Ilir Shaqiri, poet dhe këngëtar i paqes universale, fitues i Çmimit “MEDITERRANEO DI PACE” të Klubit për UNESCO-n të Kozencës: një manifest bashkimi ndërmjet Ballkanit dhe Arbërisë
Nga: Italo Elmo
Ilir Shaqiri është një nga figurat kulturore më me ndikim dhe më poliedrike të Kosovës, i njohur për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në muzikën patriotike dhe popullore shqiptare, si edhe për veprimtarinë e begatë si shkrimtar, poet dhe romancier.
Në repertorin e tij numërohen mbi 600 këngë dhe rreth 34 albume të publikuara. Krijimtaria muzikore ndërthur elemente të muzikës së lehtë, traditën folklorike dhe tematika të fuqishme patriotike. Gjatë karrierës ka marrë pjesë në më shumë se 1.000 koncerte, prej të cilave rreth 900 kanë pasur karakter bamirës dhe humanitar.
I diplomuar në Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, me master të përqendruar në “Estetikë dhe Semiotikë”, Shaqiri është anëtar i vlerësuar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës. Veprat e tij letrare pasqyrojnë të njëjtat ideale historike dhe identitare që shprehen në këngët e tij.
Shaqiri mban një lidhje të thellë, artistike dhe institucionale me arbëreshët. Për një artist që gjithmonë është përqendruar te identiteti kombëtar dhe kujtesa historike, Arbëria përfaqëson dëshminë e gjallë të qëndresës kulturore shqiptare ndër shekuj.
Kjo lidhje shprehet përmes bashkëpunimeve të rëndësishme muzikore, vizitave në trevat arbëreshe dhe përdorimit të poezisë e të prozës si ura kulturore.
Gjatë vizitave të fundit në Kalabri, ai është takuar me personalitete të rëndësishme për mbrojtjen e gjuhës arbëreshe, si Av. Tommaso Bellusci (vëllai i të ndjerit papas Antonio) dhe Rina Bellusci. Këto takime kanë pasur për qëllim mbajtjen gjallë të debatit mbi ruajtjen e trashëgimisë gjuhësore dhe etnike të komuniteteve italo-shqiptare.
Ilir Shaqiri u ka kushtuar disa vepra muzikore historisë së diasporës dhe vëllazërisë së gjakut me arbëreshët, duke bashkëpunuar me përfaqësuesit më të njohur të muzikës arbëreshe.
“Jam Arbëresh” (“Sono arbëresh”) është një nga këngët e tij më të njohura identitare për këtë temë, e interpretuar në një bashkëpunim historik me këngëtarin, poetin dhe aktivistin arbëresh Zef Kakoca. Kënga është shndërruar në një himn të vërtetë të vëllazërisë së gjakut, që kapërcen kufijtë e kohës.
Në vitin 2022, Shaqiri bashkoi forcat me një tjetër kantautor arbëresh, Santino De Bartolo. Teksti i këngës së tyre përmbledh thelbin e kësaj lidhjeje: “Jemi kthyer përsëri te ky gur, ku himnet marrin kuptim; për plot pesë shekuj nuk jemi parë, por gjaku nuk njeh harresë...”
Në maj të vitit 2026, Ilir Shaqiri publikoi një bashkëpunim të rëndësishëm me këngëtaren dhe studiuesen Antonella Pelilli, me origjinë nga komunitetet historike arbëreshe të Molizes. Ky projekt përfaqëson një zhvillim të mëtejshëm të lidhjes artistike ndërmjet Kosovës dhe enklavave shqipfolëse në Itali.
Bashkëpunimi u konkretizua me këngën me titull “Foleja Arbërore”, e publikuar zyrtarisht në kanalet muzikore të Ilir Shaqirit. E paraqitur nga mediat si bashkimi i “dy zërave, një gjaku”, kënga bashkon në mënyrë simbolike Kosovën dhe Arbërinë në një melodi fuqishëm evokuese dhe të lidhur me rrënjët e përbashkëta. Një kryevepër e harmonisë vokale dhe shpirtërore, ku Shaqiri arrin t’i japë zë një thirrjeje stërgjyshore që kapërcen kufijtë gjeografikë dhe breznorë.
Zëri i thellë dhe bariton i Shaqirit, tipik për traditën epike dhe patriotike kosovare, ndërthuret me timbrin dhe stilin interpretues të Pelillit, e cila prej vitesh merret me ringjalljen e muzikës dhe këngëve tradicionale të Arbërisë.
Për Ilir Shaqirin, Arbëria nuk është vetëm një temë artistike, por një zgjerim i vërtetë i atdheut të origjinës, një vend ku kultura shqiptare ka mbijetuar e paprekur për më shumë se 500 vjet.
Marrëdhënia e vlerësimit dhe miqësisë ndërmjet Ilir Shaqirit dhe Mons. Donato Oliverio, peshkopit (eparkut) të Eparkisë së Lungros, përfaqëson dimensionin më shpirtëror dhe institucional të “urave kulturore të paqes” të ngritura ndërmjet Kosovës dhe komuniteteve arbëreshe.
Ky bashkim dëshmon për përputhjen e fuqishme etike dhe patriotike të kantautorit kosovar me misionin baritor dhe ekumenik të Eparkisë së Italo-Shqiptarëve të Italisë Kontinentale, duke u shndërruar në një manifest të paqes, pajtimit dhe mikpritjes ndërmjet dy brigjeve të Adriatikut.
Në këngët e tij më të fundit, të kompozuara dhe publikuara gjatë viteve 2025–2026, Ilir Shaqiri realizon një zhvillim të rëndësishëm artistik, duke e çuar repertorin e tij nga ritmet epike drejt një dimensioni më intim, të mbizotëruar nga temat e pajtimit, vëllazërisë shpirtërore dhe paqes universale. Kjo shprehet plotësisht në përqafimin me trojet e Arbërisë.
Përmes vlerës së përjetshme të identitetit, artisti e kremton paqen si të vetmen ëndërr të vërtetë të pavdekshme, për të cilën ia vlen të këndohet. Në këtë këndvështrim, “foleja” i kapërcen kufijtë gjeografikë për t’u bërë strehë e shpirtit: një hapësirë shpirtërore ku pesë shekuj ndarje zhduken në çast dhe ku ruajtja e gjuhës dhe e gjakut shqiptar në Itali shfaqet si një akt i thellë dashurie dhe qëndrese paqësore të kujtesës.
Ky mesazh i fuqishëm i vëllazërisë gjen një përkrahje të përsosur institucionale te Çmimi “Mediterraneo di Pace”, i themeluar nga Klubi për UNESCO-n i Kozencës, nën drejtimin aktiv të Presidentit, Dr. Enrico Marchianò.
I krijuar për të kremtuar Ditën Botërore të OKB-së për Diversitetin Kulturor për Dialogun dhe Zhvillimin, ky vlerësim prestigjioz përputhet plotësisht me frymën e harmonisë dhe bashkëpunimit ndërmjet komuniteteve arbëreshe dhe hapësirës ballkanike.
Vlerësimet e para historike të këtij edicioni të vitit 2026 iu dorëzuan çiftit të jashtëzakonshëm artistik të përbërë nga ikona e këngës kosovare Ilir Shaqiri – simbol i qëndresës kulturore dhe Ambasador i këngës shqiptare – dhe sopranoja Antonella Pelilli.
Dueti i tyre i fundit dhe historik është përshëndetur njëzëri si një manifest i vërtetë i paqes, bashkimit dhe kujtesës së gjallë për të gjithë shqiptarët në botë.
Muzika, e kuptuar si dialog, dhe kujtesa e përbashkët dëshmohen edhe një herë si mjetet më të fuqishme për ruajtjen etno-gjuhësore. Kjo lidhje e thellë bashkon konkretisht hapësirën e Ballkanit me komunitetet historike të Italisë së Jugut, duke i mbrojtur rrënjët e tyre përmes kohës. /Telegrafi/
