Reaksioni alergjik mund të shfaqet disa orë pas ngrënies, shpesh edhe gjatë natës, dhe në raste të rënda mund të shkaktojë vështirësi në frymëmarrje
Alfa-gal sindromi është një alergji e veçantë dhe potencialisht serioze ndaj disa ushqimeve me prejardhje shtazore, e cila vitet e fundit ka tërhequr vëmendjen e komunitetit mjekësor. Ndryshe nga shumica e alergjive ushqimore, që zakonisht shfaqen menjëherë pas ngrënies, kjo gjendje karakterizohet nga një reagim i vonuar, më së shpeshti pas konsumimit të mishit të kuq dhe produkteve të tjera me prejardhje nga gjitarët.
Shkaktari kryesor është pickimi i rriqrës.
Çfarë është alfa-gal sindromi?
Alfa-gal sindromi është alergji ndaj molekulës galaktozë-alfa-1,3-galaktozë, e njohur si alpha-gal. Kjo molekulë gjendet te shumica e gjitarëve, si gjedhi, derri dhe delet, ndërsa njeriu nuk e prodhon natyrshëm.
Gjithçka fillon kur një rriqër e caktuar pickon njeriun dhe fut në qarkullimin e gjakut molekula alpha-gal. Sistemi imunitar e njeh këtë molekulë si të huaj dhe fillon të krijojë antitrupa. Më vonë, kur personi konsumon mish të kuq ose produkte të tjera nga gjitarët, organizmi e njeh alpha-gal si kërcënim dhe zhvillon reaksion alergjik.
Pse kjo alergji është e vështirë për t’u zbuluar?
Problemi më i madh i alfa-gal sindromit është reagimi i vonuar. Shumica e alergjive ushqimore shfaqen brenda pak minutash, ndërsa te kjo gjendje simptomat zakonisht paraqiten 3 deri në 6 orë pas ushqimit.
Për këtë arsye, shumë persona nuk e lidhin menjëherë alergjinë me mishin që kanë ngrënë. Reagimi mund të ndodhë edhe pas darkës, gjatë natës, çka e bën diagnostikimin edhe më të vështirë.
Si ndodh alergjia?
Shkaku kryesor është pickimi i rriqrës. Në disa vende, më shpesh përmendet rriqra “lone star”, por edhe lloje të tjera rriqrash mund të nxisin këtë reaksion.
Kur rriqra ushqehet me gjakun e gjitarëve, për shembull të kafshëve të egra apo shtëpiake, ajo mund të marrë molekula alpha-gal. Nëse më pas pickon njeriun, këto molekula mund të futen në organizmin e tij.
Sistemi imunitar krijon antitrupa IgE ndaj alpha-gal. Herën tjetër kur personi ha mish viçi, derri, qengji, mish të egër ose konsumon produkte të caktuara që përmbajnë xhelatinë, yndyrë shtazore ose ndonjëherë edhe produkte qumështi, mund të shfaqet reaksioni alergjik, transmeton Telegrafi.
Simptomat më të shpeshta
Simptomat mund të jenë të lehta, por edhe të rrezikshme për jetën. Për shkak të reagimit të vonuar, ato shpesh paraqiten natën ose disa orë pas darkës.
Më të shpeshtat janë kruajtja, skuqja, urtikaria, ënjtja e buzëve, fytyrës, gjuhës ose fytit, vështirësitë në frymëmarrje, fishkëllima në gjoks, dhimbjet e forta të barkut, diarreja, të përzierat, vjellja, dhimbja e kokës, rënia e tensionit, marramendja ose humbja e vetëdijes.
Në raste më të rënda mund të ndodhë anafilaksia, një reaksion serioz dhe potencialisht kërcënues për jetën, që kërkon ndihmë urgjente mjekësore.
Për shkak se simptomat janë të ndryshme, alfa-gal sindromi shpesh ngatërrohet me helmim ushqimor, probleme të tretjes ose alergji të tjera.
Si diagnostikohet alfa-gal sindromi?
Diagnostikimi bëhet përmes kontrollit mjekësor, analizës së simptomave dhe testeve laboratorike. Mjeku zakonisht pyet për ushqimet e konsumuara, pickimet e mundshme nga rriqrat dhe kohën kur janë shfaqur simptomat.
Mbajtja e një ditari të ushqimit dhe simptomave mund të ndihmojë shumë, sidomos kur reagimet ndodhin disa orë pas ngrënies.
Testi më i rëndësishëm është analiza e gjakut për antitrupat IgE specifikë ndaj alpha-gal. Nivelet e rritura tregojnë ndjeshmëri ndaj kësaj molekule.
Në disa raste mund të bëhen edhe teste të lëkurës, por ato mund të japin rezultate të rreme negative, prandaj testi i gjakut konsiderohet më i besueshëm.
Si jetohet me këtë alergji?
Aktualisht nuk ka trajtim që e shëron plotësisht alfa-gal sindromin. Mënyra kryesore e kontrollit është shmangia e ushqimeve që shkaktojnë reaksionin.
Kjo zakonisht përfshin mishin e viçit, derrit, qengjit, mishin e egër, të brendshmet, yndyrën shtazore, xhelatinën dhe produkte të ngjashme. Te disa persona, problem mund të paraqesin edhe produktet e qumështit.
Te disa pacientë, niveli i antitrupave mund të ulet me kalimin e kohës, veçanërisht nëse nuk ndodhin pickime të reja nga rriqrat. Prandaj, parandalimi i pickimeve të reja është shumë i rëndësishëm për kontrollin afatgjatë të gjendjes.
Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore?
Nëse disa orë pas konsumimit të mishit të kuq shfaqen kruajtje, skuqje, ënjtje, dhimbje barku, diarre, marramendje ose vështirësi në frymëmarrje, duhet kërkuar këshillë mjekësore.
Nëse shfaqet ënjtje e fytit, vështirësi në frymëmarrje, rënie e tensionit ose humbje e vetëdijes, gjendja duhet trajtuar si urgjencë.
Alfa-gal sindromi është një gjendje e ndërlikuar dhe shpesh e panjohur, pikërisht sepse simptomat nuk shfaqen menjëherë pas ushqimit. Diagnostikimi i saktë, shmangia e ushqimeve problematike dhe mbrojtja nga pickimet e rriqrave janë hapat kryesorë për të parandaluar reaksionet serioze. /Telegrafi/
