Ideja e presidentit serb Aleksandar Vuçiq për ndryshimin e rrjedhës së lumit Ibër ka shkaktuar reagime të forta edhe në Serbi, ku ekspertë dhe analistë e kanë cilësuar atë si projekt joracional, me kosto të jashtëzakonshme dhe me pasoja të mundshme për mjedisin dhe banorët e Kosovës.
Vuçiq e përmendi mundësinë e ndryshimit të rrjedhës së Ibrit si kundërpërgjigje ndaj masave të autoriteteve në Prishtinë ndaj komunitetit serb. Presidenti serb tha se Beogradi mund të ndërmarrë një hap të tillë dhe ngriti pyetjen se “çfarë do të bëjnë shqiptarët dhe si do të sillen pastaj”.
Sipas raportimeve të cituara nga Deutsche Welle, Vuçiq ka njoftuar gjithashtu formimin e një grupi pune me inxhinierë dhe ekspertë të ndërtimit për të shqyrtuar mundësinë e realizimit të projektit.
Megjithatë, profesorin në pension të inxhinierisë hidraulike dhe hidrologjisë, Jovan Despotoviq, ideja e Vuçiqit i duket praktikisht e parealizueshme në një afat të shkurtër. Ai ka deklaruar për FoNet se ndryshimi i rrjedhës së Ibrit do të kërkonte ndërhyrje të mëdha në terren, përfshirë punime të gjera, tunele dhe diga, ndërsa do të ishte në kundërshtim edhe me rregulloret evropiane.
Ekspertët paralajmërojnë gjithashtu për pasoja serioze ekologjike, pasi ndërhyrja në rrjedhën natyrore të lumit do të mund të ndikonte në të gjithë pellgun e Ibrit dhe më gjerë.
Janjiq: Projekt ideologjik dhe propagandistik
Kryetari i Bordit Drejtues të Forumit për Marrëdhënie Etnike, Dushan Janjiq, e ka cilësuar deklaratën e Vuçiqit si një rikthim te idetë nacionaliste të viteve ’80.
Sipas tij, ndryshimi i rrjedhës së Ibrit ishte diskutuar që në vitet 1983–1985 dhe lidhej me ide nacionaliste për Kosovën.
Janjiq tha për DW se sot kjo ide nuk paraqet një zgjidhje reale të ndonjë problemi, por më shumë një projekt ideologjik dhe propagandistik që synon të krijojë tensione dhe të ushqejë frikën në rajon.
Ai ka theksuar se kërcënimi për dëmtimin e Kosovës nuk është realist, duke pasur parasysh përmasat e projektit dhe kohën që do të kërkonte realizimi i tij.
Janjiq e ka cilësuar idenë si një mënyrë për të krijuar përshtypjen se pa ndërhyrjen e Vuçiqit “nuk ka shpëtim”, ndërsa njëkohësisht për të zhvendosur vëmendjen nga problemet e brendshme të Serbisë.
“Pra, Vuçiç vështirë se do të jetë në gjendje të shohë se si do të vuajnë shqiptarët, por do të dëmtoheshin të gjithë banorët e Kosovës. E ajo që tashmë është dëmtuar padyshim është imazhi i vetë Serbisë dhe udhëheqjes së saj. “Sepse, kur dilni publikisht me deklarata të tilla, të gjithë do të pyesin veten nëse ky është një partner me të cilin duhet të punohet”, paralajmëron Janjiq.
Ndryshimi i Ibrit do të prekte edhe serbët në Kosovë
Një tjetër element i theksuar nga Janjiq është fakti se pasojat e një ndërhyrjeje të tillë nuk do të prekjen vetëm shqiptarët, por të gjithë banorët e Kosovës, përfshirë komunitetin serb.
Ai ka vlerësuar se realizimi i projektit do të kërkonte dekada dhe se Vuçiqi nuk do të ishte në gjendje të shihte pasojat që përmendi, ndërsa më të dëmtuarit do të ishin të gjithë banorët e Kosovës.
Sipas Janjiqit, deklaratat e tilla dëmtojnë gjithashtu imazhin ndërkombëtar të Serbisë dhe ngrenë pikëpyetje për besueshmërinë e saj si partner.
Ndërkohë, lideri i partisë opozitare SRCE, Zdravko Ponosh, e ka ironizuar deklaratën e Vuçiqit, duke thënë se para se të merret me projekte të mëdha, ai duhet të merret me problemet e ujërave të zeza në Borça, në Beograd.
“Miti i Sizifit”
Janjiq e ka përshkruar qasjen e Vuçiqit si një pjesë të fushatës politike dhe e ka krahasuar atë me “mitin e Sizifit”. Sipas tij, politika e jashtme e Serbisë po përdoret për të amortizuar problemet e brendshme dhe për të ruajtur pushtetin.
Ndërkohë, sistemi Ibër-Lepenc ka rëndësi strategjike për Kosovën, veçanërisht për furnizimin me ujë dhe prodhimin e energjisë, çka e bën çdo kërcënim për ndërhyrje në rrjedhën e lumit një çështje me pasoja të mundshme serioze për sigurinë dhe stabilitetin rajonal.
