Stoma nuk ndryshon vetëm rutinën e përditshme, por mund të ndikojë edhe në imazhin për trupin, vetëbesimin, marrëdhëniet intime dhe rikthimin në jetën sociale
Operacioni për kancerin e zorrës së trashë ose rektumit te disa pacientë sjell edhe një ndryshim të madh në jetë – stomën, përmes së cilës përmbajtja e zorrëve mblidhet në një qese të posaçme.
Edhe pse shpesh është pjesë e domosdoshme e trajtimit, shpjegimet mjekësore jo gjithmonë mjaftojnë për personin që e sheh trupin e tij për herë të parë pas operacionit.
“Si do të jetoj kështu?”, “Si do të më shohë partneri?”, “Po sikur qesja të dallohet?” ose “Nuk do të jem më i njëjti” janë vetëm disa nga mendimet që mund të shfaqen.
Pranimi i stomës kërkon më shumë se kujdes fizik
Të mësohesh me stomën nuk do të thotë vetëm të dish si ndërrohet qesja apo si kujdeset lëkura përreth saj.
Për shumë njerëz, ky është një proces i vërtetë psikologjik i përshtatjes me trupin e ndryshuar dhe jetën pas kancerit.
Një person mund ta kuptojë se operacioni i ka ndihmuar në trajtimin e sëmundjes dhe, njëkohësisht, ta përjetojë shumë rëndë pasojën e tij. Këto dy ndjenja nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën.
Pas krijimit të stomës mund të shfaqen trishtim, zemërim, turp, neveri, frikë apo ndjenjë e humbjes së kontrollit mbi trupin.
Disa njerëz shmangin ta shohin stomën, të tjerë nuk duan ta prekin, ndërsa disa e kanë të vështirë ta imagjinojnë kthimin në punë, vizitat te miqtë apo intimitetin me partnerin.
Trupi ndryshon, por shpesh ndryshon edhe mënyra si personi e sheh veten
Vetë diagnoza e kancerit përbën një ngarkesë të madhe psikologjike. Kur kësaj i shtohet edhe një ndryshim i dukshëm në trup, mund të preket ndjeshëm vetëperceptimi.
Një person që më parë ndihej tërheqës mund të fillojë ta fshehë trupin edhe nga partneri. Disa shmangin pasqyrën ose zgjedhin rroba më të gjera nga frika se mos qesja dallohet.
Pranimi i trupit të ndryshuar zakonisht nuk ndodh menjëherë, por gradualisht, transmeton Telegrafi.
Frika nga rrjedhja mund ta izolojë pacientin
Një nga shqetësimet më të mëdha është frika se qesja mund të rrjedhë, të mbushet, të dallohet nën rroba apo të ndihet era.
Këto mendime mund të bëhen aq të forta sa personi të shmangë restorantet, udhëtimet, aktivitetet fizike, shoqërinë apo edhe daljet e shkurtra nga shtëpia.
Shmangia e ul ankthin përkohësisht, por në afat të gjatë mund ta përforcojë bindjen se vetëm në shtëpi është e mundur të ruhet kontrolli.
Prandaj, rikthimi në aktivitetet e zakonshme shpesh funksionon më mirë gradualisht: fillimisht një shëtitje e shkurtër, pastaj një dalje më e gjatë, vizitë apo rikthim në aktivitete të tjera, sipas këshillës së ekipit mjekësor.
“Si të zhvishem para partnerit?”
Intimiteti është një nga temat më të ndjeshme.
Frika se partneri mund ta konsiderojë stomën të pakëndshme, shqetësimi për pamjen e trupit apo për rrjedhjen e qeses mund të ndikojnë seriozisht në seksualitet.
Edhe partneri mund të ndihet i pasigurt dhe, nga frika se mos lëndon personin e operuar, mund të shmangë afërsinë. Kjo ndonjëherë interpretohet gabimisht si humbje e tërheqjes.
Biseda e hapur është shumë e rëndësishme. Afërsia nuk duhet të nënkuptojë menjëherë marrëdhënie seksuale – prekja, përqafimi dhe afërsia fizike mund të ndihmojnë në rikthimin gradual të sigurisë.
Mbështetja psikologjike nuk do të thotë “mendo pozitivisht”
Fjali si “rëndësi ka që je gjallë”, “do të mësohesh” apo “mendo pozitivisht” mund ta bëjnë pacientin të ndihet sikur nuk ka të drejtë të jetë i trishtuar apo i frikësuar.
Mbështetja psikologjike ka një qëllim tjetër: të ndihmojë personin të kuptojë çfarë e shqetëson më shumë, të dallojë problemet reale nga frikërat që janë bërë mbizotëruese dhe të rifitojë gradualisht ndjenjën e kontrollit.
Ndihmë të madhe mund të japë edhe kontakti me persona të tjerë që jetojnë me stomë.
Përvoja e tyre konkrete mund të tregojë se puna, udhëtimet, shoqëria dhe intimiteti nuk përfundojnë pas operacionit.
Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale?
Trishtimi, frika dhe vështirësia në përshtatje mund të jenë të pritshme gjatë rikuperimit.
Megjithatë, ndihma profesionale është veçanërisht e rëndësishme kur shfaqen dëshpërim i zgjatur, ankth i fortë, sulme paniku, pagjumësi, tërheqje nga shoqëria, refuzim i daljes nga shtëpia ose humbje e interesit për pothuajse çdo aktivitet.
Deklaratat se jeta nuk ka më kuptim ose mendimet për vetëlëndim dhe vdekje kërkojnë vlerësim të menjëhershëm profesional.
Me edukim të mirë, mbështetje psikologjike dhe përvojë praktike, stoma gradualisht mund të pushojë së përjetuari si diçka që kontrollon jetën dhe të bëhet pjesë e një rutine që personi mëson ta menaxhojë. /Telegrafi/
