Edhe nëse nuk pini duhan, disa zakone të përditshme mund të dëmtojnë fytin dhe të rrisin rrezikun për sëmundje serioze
Zëri është mjeti ynë më i rëndësishëm i komunikimit, por zakonisht e kuptojmë vlerën e tij vetëm kur e humbasim. Ngjirja e zërit, ndjesia e një "gungëze" në fyt apo lodhja gjatë të folurit shpesh neglizhohen, megjithëse mund të jenë shenjat e para të sëmundjeve serioze.
Duhani është "vdekje" për kordat vokale, ndërsa cigaret elektronike nuk janë më pak të dëmshme
Kur bëhet fjalë për faktorët më të rrezikshëm, pirja e duhanit mbetet shkaktari kryesor i sëmundjeve kancerogjene. Tymi i duhanit është "vdekje për kordat vokale", ndërsa rreziku nuk kufizohet vetëm te duhanpirësit aktivë. Edhe duhanpirja pasive dëmton fytin dhe zërin, duke prekur shpesh partnerët dhe fëmijët.
Një tjetër keqkuptim i përhapur lidhet me cigaret elektronike.
Studimet kanë treguar se përdorimi i cigareve elektronike është po aq i dëmshëm për fytin dhe kordat vokale sa edhe pirja e cigareve tradicionale. Kordat vokale dëmtohen edhe nga përdorimi i tepruar i zërit, siç është bërtitja në stadiume apo koncerte, gjë që mund të shkaktojë çarje të enëve të vogla të gjakut dhe formimin e hematomave.
Përdorimi i gabuar i zërit mund të çojë edhe në krijimin e të ashtuquajturave "nyje të këngëtarëve", ndryshime të ngjashme me kallot në kordat vokale, të cilat shfaqen jo rrallë edhe te fëmijët.
Nga ana tjetër, te duhanpirësit afatgjatë, veçanërisht te gratë, shpesh krijohen ënjtje të mëdha në kordat vokale, duke i dhënë zërit një tingull më të thellë e më mashkullor. Në raste të rënda, këto ënjtje mund të pengojnë edhe frymëmarrjen, transmeton Telegrafi.
Armiku i heshtur i zërit: Refluksi dhe shtrirja menjëherë pas ngrënies
Një nga shkaqet më të rrezikshme të dëmtimit të zërit është acidi i stomakut, përkatësisht sëmundja e refluksit gastroezofageal (GERD). Acidi mund të ngjitet deri në laring, zgavrën e gojës, hundë, madje edhe në veshë, duke dëmtuar drejtpërdrejt mukozën.
Refluksi, ashtu si pirja e duhanit, është faktor rreziku për zhvillimin e kancerit të laringut. Ka pacientë që nuk kanë pirë kurrë duhan, por kanë zhvilluar kancer të kordave vokale pikërisht si pasojë e refluksit.
Problemi është se shumë persona nuk ndiejnë urth apo shqetësime tipike të stomakut. Në vend të tyre, shfaqin ndjesi të një gungëze në fyt, kruarje, djegie dhe parehati.
Për ta parandaluar këtë, nuk rekomandohet të shtriheni menjëherë pas ngrënies, të këndoni apo të bëni aktivitet fizik me stomakun plot.
Pije të nxehta apo të ftohta? Sekreti është te masa
Shumë njerëz pyesin nëse pijet e nxehta apo ato të ftohta janë më të dëmshme për zërin, veçanërisht gjatë verës.
Përgjigjja është e thjeshtë: ekstremet janë problemi.
Për të mbrojtur kordat vokale dhe për të shmangur komplikimet nga refluksi, duhet të evitohen ushqimet dhe pijet tepër të nxehta, tepër të ftohta ose shumë pikante. Të gjitha këto irritojnë mukozën e fytit dhe mund të shkaktojnë probleme me zërin.
Një zë i shëndetshëm kërkon një mukozë të hidratuar mirë. Për këtë arsye rekomandohet:
- të pini sa më shumë ujë;
- të kujdeseni për higjienën e gojës, duke përdorur tableta për fyt natyrale me acid hialuronik ose propolis;
- të shpëlani hundën dy deri në tri herë në ditë me tretësira të ujit të detit.
Kjo ndihmon në parandalimin e rrjedhjes së sekrecioneve në fyt dhe të kollitjes së vazhdueshme, e cila dëmton mekanikisht kordat vokale.
Kur ngjirja e zërit bëhet sinjal alarmi?
Ngjirja e zërit është e zakonshme gjatë infeksioneve të rrugëve të frymëmarrjes, dhimbjes së fytit, bajameve të përflakura apo kollës dhe zakonisht zgjat nga 10 deri në 15 ditë.
Megjithatë, nëse ngjirja vazhdon edhe pas dy ose tre javësh, është e domosdoshme të konsultoheni me një mjek otorinolaringolog ose foniatër.
Ngjirja e zërit duhet marrë seriozisht, sepse mund të jetë shenja e parë e kancerit të laringut. Zbulimi i hershëm i kësaj sëmundjeje rrit ndjeshëm mundësinë e shërimit.
Sot ekzaminimet moderne, si endovideolaringostroboskopia, janë plotësisht pa dhimbje, kryhen pa anestezi dhe zgjasin vetëm pak minuta. Ato u mundësojnë specialistëve të vëzhgojnë dridhjet e kordave vokale, të cilat nuk shihen me sy të lirë, duke bërë të mundur zbulimin e ndryshimeve malinje në fazën më të hershme.
Përveç sëmundjeve organike, ngjirja e zërit mund të jetë edhe me origjinë psikogjene. Stresi i madh ose traumat emocionale mund të bëjnë që një person të humbasë përkohësisht zërin.
Çfarë është foniatria dhe kur duhet të kërkoni ndihmë?
Foniatria është një degë moderne e otorinolaringologjisë, e zhvilluar gjatë rreth 50 viteve të fundit. Ajo merret me diagnostikimin dhe trajtimin e çrregullimeve të zërit, të folurit, frymëmarrjes dhe gëlltitjes.
Çdo person që ka probleme me zërin, të folurin, frymëmarrjen ose gëlltitjen duhet të konsultohet me mjekun. Fillimisht rekomandohet vizita te një otorinolaringolog, ndërsa për problemet e zërit është i domosdoshëm edhe ekzaminimi nga foniatri.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme për profesionistët që e përdorin zërin si mjet pune, si këngëtarët, aktorët, profesorët, gazetarët dhe mjekët.
Ekzaminimi foniatrik përfshin endovideolaringostroboskopinë, një procedurë ambulatore, pa anestezi dhe pa dhimbje, e cila mund të kryhet edhe te fëmijët e vegjël. Endoskopi vendoset mbi gjuhë dhe mundëson vëzhgimin e dridhjeve të kordave vokale, duke ndihmuar në diagnostikimin shumë të hershëm të kancerit të laringut. /Telegrafi/
