Kur Lionel Messi shënoi golin e tij të parë në Kupën e Botës 2026 ndaj Algjerisë, mijëra tifozë në kryeqytetin e Bangladeshit, Dhaka, shpërthyen në festë. Pamjet dukeshin sikur vinin nga Argjentina, pasi shumë prej tyre mbanin fanellat bardhekaltra, por në fakt asnjë tifoz argjentinas nuk ishte në mesin e turmës.
Ishin tifozë vendas, të cilët prej vitesh kanë përqafuar Argjentinën dhe Messin, pasi kombëtarja e tyre nuk ka arritur të kualifikohet në skenën më të madhe të futbollit botëror. Festime të ngjashme janë parë edhe në Indi dhe Indonezi, ku miliona tifozë ndjekin me pasion Botërorin, pavarësisht mungesës së ekipeve të tyre.
Nga 10 vendet më të populluara në botë, vetëm dy prej tyre janë pjesë e këtij Botërori: Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Brazili. Rusia dhe Nigeria kanë marrë pjesë disa herë në të kaluarën, ndërsa Kina dhe Indonezia kanë luajtur vetëm një herë në turneun më të madh të futbollit.
Ndërkohë, vende si India, Bangladeshi, Etiopia dhe Pakistani vazhdojnë të ëndërrojnë për debutimin në Kupën e Botës. India madje ishte kualifikuar teknikisht për Botërorin e vitit 1950 në Brazil, por u tërhoq para fillimit të turneut.
“Është e papranueshme që një vend me miliona tifozë futbolli të jetë kaq larg në këtë sport”, ka thënë aktori dhe tifoz i njohur bangladeshas, Audite Karim.
Popullsia nuk mjafton për sukses
Në teori, një popullsi e madhe duhet të nënkuptojë më shumë talent potencial për t’u zbuluar. Shumica e vendeve që kanë fituar Kupën e Botës – Argjentina, Brazili, Anglia, Franca, Gjermania, Italia dhe Spanja, kanë popullsi relativisht të mëdha.
Por eksperti britanik dhe ekonomisti Stefan Szymanski, bashkautor i librit “Soccernomics”, shpjegon se numri i banorëve është vetëm një pjesë e ekuacionit.
“Futbolli është i ngjashëm me ekonominë. Për të lulëzuar nevojiten njerëz, por gjithashtu kapital dhe infrastrukturë”, thotë ai.
Sipas tij, vendet e suksesshme kanë nevojë për:
akademi dhe ambiente moderne stërvitore;
aftësi për të zbuluar talentet;
investime afatgjata në zhvillimin e futbollistëve.
Një tjetër faktor i rëndësishëm është pasuria. Në analizat e tij, Szymanski ka gjetur se shumica e vendeve që kanë fituar trofe të mëdhenj kanë pasur një nivel të lartë të të ardhurave për banor.
Megjithatë, Brazili dhe Argjentina janë përjashtime të mëdha. Të dyja kombëtaret kanë fituar së bashku tetë Kupa Bote, pavarësisht se të ardhurat mesatare për banor janë më të ulëta se niveli që zakonisht lidhet me suksesin.
Sipas Szymanskit, arsyeja kryesore është tradita dhe përvoja historike.
“Vendet që kanë fituar Kupën e Botës janë ato që dominonin futbollin 100 vite më parë”, shpjegon ai.
Shembulli i Uruguait dhe diferenca historike
Një nga shembujt më të mëdhenj është Uruguai. Një shtet me vetëm rreth 3.5 milionë banorë, por që ka fituar dy Kupa Bote (1930 dhe 1950).
Sekreti i suksesit të tij lidhet me historinë e gjatë në futboll. Uruguai luajti ndeshjen e parë ndërkombëtare në vitin 1902, shumë vite para disa vendeve që sot kanë popullsi shumë më të mëdha.
Në anën tjetër, shumë vende afrikane dhe aziatike kanë hyrë më vonë në zhvillimin serioz të futbollit dhe ende po përpiqen të zvogëlojnë diferencën.
Maroku shkroi histori në Botërorin 2022 duke u bërë kombëtarja e parë afrikane që arriti në gjysmëfinale, ndërsa Koreja e Jugut është i vetmi vend aziatik që ka përfunduar në katër më të mirat, në vitin 2002.
Kina, India dhe pengesat e mëdha
Rasti i Kinës është një nga më intriguesit. Pavarësisht investimeve të mëdha dhe suksesit në sportet olimpike, futbolli i meshkujve nuk ka arritur të ecë përpara.
Eksperti i futbollit kinez, Mark Dreyer, beson se problemi kryesor është ndërhyrja e tepërt shtetërore.
“Në Kinë gjithçka kontrollohet nga lart. Futbollin duhet ta udhëheqin njerëz të futbollit, por ka shumë ndërhyrje politike”, ka thënë ai.
Kina nuk është rikthyer në Kupën e Botës që nga viti 2002, pavarësisht se në dekadën e fundit ka shpenzuar shumë para për zhvillimin e këtij sporti dhe ka afruar shumë yje nga Evropa e Amerika e Jugut.
Edhe India përballet me një problem tjetër. Ajo është një nga fuqitë më të mëdha të kriketit në botë, ndërsa liga profesionale IPL është ndër më të pasurat në sport.
Ish-futbollisti indian Shyam Thapa thotë se suksesi i kriketit ka bërë që shumë familje të klasës së mesme t’i drejtojnë fëmijët drejt këtij sporti dhe jo futbollit.
Investimet nuk mjaftojnë gjithmonë
Indonezia është një shembull tjetër interesant. Ajo ka luajtur një herë në Botëror, në vitin 1938 si Inditë Lindore Holandeze, dhe së fundmi ka bërë progres në eliminatore.
Por ky sukses është ndërtuar kryesisht duke afruar lojtarë të lindur në Evropë me prejardhje indoneziane, dhe jo vetëm përmes zhvillimit të talenteve vendas.
Ndërkohë, vende si Etiopia, Bangladeshi dhe Pakistani vazhdojnë të vuajnë nga mungesa e investimeve dhe infrastrukturës.
Etiopia, për shembull, është përballur me mungesë stadiumesh, ndërsa kombëtarja është detyruar të luajë ndeshjet si vendase në Marok.
Në fund, historia tregon se popullsia e madhe nuk garanton sukses në futboll. Për të krijuar një kombëtare konkurruese nevojiten vite pune, kulturë futbolli, infrastrukturë dhe një sistem i mirëfilltë zhvillimi./Telegrafi/
