palëve një mundësi për të konsoliduar pozicionet e tyre pa u angazhuar për vendime përfundimtare.

Diplomacia mes incidenteve ushtarake

Çështja e tranzitit përmes Ngushticës së Hormuzit, një nga shtyllat kryesore të negociatave Iran-SHBA, kohët e fundit ka qenë objekt i polemikave të shumta.

Ndërsa numri i anijeve që kalojnë nëpër këtë rrugë ujore strategjike është rritur, kanë dalë raportime për shkëmbime zjarri midis Iranit dhe SHBA-së, veçanërisht përgjatë bregdetit jugor të Iranit në Gjirin Persik.

Teherani ka pretenduar në të paktën dy raste se ka lëshuar të shtëna paralajmëruese ndaj anijeve që përpiqeshin të kalonin pa leje dhe në një rast ka pretenduar se ka rrëzuar një aeroplan amerikan pranë Bushehrit - një akuzë e mohuar nga CENTCOM.

Gjithashtu ka pasur njoftime për sulme në portet jugore iraniane, duke përfshirë Bandar Abbas dhe Bushehr në ditët e fundit.

Departamenti i Thesarit i SHBA-së ka sanksionuar së fundmi organin e sapokrijuar të Iranit për menaxhimin e Ngushticës së Hormuzit dhe ka kërcënuar me sanksione kundër çdo subjekti që bashkëpunon me të, përfshirë Omanin.

Trump ka kërcënuar gjithashtu drejtpërdrejt aleatin rajonal të SHBA-së, Omanin, ndaj të cilit Ministria e Jashtme e Iranit iu përgjigj duke shprehur solidaritet me fqinjin e saj jugor.

Skenarët e ardhshëm

ISW ka dy skenarë për kontrollin e Ngushticës së Hormuzit: njohjen formale të kontrollit iranian përmes një marrëveshjeje ndërkombëtare ose ruajtjen e status quo-së përmes kërcënimeve ose përdorimit të kufizuar të forcës ushtarake kundër anijeve tranzit.

Megjithatë, ISW theksoi se përpjekja e Iranit për të vendosur tarifa të larta tranziti nuk ka gjasa të jetë e qëndrueshme nëse toleranca ndaj riskut nga kompanitë e transportit detar nuk ndryshon dhe se, në rast të negociatave të dështuara, opsionet ushtarake mund të merren përsëri në konsideratë.

Nga ana tjetër, Ibrahim Azizi, kreu i Komisionit të Sigurisë Kombëtare dhe Politikës së Jashtme të parlamentit iranian, ka deklaruar se Teherani po ndjek “menaxhim të zgjuar të Ngushticës së Hormuzit” dhe se kjo politikë është e përhershme dhe jo e përkohshme.

Ai përsëriti gjithashtu se Irani nuk ka ndërmend të heqë uraniumin e pasuruar nga vendi dhe ta transferojë atë në një shtet të tretë - një propozim i ngritur më parë nga Trump, i cili tha se uraniumi i pasuruar i Iranit duhet ose të transferohet në SHBA për shkatërrim ose të shkatërrohet diku tjetër në koordinim me Teheranin. /Telegrafi/

Azia Nga Bota Botë