Helmimi nga ushqimi, shkaqet, simptomat dhe si ta parandaloni
Ruajtja, përgatitja dhe higjiena e papërshtatshme e ushqimit mund të shkaktojnë helmim nga ushqimi. Disa ushqime që kërkojnë kujdes të veçantë gjatë përgatitjes, pasi shpesh janë shkaktarë të helmimeve ushqimore, përfshijnë produktet e mishit, perimet me gjethe të gjelbra dhe orizin.
Helmimi nga ushqimi ndodh kur njerëzit konsumojnë ushqim të kontaminuar me baktere, parazitë, viruse ose toksina të dëmshme.
I njohur edhe si sëmundje e transmetuar nga ushqimi, ai mund të shkaktojë një sërë simptomash, më të zakonshmet prej të cilave janë:
Ngërçe në stomak;
Diarre;
Të vjella;
Të përziera);
Humbje e oreksit.
Gratë shtatzëna, fëmijët e vegjël, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike kanë rrezik më të lartë për t’u prekur nga helmimi ushqimor.
Disa ushqime kanë më shumë gjasa të shkaktojnë helmim, veçanërisht nëse ruhen, përgatiten ose gatuhen në mënyrë të papërshtatshme.
Nëntë ushqimet që shkaktojnë më shpesh helmim nga ushqimi
Mishi i shpendëve
Mishi i papërpunuar ose i pagatuar mirë i shpendëve, si pula, rosa dhe gjeli i detit, paraqet rrezik të lartë për helmim ushqimor.
Kjo lidhet kryesisht me dy lloje bakteresh: Campylobacter dhe Salmonella, të cilat gjenden zakonisht në zorrët dhe pendët e këtyre shpendëve.
Këto baktere shpesh kontaminojnë mishin e freskët gjatë procesit të therjes dhe mund të mbijetojnë derisa gatimi i plotë t'i shkatërrojë.
Për të ulur rrezikun:
Gatuajeni mishin e shpendëve plotësisht;
Mos e lani mishin e papërpunuar.
Mos lejoni që mishi i papërpunuar të bjerë në kontakt me enët e kuzhinës, sipërfaqet e punës, dërrasat e prerjes ose ushqime të tjera, pasi kjo mund të shkaktojë kontaminim të kryqëzuar.
Perimet dhe zarzavatet me gjethe
Perimet dhe zarzavatet me gjethe janë një burim i zakonshëm i helmimit ushqimor, veçanërisht kur konsumohen të papërpunuara.
Shpërthime të shumta të helmimeve janë lidhur me marulen, spinaqin, lakrën, selinon dhe domatet.
Ato mund të kontaminohen me baktere të dëmshme si:
Escherichia coli (E. coli)
Salmonella
Listeria
Kontaminimi mund të ndodhë:
Nga uji i ndotur për ujitje;
Nga toka e ndotur;
Nga pajisjet e papastra të përpunimit;
Ose nga higjiena e dobët gjatë përgatitjes së ushqimit.
Perimet me gjethe janë veçanërisht të rrezikshme sepse zakonisht konsumohen të gjalla.
Për të ulur rrezikun:
Lajini mirë para konsumimit.
Mos blini sallata të paketuara që përmbajnë gjethe të prishura ose të zbutura.
Shmangni sallatat e gatshme që kanë qëndruar në temperaturë ambienti.
Peshku dhe frutat e detit
Peshku dhe frutat e detit janë gjithashtu shkaktarë të shpeshtë të helmimit ushqimor.
Nëse peshku nuk ruhet në temperaturën e duhur, ai mund të kontaminohet me histaminë, një toksinë e prodhuar nga bakteret.
Histamina nuk shkatërrohet gjatë gatimit dhe shkakton një lloj helmimi të njohur si helmimi skombroid, i cili mund të shkaktojë:
Të përziera;
Vështirësi në frymëmarrje;
Ënjtje të fytyrës dhe gjuhës.
Një tjetër lloj helmimi është helmimi nga ciguatera, i shkaktuar nga toksina ciguatoksinë, e cila gjendet kryesisht në peshqit e ujërave tropikale.
Edhe kjo toksinë nuk shkatërrohet gjatë gatimit.
Frutat e detit si:
Midhjet,
Guacat e detit,
Molusqet,
Fistonët,
Mund të grumbullojnë toksina të prodhuara nga algat dhe të bëhen të rrezikshme për konsum.
Për të ulur rrezikun:
Blini vetëm produkte deti nga burime të sigurta.
Mbajini gjithmonë në frigorifer.
Gatuajini plotësisht.
Hidhni midhjet ose guacat që nuk hapen gjatë gatimit.
Orizi
Edhe pse orizi është një nga ushqimet bazë në botë, ai mund të jetë shkaktar i helmimit ushqimor.
Orizi i papërpunuar mund të përmbajë spore të bakterit Bacillus cereus, të cilat i mbijetojnë gatimit.
Nëse orizi i gatuar lihet në temperaturë ambienti, këto spore shumohen dhe prodhojnë toksina.
Sa më gjatë të qëndrojë jashtë frigoriferit, aq më i madh është rreziku.
Për të ulur rrezikun:
Shërbejeni menjëherë pas gatimit
Futeni sa më shpejt në frigorifer.
Kur ta ngrohni përsëri, sigurohuni që të jetë shumë i nxehtë në të gjithë masën.
Mishrat e përpunuar
Mishrat e përpunuar si:
Proshuta,
Sallami,
Hot-dogët,
Mund të kontaminohen me baktere si:
Listeria
Staphylococcus aureus
Kontaminimi mund të ndodhë gjatë përpunimit, prerjes, paketimit ose për shkak të higjienës së dobët.
Për të ulur rrezikun:
Gatuajini mirë hot-dogët, salsiçet dhe mishin e grirë.
Konsumojini menjëherë pas gatimit.
Ruani mishrat e prerë në frigorifer.
Produktet e qumështit të papasterizuara
Pasterizimi është procesi i ngrohjes së qumështit ose produkteve të tjera ushqimore për të shkatërruar mikroorganizmat e dëmshëm.
Qumështi dhe djathi i papasterizuar mund të përmbajnë:
Brucella
Campylobacter
Cryptosporidium
E. coli
Listeria
Salmonella
Produktet e papasterizuara kanë shumë më tepër gjasa të shkaktojnë helmim ushqimor sesa ato të pasterizuara.
Për të ulur rrezikun:
Blini vetëm produkte të pasterizuara.
Ruajini në temperaturë nën 5°C.
Mos konsumoni produkte që kanë kaluar afatin e përdorimit.
Vezët
Edhe pse vezët janë shumë ushqyese, ato mund të shkaktojnë helmim kur konsumohen të papërpunuara ose të pagatuara.
Ato mund të përmbajnë bakterin Salmonella, i cili mund të ndodhet si në lëvozhgë ashtu edhe brenda vezës.
Për të ulur rrezikun:
Mos përdorni vezë me lëvozhgë të çarë ose të ndotur.
Kur receta kërkon vezë të gjalla, përdorni vezë të pasterizuara.
Frutat
Edhe frutat mund të jenë burim helmimi.
Pjeprat dhe shalqinjtë mund të kontaminohen me Listeria, e cila rritet në lëvore dhe më pas kalon në tul gjatë prerjes.
Edhe manaferrat, luleshtrydhet, boronicat dhe mjedrat mund të kontaminohen me baktere ose virusin e hepatitit A.
Për të ulur rrezikun:
Lajini mirë para konsumimit.
Lani edhe lëvoren e pjeprit përpara prerjes.
Ruajini frutat e prera në frigorifer.
Mos konsumoni sallata frutash që kanë qëndruar jashtë frigoriferit.
Si të ulni rrezikun e helmimit nga ushqimi
Ndiqni këto masa të thjeshta:
Lani duart me sapun dhe ujë të ngrohtë para përgatitjes së ushqimit dhe pas prekjes së mishit të papërpunuar.
Mos lani mishin ose shpendët e papërpunuar, pasi kjo vetëm përhap bakteret në sipërfaqe dhe enë.
Përdorni dërrasa prerëse dhe thika të veçanta për mishin e papërpunuar dhe për ushqimet e tjera.
Respektoni datën e skadencës dhe mos konsumoni ushqime pas afatit të përdorimit, edhe nëse duken ose kanë erë normale.
Gatuajeni mishin plotësisht, veçanërisht mishin e grirë, salsiçet dhe shpendët. Lëngjet e mishit duhet të jenë të kthjellëta, jo rozë.
Lani mirë frutat, perimet dhe zarzavatet, edhe kur janë të paketuara.
Ruani ushqimet në temperatura të sigurta. Temperatura 5°C–60°C është zona ku bakteret shumohen më shpejt. Mos i lini ushqimet e gatuara në temperaturë ambienti; vendosini sa më shpejt në frigorifer.
