Edmond Panariti
Rrënimi i bujqësisë në Shqipëri nuk është thjesht pasojë e neglizhencës, por duket si një strategji e menduar për gjunjëzimin e vendit, ku çdo element i politikës fiskale dhe financiare është i orientuar drejt dobësimit të prodhimit vendës dhe varësisë nga importet. Financimi më i ulët në Evropë për sektorin bujqësor i ka lënë fermerët pa mbështetje, duke i detyruar të përballen me kosto të papërballueshme dhe konkurrencë të padrejtë.
Tatimi mbi Vlerën e Shtuar për prodhimin vendës është më i larti në kontinent, duke e bërë prodhimin shqiptar jokonkurrues dhe duke favorizuar importet. Ndërprerja për tri vite e fondeve IPARD ka bllokuar modernizimin e fermave dhe integrimin e tyre në tregun evropian, ndërsa heqja e subvencionit të naftës ka rritur ndjeshëm shpenzimet e prodhimit. Plehrat kimike shiten me 30 përqind më shtrenjtë se në Bashkimin Evropian, duke e bërë inputin bazë të prodhimit të papërballueshëm. Përgjatë dhjetë viteve të fundit, prodhimi bujqësor dhe blegtoral është përgjysmuar, duke e bërë vendin të varur nga importet dhe duke rrezikuar sovranitetin ushqimor.
Vendosja e pragjeve absurde për sipërfaqe dhe numër krerësh ka përjashtuar shumicën e fermerëve nga pagesat, duke i lënë pa mbështetje financiare, ndërsa mos akreditimi laboratorik dhe pamundësia për kontrollin e ndotësve në ushqime ka rrezikuar sigurinë ushqimore dhe shëndetin e konsumatorëve. Krahasimi me rajonin e bën edhe më të qartë këtë strategji gjunjëzimi: në Maqedoninë e Veriut bujqësia ka marrë financim mesatarisht 150 milionë euro në vit, duke ruajtur subvencionet për naftën dhe duke mbajtur TVSh më të ulët për prodhimin vendës, çka ka lejuar që fermerët të mbeten konkurrues; Kosova, megjithëse me buxhet më të vogël, ka ofruar mbështetje direkte për fermerët e vegjël pa vendosur pragje përjashtuese, duke shmangur diskriminimin e shumicës së prodhuesve dhe duke ruajtur stabilitet relativ në prodhim.
Ndërsa, Shqipëria ka zgjedhur kursin e kundërt: financim minimal, tatim maksimal, ndërprerje fondesh dhe pragje absurde, duke e çuar sektorin drejt kolapsit. Pasojat janë dramatike: shpopullimi i zonave rurale, varësia gjunjëzuese nga importet, rreziku i ndotjes së ushqimeve dhe humbja e sovranitetit kombëtar. Ky model nuk është rastësi, por një strategji e qartë gjunjëzimi, ku çdo vendim duket i menduar për të dobësuar prodhimin vendës dhe për ta bërë vendin të varur. Nëse nuk ndryshon kursi, Shqipëria rrezikon të humbasë jo vetëm bujqësinë, por edhe aftësinë për të ushqyer popullsinë e saj me standarde të sigurta dhe të qëndrueshme. Rikthimi i bujqësisë nuk është luks, por një akt mbijetese dhe sovraniteti.
