0Shares

Pavarësisht titujve të zymtë të përditshëm rreth ndarjeve të pakapërcyeshme politike, ndryshimeve klimatike që shkaktojnë fatkeqësi dhe varfërisë dërrmuese, në shumë mënyra, njerëzimi është në të vërtetë më mirë se sa ka qenë ndonjëherë më parë.

Në mbarë botën, pritjet janë në rritje, normat e vdekshmërisë foshnjore janë në rënie dhe pabarazia globale e të ardhurave ka rënë, sipas akademikut të ndjerë suedez, Hans Rosling.

Në librin e tij, “Faktësia”, Rosling përshkruan mënyrat e panumërta se bota është bërë një vend më i mirë, gjatë shekullit të kaluar, përcjell Telegrafi.

“Unë jam duke folur për përmirësimet fundamentale që ndryshojnë në botë, por janë shumë të ngadalta, shumë të fragmentuara ose shumë të vogla për t’u kualifikuar ndonjëherë si lajme”, shkroi Rosling. “Po flas për mrekullinë sekrete të heshtur të progresit njerëzor”.

Në përgjithësi, Rosling ka pohuar se ka disa të dhëna kryesore që vërtetojnë se bota duhet të jetë më optimiste për të ardhmen.

Ndërsa ekonomisti gjerman Max Roser ilustroi shumë nga ato matje në faqen e tij të vizualizimit të të dhënave, “Bota jonë në të dhëna”, përcjell Telegrafi.

1. Më pak njerëz jetojnë në varfëri tani se çdo herë tjetër në histori

Ndërsa pabarazia e të ardhurave në SHBA vazhdon të rritet, shpërndarja e pasurisë në mbarë botën është bërë më e drejtë që nga viti 1800, kur pjesa më e madhe e botës ka jetuar më pak se 2 dollarë në ditë.

Gjatë 20 viteve të fundit, përqindja e njerëzve në botë që jetojnë në varfëri të skajshme është ulur përgjysmë.

“Kjo është absolutisht revolucionare”, shkruan Rosling në “Faktësia”. “Unë e konsideroj atë të jetë ndryshimi më i rëndësishëm që ka ndodhur në botë gjatë jetës sime”.

Megjithatë, kur Rosling dhe ekipi i tij anketuan amerikanët, vetëm 5 për qind ishin në gjendje të identifikonin saktësisht se si përqindja e njerëzve që jetojnë në varfëri ka ndryshuar në dekadat e fundit.

Rosling pohoi se ishte vetëm një nga shumë keqkuptimet e shumta dhe negative që kemi në botë – gjë që Rosling e quajti një botëkuptim mbizotërues.

“Në fakt, shumica dërrmuese e popullsisë së botës jeton diku në mes të shkallës së të ardhurave”, shkroi ai. “Ndoshta ata nuk janë ajo që ne mendojmë si klasë e mesme, por ata nuk jetojnë në varfëri të skajshme. Vajzat e tyre shkojnë në shkollë, fëmijët e tyre vaksinohen, jetojnë në familje me dy fëmijë dhe duan të shkojnë jashtë në festë, jo si refugjatë”.

2. Jetëgjatësia është më e lartë në të gjithë globin se kurrë më parë

Jetëgjatësia në të gjithë Evropën gjatë Revolucionit Industrial ra në rreth 35 vjet – një numër që mund të mbahej nga normat e larta të vdekshmërisë foshnjore dhe të fëmijëve, sëmundje të përhapura në epokën para-antibiotike dhe përqindje të larta të grave që vdesin gjatë lindjes.

Tani jetëgjatësia në mbarë botën është gati 72 vjet – një arritje mahnitëse e mjekësisë moderne. Vetëm në Amerikë ajo arriti deri në 76.9 vjet në vitin 2015.

Rosling i atribuoi pritjet për jetën për faktin se “modernizimet bazë kanë arritur që të përmirësojnë jetën për shumicën e njerëzve në mënyrë drastike. Ata kanë qese plastike për të ruajtur dhe transportuar ushqimin. Ata kanë kova plastike për të mbajtur ujë dhe sapun për të vrarë mikrobet”.

3. Normat e vdekshmërisë së fëmijëve në botë kanë rënë ndjeshëm

Shkalla e vdekshmërisë së fëmijëve gjithashtu ka rënë në mënyrë të qëndrueshme gjatë shekullit të kaluar, duke arritur një nivel të ulët në vitin 2015 prej 4.5 për qind të fëmijëve në mbarë botën që vdesin para moshës 5 vjeçare. Krahaso këtë me vitin 1950, kur më shumë se 22 për qind e fëmijëve të botës vdiqën para moshës 5 vjeçare. Edhe në SHBA ky numër ishte 19.7 për qind në vitin 1950.

Përsëri, kontributet e mjekësisë moderne dhe përmirësimit të sigurisë publike kanë ndihmuar në eliminimin e shumë shkaqeve të zakonshme të vdekshmërisë foshnjore dhe fëmijëve.

“Shumë gjëra që shkuan mirë ishin ndërhyrjet e shëndetit publik”, ka thënë Roser për DailyMail, përcjell Telegrafi. “Furnizimi me ujë sot është shumë më i sigurt, ka më pak patogjenë që fëmijët e pambrojtur mund të pësojnë dhe një ndërhyrje e madhe e shëndetit publik është vaksinimi. Shumë nga sëmundjet të cilat më parë vranë miliona fëmijë ishin ato për të cilat ne zhvilluam vaksina”.

“Është gjithashtu një përmirësim i kushteve të përgjithshme të jetesës”, shtoi Roser, puna e të cilit është paralele me Rosling.

“Fakti që njerëzit ushqehen shumë më mirë, se arsimi është përmirësuar dhe njerëzit kanë një kuptim më të mirë se si të sigurojnë që fëmijët e tyre të qëndrojnë të shëndetshëm dhe kanë kushte më të mira strehimi”.

4. Mbipopullimi nuk do të jetë problem së shpejti

Të shqetësuarit rreth mbipopullimit mund të jenë të lumtur të mësojnë se normat e fertilitetit po bien në mbarë botën, deri në një mesatare prej 2.49 fëmijëve për grua në 2015, krahasuar me 5.5 fëmijë për grua në vitin 1950. Në SHBA, nga 3.58 fëmijë në vitin 1958, numri ka rënë në 1.91 fëmijë në vitin 2011.

Pjesa më e madhe e uljes së niveleve të fertilitetit është e lidhur me përmirësimin e kushteve për gratë në mbarë botën, shtoi ai.

Ndërsa gratë fitojnë edukime, mbështetje financiare dhe qasje në kontrollin e lindjeve, ato janë në gjendje të përcaktojnë nëse “preferojnë për të pasur deri në shtatë fëmijë në shtëpi”, tha Roser.

Numrat e pjellorisë janë gjithashtu të lidhur me uljen e sëmundshmërisë së fëmijëve – kur më pak fëmijë pritet të vdesin, gratë nuk duhet të kenë sa më shumë fëmijë për të siguruar që të paktën një fëmijë të mbijetojë.

5. Ekonomitë globale kanë qenë në rritje, duke rritur nivelet e të ardhurave

Në të njëjtën kohë, Produkti i Brendshëm Bruto (vlera e të gjitha mallrave dhe shërbimeve të prodhuara në një vend) në vendet e zhvilluara është rritur me rreth 2 për qind në vit për 150 vitet e fundit – duke rritur nivelet e të ardhurave afërsisht dyfish në 36 vjet.

BPV pëson dhe rritet me ekonominë, duke pësuar ulje gjatë recesioneve dhe Depresionit të Madh, por në përgjithësi norma e rritjes së saj ka qenë një konstante në perëndim.

Në fund të fundit, rritja e të ardhurave dhe e BPV-së për kokë banori janë si çështja për pulën dhe vezën. Ndërkohë që një BPV në rritje i shtyn të ardhurat, po ashtu, rritja e të ardhurave nxit BPV duke siguruar më shumë të ardhura të disponueshme për qytetarët e një vendi për të shpenzuar në të mirat e tij.

Ndërkohë, vendet me të ardhura më të ulëta, si Kina dhe India, janë rritur me ritme edhe më të shpejta gjatë dekadave të fundit dhe kanë filluar të arrijnë nivelet deri në Evropë dhe Amerikë.

Përveç kësaj, Roser thotë se vendet më të varfra dhe më pak të avancuara kanë përfituar nga teknologjitë dhe inovacionet e botës së zhvilluar.

6. Në botë, më pak njerëz jetojnë nën qeveritë autoritare

Në lajme të tjera të mira, më shumë njerëz në mbarë botën – rreth 55.8 për qind – jetojnë në Demokraci se çdo herë tjetër në historinë njerëzore, vuri në dukje Rosling, përcjell Telegrafi. Ky është goxha një dallim në krahasim me 31.4 për qind në vitin 1950.

Deri në vitin 2015, vetëm 23.23 për qind e popullsisë së botës jetonte në një autokraci – një sistem qeveritar në të cilin një person mban pushtetin absolut – dhe 90 për qind e tyre janë në Kinë. Krahasoni atë me 1980 kur 43.6 për qind e botës jetonte nën një autokraci.

Roser e atribuon këtë pjesërisht në shpërndarjen e shpejtë të informacionit të mundshëm nëpërmjet lajmeve dhe mediave sociale.

Ndërsa një shoqëri bëhet më e arsimuar dhe ka qasje më të madhe në informacionin se si liderët e saj po menaxhojnë (ose keqmenaxhojnë) vendin e tyre, qytetarët bëhen të prirur për të rifilluar një kundërshtim ndaj udhëheqësve autoritarë.

Përveç kësaj, ritmi i shpejtë i zhvillimeve teknologjike krijon një ekonomi më dinamike, duke e bërë më të vështirë që pasuria të kufizohet tek ata që e kanë trashëguar atë.

7. Kjo është një kohë e paqes relative, me më pak konflikte ndërkombëtare

Në fund, Rosling vë në pah se konfliktet dhe luftërat ndërkombëtare janë në të vërtetë në rënie pas shekujsh të trazirave. Që prej rreth viteve 1500, dy ose më shumë nga vendet më të fuqishme në botë kanë qenë në luftë më shumë se gjysmën e kohës.

“Nëse shikoni numrin e njerëzve të vrarë nga terrorizmi për vitin 2016, 0.06 për qind e njerëzve që vdiqën në vitin 2016 vdiqën për shkak të sulmeve terroriste”, shtoi Roser. “Dhe nëse përfshihet konflikti, kjo është një e pesta e një përqindëshi. Pra, shumë më pak se një për qind e botës po vdes nga kjo (lloj) e dhunës”.

Në fund të fundit, Rosling – dhe Roser – vlerësuan se ka shumë për të shpresuar për sa duket në të ardhmen dhe të mësojmë nga e kaluara.

“Ne nuk duhet të minimizojmë tragjeditë e thatësirës dhe urisë që ndodhin tani”, shkroi Rosling. “Por njohuria rreth tragjedive të së kaluarës duhet të ndihmojë që të gjithë të kuptojnë se si bota është bërë shumë më transparente dhe shumë më e mirë në dhënien e ndihmës aty ku nevojitet”. /Telegrafi/

Të Ngjajshme
Shfaq Komentet (0)