Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, pritet të japë mbështetjen e tij për shitjen e mundshme të aeroplanëve luftarakë F-35 në Turqi gjatë një vizite në Ankara, thanë të martën dy burime të njohura me çështjen, edhe pse pengesat ligjore dhe kongresive ende nuk janë zgjidhur plotësisht.
Ky veprim do të ishte gjesti më i madh deri më tani nga Trump - i cili po udhëton për në Ankara për të marrë pjesë në një samit të NATO-s - ndaj presidentit turk, Recep Tayyip Erdogan, të cilin ai e vlerëson rregullisht dhe e sheh si një aleat të ngushtë.
Të dy vendet kanë gëzuar marrëdhënie më të ngrohta që kur Trump u kthye në detyrë vitin e kaluar, transmeton Telegrafi.
Pavarësisht marrëdhënies së ngrohtë, blerja e sistemit rus të mbrojtjes ajrore S-400 nga Turqia në vitin 2019 ka mbetur një pikë e dhimbshme në marrëdhëniet dypalëshe.
Në përgjigje të blerjes së Turqisë, Uashingtoni në vitin 2020 vendosi sanksione ndaj një kompanie të madhe turke të mbrojtjes dhe e hoqi Turqinë nga programi i avionëve luftarakë të fshehtë F-35, ku Ankaraja ishte gjithashtu një partner prodhimi.
Kongresi gjithashtu miratoi një ligj që ndalon çdo shitje të F-35 në Turqi për sa kohë që Ankaraja mbante S-400, duke thënë se sistemi rus përbënte një rrezik sigurie për avionët luftarakë të prodhuar në SHBA.
Aktualisht, ligji amerikan nuk i lejon Turqisë të operojë ose të zotërojë sistemin S-400 nëse dëshiron të ribashkohet me programin F-35.
Një zgjidhje që ka fituar terren në javët e fundit është dërgimi i sistemit rus në një vend të tretë, megjithëse një marrëveshje për këtë ende nuk është nënshkruar, sipas burimeve, të cilat kërkuan anonimitet për të diskutuar çështje të ndjeshme.
Nuk ishte e qartë nëse një veprim i tillë do të pranohej nga Rusia, e cila kërkon detyrime për përdoruesin fundor në shitjet e armëve.
New York Times raportoi e para vendimin e mundshëm për F-35. Shtëpia e Bardhë dhe Ministria e Jashtme turke nuk iu përgjigjën menjëherë kërkesave për koment. Ambasada e SHBA-së në Ankara nuk komentoi menjëherë.
Kur Trump u pyet në fund të muajit të kaluar nga gazetarët nëse do të kishte ndonjë "dhuratë" për Turqinë, ai tha: "Ndoshta do të bëj diçka që do t'i bëjë ata shumë të lumtur".
Duke folur përkrah Trump, zëvendëspresidenti JD Vance tha se një shqyrtim ishte duke u zhvilluar për të parë nëse Turqia ishte përputhur me ligjet e SHBA-së në mënyrë që të mund të merrte avionët luftarakë F-35.
"Pete dhe i gjithë ekipi po e shqyrtojnë këtë tani, sepse ka disa gjëra që duhet të certifikojmë se kanë ndodhur... në mënyrë që të jenë në përputhje me ligjin amerikan", tha ai, duke iu referuar Sekretarit të Mbrojtjes Pete Hegseth.
Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan tha javën e kaluar se Erdogan dhe Trump ndajnë një "vullnet të fortë politik" për të hequr sanksionet e SHBA-së të vendosura ndaj Turqisë, megjithëse ata refuzuan të përcaktonin një afat kohor.
Në dhjetor, ambasadori i SHBA-së në Turqi, Tom Barrack tha se lidhjet e ngrohta midis dy udhëheqësve i ndihmuan palët të zhvillonin "bisedat më të frytshme që kemi pasur mbi këtë temë në gati një dekadë".
Trump do të përballet me kundërshtime ndaj një veprimi të tillë brenda dhe jashtë vendit.
Në një intervistë të hënën në Fox News, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu tha se kundërshtonte çdo shitje ushtarake amerikane ndaj Turqisë.
"Nuk mendoj se atyre duhet t'u jepen F-35 ose motorët për avionët e tyre luftarakë", tha ai, duke paralajmëruar se ky veprim mund të "prishë ekuilibrin e fuqisë në Lindjen e Mesme".
Lajmi vjen vetëm disa javë pasi administrata Trump njoftoi zyrtarisht Kongresin për qëllimin e saj për të shitur dhjetëra motorë reaktivë me vlerë më shumë se 700 milionë dollarë për avionin e parë luftarak vendas të Turqisë, të quajtur KAAN.
Disa ligjvënës nga Kongresi i SHBA-së kanë ngritur kundërshtime, por administrata zgjodhi të vazhdojë me shitjen gjithsesi. /Telegrafi/
