Nga qelitë që ngjajnë me dhoma moderne te burgjet mes natyrës, këto institucione kanë ndryshuar mënyrën tradicionale të vuajtjes së dënimit
Sezoni i dytë i serialit të njohur "The Gentlemen" ka mbërritur në Netflix më 4 shtator, duke rikthyer publikun në botën e krimit britanik, ku luksi, paratë dhe pushteti ndërthuren vazhdimisht. Netflix ka konfirmuar tashmë edhe sezonin e tretë.
Por, përtej vilave luksoze dhe jetës së kriminelëve në serial, ekziston një pyetje që shpesh i intrigon shikuesit: çfarë ndodh kur njerëz të tillë përfundojnë pas hekurave?
Edhe pse burgimi nënkupton humbjen e lirisë, disa institucione korrektuese në botë kanë pak të përbashkëta me imazhin klasik të burgut. Në vend të qelive të errëta dhe mureve të ftohta, të burgosurit mund të kenë dhoma private, kuzhina të përbashkëta, biblioteka, palestra, hapësira për mësim dhe madje edhe zona të gjelbra.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se bëhet fjalë për hotele. Lëvizja është e kontrolluar, rregullat janë të rrepta dhe liria mbetet e kufizuar, transmeton Telegrafi.
Halden: burgu që ngjan me një kampus modern
Një nga shembujt më të njohur ndodhet në Norvegji. Burgu i Haldenit është bërë i famshëm për arkitekturën dhe qasjen e tij ndaj rehabilitimit.
Në vend që dënimi të fokusohet vetëm te izolimi, sistemi norvegjez synon që të burgosurit të përgatiten për jetën pas lirimit. Për këtë arsye, hapësirat janë projektuar për të krijuar një mjedis më njerëzor, me dhoma private, ambiente të përbashkëta, zona pune dhe mundësi për arsimim.
Ideja është që, nëse një person duhet të rikthehet një ditë në shoqëri, burgu duhet ta përgatisë për këtë jetë dhe jo ta shkëpusë plotësisht nga ajo.
Bastøy: burgu në një ishull
Nëse Haldeni duket i pazakontë, Bastøy është edhe më befasues.
Ky institucion korrektues ndodhet në një ishull në Norvegji dhe funksionon me një regjim më të hapur. Të burgosurit punojnë, marrin pjesë në mirëmbajtjen e komunitetit dhe kalojnë një pjesë të madhe të kohës në natyrë.
Ka fermë, punishte dhe punë të ndryshme që kryhen nga vetë të burgosurit. Në vend të betonit dhe telave me gjemba, peizazhi përfshin detin dhe hapësira të gjelbra.
Por kjo nuk është një shpërblim për kryerjen e krimit. Bastøy është i destinuar për persona që konsiderohen të përshtatshëm për një regjim më të butë, ndërsa përgjegjësia dhe puna përdoren si pjesë e procesit të rehabilitimit.
Storstrøm: burg që ngjan me një qytet të vogël
Danimarka është një tjetër vend i njohur për arkitekturën moderne të burgjeve. Në institucione si Storstrøm, rëndësi i kushtohet jo vetëm sigurisë, por edhe mënyrës se si hapësira ndikon në sjelljen e të burgosurve.
Drita natyrale, privatësia, hapësirat e përbashkëta, arsimi, puna dhe sporti janë pjesë e konceptit. Dhoma mund të duket më shumë si një dhomë e vogël private sesa si qeli tradicionale, ndërsa ambientet e përbashkëta përfshijnë kuzhina dhe hapësira që ngjajnë me dhoma ndenjeje.
Austria ka një burg që ngjan me ndërtesë zyrash
Një tjetër shembull i pazakontë është Justice Centre Leoben në Austri. Ndërtesa ka sipërfaqe të mëdha xhami dhe arkitekturë moderne, ndaj shpesh është bërë objekt fotografish dhe diskutimesh.
Por një ndërtesë moderne nuk do të thotë se të burgosurit jetojnë në luks. Kontrolli, rregullat dhe kufizimi i lëvizjes vazhdojnë të jenë pjesë e dënimit.
Kush përfundon në këto burgje?
Nuk ekziston ndonjë rregull sipas të cilit një person mund të paguajë për një "qeli luksoze". Regjimi i vuajtjes së dënimit varet nga faktorë të ndryshëm, përfshirë llojin e veprës penale, rrezikshmërinë, sjelljen e të burgosurit dhe përshtatshmërinë për një regjim të caktuar.
Pra, këto institucione nuk janë të rezervuara për miliarderë apo persona të famshëm.
Kuzhinë, palestër dhe natyrë
Një nga gjërat që i habit më shumë njerëzit është mundësia që të burgosurit të përdorin kuzhina të përbashkëta dhe të përgatisin vetë ushqimin. Kjo është pjesë e përpjekjes për t'u mësuar përgjegjësi dhe rutinë.
Edhe aktiviteti fizik ka rëndësi. Në institucione të tilla mund të ketë palestra, fusha sportive dhe hapësira për rekreacion. Në Bastøy, puna në natyrë është pjesë e jetës së përditshme.
Kjo qasje ka shkaktuar edhe debate. Për familjet e viktimave, pamjet e të burgosurve pranë detit ose duke punuar në kopsht mund të duken të vështira për t'u pranuar. Mbështetësit e këtij modeli, megjithatë, argumentojnë se qëllimi i burgut nuk duhet të jetë hakmarrja, por përgatitja e personit për jetën pas dënimit.
Në fund, pyetja nuk është vetëm nëse një burg duket "luksoz" apo "i ashpër". Pyetja më e rëndësishme është se çfarë lloj personi del prej tij.
Burgu mbetet burg
Pavarësisht pamjes moderne, të burgosurit nuk janë të lirë. Ata nuk mund të largohen kur të dëshirojnë, lëvizjet e tyre kontrollohen dhe rregullat duhet të respektohen.
Prandaj, termi "burg luksoz" mund të jetë disi mashtrues. Një person mund të ketë një shtrat të rehatshëm, televizor, kuzhinë apo palestër, por nuk mund të shkojë në shtëpi kur të dëshirojë.
Dhe pikërisht kjo është diferenca themelore mes këtyre institucioneve dhe një hoteli.
Në fund, burgjet si Halden, Bastøy dhe institucionet moderne daneze ngrenë një pyetje që vazhdon të diskutohet në mbarë botën: a duhet burgu të jetë vend vuajtjeje apo vend ndryshimi?
Përgjigjja varet nga ajo që shoqëria dëshiron të arrijë në fund të dënimit. Sepse një ditë, pavarësisht se sa moderne apo e ashpër ka qenë qelia, dera e burgut do të hapet. Dhe atëherë fillon pjesa më e rëndësishme: jeta pas burgut. /Telegrafi/
