OKB sapo ka bërë thirrje që harta dominuese e botës të zëvendësohet me një hartë që pasqyron më saktë madhësinë reale të kontinenteve, veçanërisht të Afrikës.

Rezoluta “Correct the Map”, e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme, synon të korrigjojë mospërputhjet e hartës Mercator, në të cilën kontinenti afrikan paraqitet me përmasa të ngjashme me Grenlandën, edhe pse në realitet Afrika është rreth 14 herë më e madhe.

OKB ka miratuar hartën Equal Earth, e cila paraqet më saktë përmasat reale të sipërfaqeve tokësore, megjithëse edhe kjo hartë ka kufizimet e veta.

Gjatë viteve ka pasur shumë përpjekje për të zgjidhur problemin e paraqitjes sa më të saktë të sipërfaqes së një sfere në një drejtkëndësh të sheshtë.

Secila prej tyre ka avantazhet dhe mangësitë e veta.

Harta Mercator

Harta Mercator ekziston që nga shekulli XVI dhe ka qenë jashtëzakonisht e rëndësishme për lundrimin në oqeane.

Harta Mercator, e përdorur gjerësisht edhe sot, u krijua në vitin 1569 nga kartografi flamand Gerardus Mercator.

Qëllimi kryesor i saj ishte të ndihmonte marinarët evropianë të orientoheshin në oqeane, siç shpjegon James Cheshire, profesor i kartografisë në University College London.

“Ai donte që një vijë e drejtë në hartë të dukej si një vijë e drejtë edhe në realitet, nëse do ta ndiqje atë sipas drejtimit të busullës. Ky ishte qëllimi për të cilin u krijua dhe këtë e bën jashtëzakonisht mirë”, tha ai.

Për të ruajtur këndet në një hartë të sheshtë, Mercator duhej t’i largonte gjithnjë e më shumë vijat e gjatësisë dhe gjerësisë gjeografike ndërsa ato afroheshin drejt poleve.

Harta e tij kompenson lakimin e Tokës duke bërë që vendet pranë ekuatorit të duken shumë më të vogla nga sa janë në të vërtetë, ndërsa vendet pranë poleve paraqiten të zmadhuara.

Ky deformim vjen si pasojë e faktit se është e pamundur të paraqitet në mënyrë të përsosur sipërfaqja e një globi në një hartë dydimensionale.

Më shumë se 450 vjet më vonë, krijimi i Mercator vazhdon të jetë baza e shumë hartave që shohim në shkolla, në televizion dhe në internet, përfshirë Google Maps.

Megjithatë, kritikët e hartës Mercator thonë se paraqitja e disa vendeve si më të vogla nga sa janë dhe e të tjerave si më të mëdha mund të ketë edhe një efekt psikologjik, pasi në mënyrë instinktive priremi t’i shohim gjërat më të mëdha si më të rëndësishme.

Për gjeografin kenian Kioko Muendo, kjo ka bërë në mënyrë të tërthortë që pasuritë e mëdha të Afrikës, popullsia dhe mundësitë për investime të duken më pak të rëndësishme.

“Hartat janë më shumë sesa thjesht udhëzues për udhëtarët – ato ndikojnë në mënyrën se si rajonet perceptohen politikisht dhe ekonomikisht”, tha ai.

Harta Equal Earth

Harta e botës Equal Earth synon të paraqesë sipërfaqet tokësore në mënyrë më të drejtë dhe më të saktë.

Equal Earth u zhvillua nga një ekip kartografësh në vitin 2018, me synimin për të paraqitur madhësinë dhe formën e sipërfaqeve tokësore në mënyrë më të saktë.

Si rezultat, harta Equal Earth u miratua fillimisht nga 54 anëtarë të Bashkimit Afrikan, përpara se të miratohej edhe nga OKB.

Megjithatë, për ta bërë këtë, ajo sakrifikon vijat e drejta që e bënin projeksionin Mercator ideal për navigim.

Gjithashtu, nuk mund të përdoret për të matur distancën reale midis vendeve të ndryshme.

“Ju mund të ruani sipërfaqen, ose mund të ruani formën, ose mund të ruani distancën dhe drejtimin, por nuk mund t’i ruani të gjitha në mënyrë perfekte njëkohësisht, sepse në të kundërtën do të ktheheshit sërish te një sferë”, shpjegoi Cheshire.

Harta Peters

Harta e botës Peters është një tjetër projeksion që paraqet më drejt sipërfaqen e kontinenteve, por shtrembëron formën e tyre.

Harta Peters u krijua nga historiani gjerman Arno Peters në fillim të viteve 1970.

Harta drejtkëndore bazohet në projeksionin e përshkruar fillimisht nga kartografi skocez James Gall në vitin 1855.

Ky projeksion sakrifikon saktësinë e formës në favor të saktësisë së përmasave.

Për këtë arsye, rajonet polare paraqiten të ngjeshura, ndërsa zonat pranë ekuatorit duken të zgjatura.

Kjo zgjidh problemin e përmasave të Grenlandës dhe Afrikës, duke u dhënë njerëzve një ide më të drejtë për madhësinë krahasuese të sipërfaqeve të ndryshme tokësore, ndërkohë që ruan vijat e drejta të gjatësisë dhe gjerësisë gjeografike.

Megjithatë, harta shtrembëron ndjeshëm format e kontinenteve të Tokës, duke bërë që ato të duken jo plotësisht siç janë në realitet.

Vijat e drejta në hartën Peters nuk përfaqësojnë drejtime të pandryshueshme sipas busullës dhe për këtë arsye janë të papërshtatshme për navigim.

Nga BotaBotë