LAJMI I FUNDIT:

Edhe pas 100 viteve, Turqinë e nervozon marrëveshja britaniko-franceze për ndarjen e Perandorisë Otomane: Këtu buron imperializmi dhe neo-otomanizmi i Erdoganit! (Foto)

Edhe pas 100 viteve, Turqinë e nervozon marrëveshja britaniko-franceze për ndarjen e Perandorisë Otomane: Këtu buron imperializmi dhe neo-otomanizmi i Erdoganit! (Foto)

Zemërimet për marrëveshjen Sykes-Picot – me të cilën Britania dhe Franca ndanë zonat e interesit në rrënojat e Perandorisë Otomane – edhe një shekull më vonë është faktor i rëndësishëm për politikën e jashtme turke të presidentit Recep Tayyip Erdogan.

picot 2

Marrëveshja sekrete e 16 majit 1916 – në kulmin e Luftës së Parë Botërore – u nënshkrua nga diplomatët britanikë dhe francezë, Mark Sykes dhe Francois Picot. Ata caktuan kufijtë e zonave të tyre të interesit në Lindjen e Mesme, që atëherë ishte nën sundimin e Perandorisë Otomane. Kështu ata ndihmuar formësimin e kufijve të tashëm të Sirisë, Libanit, Irakut dhe Izraeli.

Pasi shqiptari Mustafa Kemal Ataturk e themeloi Republikën moderne turke, në vitin 1923, shteti ka hequr dorë nga imperializmi otoman dhe u përkushtua për të ndërtuar një shtet të fortë në kufijtë e sotëm të saj. Por, qëkur Partia për Drejtësi dhe Zhvillim e Erdoganit erdhi në pushtet në vitin 2002, politika e jashtme është bërë ambicioze dhe synon të shtojë ndikimin e Turqisë në ish-territoret e sundimit otoman – që nga Bosnja e deri te Arabia Saudite, transmeton Telegrafi.

Udhëheqja turke që akuzohet për neo-otomanizëm, kurrë nuk ka fshehur përbuzjen për marrëveshjen e cekur më lartë, me çka thonë se u krijuan barriera artificiale ndërmjet vendeve myslimane dhe se Turqisë iu mohua ndikimi në rajon.

“E kemi kundërshtuar gjithmonë marrëveshjen Sykes-Picot, sepse ka ndarë rajonin dhe i tjetërsoi qytetet tona”, ka thënë në mars kryeministri Ahmet Davutoglu. “Vizatimi i kufijve që nuk kishte të bënte me realitetin, ka ndarë qytetet, lumenjtë, luginat dhe njerëzit”.

Ai tha se kryengritjet e Pranverës Arabe pamundësuan planet turke për krijimin e një zone të tregtisë së lirë me Sirinë, Libanin dhe Jordaninë, me çka do të anuloheshin disa nga efektet negative të marrëveshjes

“Tash, armiqtë e Turqisë janë duke punuar për të krijuar një marrëveshje të re Sykes-Picot, duke ndarë Sirinë dhe Irakun, e duke pasë sidomos kurdët në mendje”, theksoi Davutoglu.

Britania dhe Franca gjatë vitit 1915 dhe fillimit të vitit 1916, duke parashikuar rënien e Perandorisë Otomane, kanë negociuar fshehurazi ndarjen e territorit të saj në Lindjen e Mesme, me të cilën Londra ka marrë mandatin në Palestinë, në Jordani dhe në Irak, ndërsa Franca në Siri dhe në Liban.

Edhe pse më 1922 marrëveshje është modifikuar, ajo llogaritet si shkaktare e ndarjes së botës arabe. Ndaj, presidenti turk, Erdogan, shpesh ka folur kundër saj duke e cilësuar shkaktare të trazirave të Lindjen e Mesme, transmeton Telegrafi.

“Çdo konflikt në rajon është hartuar njëqind vjet më parë”, tha ai.

Ai sidomos kundërshtoi diplomatin britanik Thomas Edward Lawrence, i njohur si Lorenci i Arabisë, që udhëhoqi revoltën arabe kundër sundimtarëve otomanë gjatë Luftës së Parë Botërore, duke e quajtur “spiun anglez të fshehur në një arab”.

“Sykes-Picot, në retorikën e udhëheqjes aktuale turke është argument i mirë për të nxitur pakënaqësi ndaj ‘padrejtësive perëndimore dhe rivendosjen e fitores së vjedhur'”, thotë politologu Sezin Oney, nga Universiteti i Ankarasë. “Pushteti turk ata kufij i konsideron artificialë. Ata mendojnë se ato vodhën trashëgiminë historike turke”.

Një pjesë të ambicies së tyre post-imperaliste, Turqia e ka dëshmuar në luftën në Siri, duke kërkuar largimin e Bashar al-Assadit nga pushteti. Madje, ajo ka përdorur Ushtrinë edhe në konfliktin në Irak. Në shumë aspekte kjo ambicie iu kthye si bumerang, sepse Assadi është ende në pushtet, ndërsa Turqia u bë cak i sulmeve të terroristëve.

“Turqia donte ta shkelte Sirinë dhe Irakun në aspektin ekonomik e ushtarak, por rezultatet, sidomos në Siri, janë katastrofike”, shton Kan Oney.

Mbetet të shihet nëse largimi i papritur i Davutoglus nga posti i kryeministrit, i cili në shumë mënyra e formësoi politikës e jashtme turke, mund të ndryshojë diplomacinë e jashtme turke.

“Ekziston një mundësi e tillë, por mendoj se është e vogël”, thotë ish-ambasadori turk në Shtetet e Bashkuara, Faruk Logoglu. “Davutoglu ka krijuar një politikë të jashtme, por Erdogani e jepte aminin”. /Telegrafi/

Në trend Botë

Më shumë
Miliona njerëz mbetën pa energji elektrike në pak sekonda, këto janë tri teoritë që shkaktuan terrin në Ballkan

Miliona njerëz mbetën pa energji elektrike në pak sekonda, këto janë tri teoritë që shkaktuan terrin në Ballkan

Botë
Një mik që nuk e kishte parë prej 20 vitesh i hipi në taksi - miliona njerëz emocionoi skena nga Dallasi

Një mik që nuk e kishte parë prej 20 vitesh i hipi në taksi - miliona njerëz emocionoi skena nga Dallasi

Amerika
Këto do të jenë pesë

Këto do të jenë pesë "sfidat e menjëhershme" për shefin e ardhshëm të NATO-s, Mark Rutte

Botë
Dënohen me burg katër anëtarët e familjes më të pasur të Britanisë - abuzuan me shërbëtorët

Dënohen me burg katër anëtarët e familjes më të pasur të Britanisë - abuzuan me shërbëtorët

Evropa
Vetëm për vëmendje të rinjtë rrezikojnë jetën në Indi - shikoni trendin e fundit në shtetin e madh aziatik

Vetëm për vëmendje të rinjtë rrezikojnë jetën në Indi - shikoni trendin e fundit në shtetin e madh aziatik

Azia
Rritet numri i të vdekurve në Turqi - temperaturat e larta shkaktuan zjarre të shumta

Rritet numri i të vdekurve në Turqi - temperaturat e larta shkaktuan zjarre të shumta

Turqia
Kalo në kategori