Shefi i IEA-s paralajmëron se Evropa ka "ndoshta gjashtë javë ose më shumë karburant për avionë", tha të enjten kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), duke paralajmëruar për anulime të mundshme të fluturimeve "së shpejti" nëse furnizimet me naftë mbeten të bllokuara nga lufta në Iran.
Drejtori ekzekutiv i IEA-s, Fatih Birol, paraqiti një pamje të trishtueshme të pasojave globale të asaj që ai e quajti "kriza më e madhe energjetike që kemi përballuar ndonjëherë", që rrjedh nga ndërprerja e naftës, gazit dhe furnizimeve të tjera jetësore përmes Ngushticës së Hormuzit.
"Në të kaluarën kishte një grup (muzikor) të quajtur Dire Straits. Tani është një ngushticë e tmerrshme dhe do të ketë pasoja të mëdha për ekonominë globale. Dhe sa më gjatë të shkojë, aq më keq do të jetë për rritjen ekonomike dhe inflacionin në të gjithë botën", tha ai.
Ndikimi do të jetë "çmime më të larta (të benzinës), çmime më të larta të gazit, çmime të larta të energjisë elektrike", tha Birol.
Dhimbja ekonomike do të ndihet në mënyrë të pabarabartë, me disa vende "të goditura më keq se të tjerat", tha ai, duke përmendur Japoninë, Korenë, Indinë, Kinën, Pakistanin dhe Bangladeshin si në vijën e parë të krizës energjitike.
"Vendet që do të vuajnë më shumë nuk do të jenë ato, zëri i të cilëve dëgjohet shumë. Do të jenë kryesisht vendet në zhvillim. Vendet më të varfra në Azi, në Afrikë dhe në Amerikën Latine", tha ai.
"Pastaj do të vijë në Evropë dhe Amerikë", shtoi ai, duke folur nga zyra e tij në Paris.
Nëse Ngushtica e Hormuzit nuk rihapet, ai tha se për Evropën, "mund t'ju them se së shpejti do të dëgjojmë lajmin se disa nga fluturimet nga qyteti A në qytetin B mund të anulohen si rezultat i mungesës së karburantit për avionë".
Birol foli kundër të ashtuquajturit sistem "kabinash pagese" që Teherani thuhet se e ka ngritur për disa anije, duke i lejuar ato të udhëtojnë nëpër ngushticë kundrejt një tarife.
Ai tha se shndërrimi i tij në një rregull më të përhershëm do të rrezikonte të krijonte një precedent që mund të zbatohej në rrugët e tjera ujore.
"Nëse e ndryshojmë një herë, mund të jetë e vështirë ta rimarrim. Do të jetë e vështirë të kemi një sistem takse këtu, të aplikuar këtu, por jo atje. Do të doja të shihja që nafta të rrjedhë pa kushte nga pika A në pikën B", tha ai.
Javën e kaluar, Këshilli Ndërkombëtar i Aeroporteve për Evropën i shkroi Komisionit Evropian duke thënë se mungesa e karburantit për avionë mund të fillojë në fillim të majit, nëse tankerët nuk fillojnë të lundrojnë nëpër Hormuzin.
Trafiku përmes rrugës ujore, përmes së cilës kaloi një e pesta e furnizimeve botërore me naftë bruto dhe gaz natyror të lëngshëm para luftës, është bllokuar pothuajse plotësisht që kur filloi lufta e Iranit me sulmet ajrore SHBA-Izrael më 28 shkurt.
Birol paralajmëroi se Evropa mund të përballet me mungesa të karburantit për avionë "ndoshta në fillim të majit", por situata ndryshon ndjeshëm në të gjithë kontinentin.
Austria, Bullgaria dhe Polonia kanë rezerva të mjaftueshme. Për Britaninë, Islandën dhe Holandën, është e kundërta. Franca është diku në mes. Dhe ndikimi nuk do të jetë i njëjtë për të gjitha aeroportet dhe linjat ajrore.
"Aeroportet më të vogla, të vendosura në brendësi të vendit, do të jenë në një pozicion më të dobët se qendrat kryesore", tha ekonomisti i bankës ING, Rico Luman.
"Nuk do të jetë çështje ndalimi të plotë, por anulimi të pjesshëm në disa linja ajrore dhe aeroporte", shtoi ai.
Linjat ajrore kanë pak mundësi për të planifikuar oraret e tyre të fluturimeve.
Linjat ajrore për Evropën (A4E), një shoqatë tregtare që përfshin Air France-KLM, Lufthansa dhe Ryanair, i ka kërkuar Bashkimit Evropian të fillojë të ofrojë informacion në kohë reale mbi rezervat e karburantit të avionëve në aeroporte.
Të dhënat do të duhet të vijnë nga furnizuesit e karburantit, të cilët nuk janë entuziastë për t'u dorëzuar të dhëna të ndjeshme tregtare klientëve të tyre kryesorë.
TotalEnergies ka paralajmëruar se nëse furnizimet me naftë nga Gjiri mbeten të bllokuara në qershor, ajo nuk do të jetë në gjendje të furnizojë të gjithë klientët e saj.
"Nëse kjo luftë dhe ky bllokadë zgjat më shumë se tre muaj, ne do të fillojmë të përballemi me disa probleme serioze të furnizimit në disa produkte si karburanti i avionëve", tha të hënën drejtori ekzekutiv i kompanisë, Patrick Pouyanne.
Linjat ajrore për Evropën (A4E) kanë sugjeruar gjithashtu që Komisioni Evropian të autorizojë në mënyrë të jashtëzakonshme importin e karburantit amerikan për avionë, i cili prodhohet me një standard paksa të ndryshëm nga ai në pjesën tjetër të botës.
Çështjet rregullatore, politike dhe logjistike nënkuptojnë se ka pak mundësi që kjo të ndodhë në të ardhmen e afërt. /Telegrafi/
