Hans-Jörg Koch shqyrton marrëdhënien e ndërlikuar mes kulturës së verës, konsumit të moderuar, varësisë nga alkooli dhe mënyrës se si shoqëria e trajton këtë pije
Përgatiti: Rexhep Kryeziu
Ekspert i vreshtarisë dhe verarisë
Tema është sa aktuale dhe e diskutueshme, aq edhe shumëdimensionale. Ajo kërkon një trajtim gjithëpërfshirës dhe të mbështetur në argumente shkencore; megjithatë, për shkak të kufizimeve të hapësirës, këtu mund të paraqitet vetëm një skicë e saj, duke u përqendruar në tezat dhe argumentet më thelbësore.
Në trajtimin e tij mbi këtë temë, Hans-Jörg Koch e vendos pyetjen në një këndvështrim të gjerë: a është vera një pasuri tradicionale kulturore, e denjë për vlerësim dhe mbështetje, madje edhe një objekt me rëndësi kulturore apo fetare në kontekste të caktuara, apo duhet parë thjesht si një substancë që shkakton varësi dhe që duhet luftuar si e dëmshme për shoqërinë?
Sipas Koch-ut, përgjigjja ndaj kësaj dileme shpesh ndikohet edhe nga qëndrimi i shtetit dhe nga mënyra se si institucionet e trajtojnë alkoolin.
Ky qëndrim, sipas tij, nuk ilustrohet askund më qartë sesa në një letër drejtuar redaksisë, botuar më 8 maj 2008 në gazetën Allgemeine Zeitung, me qendër në Mainz:
"Alkoholi është një drogë e masave; konsumi i tij po rritet, por kush habitet nga kjo? Kushdo që me kaq vrull e banalizon, përmes reklamimit, dhe e promovon, përmes subvencioneve, një drogë të rrezikshme, e cila megjithatë është e ligjshme dhe e aksesueshme për të gjithë, duke e veshur atë me petkun e kulturës (verën), nuk ka të drejtë të bëjë moral kur të rinjtë bëjnë pikërisht atë që u shërben si shembull nga të rriturit."
Koch argumenton se interesat ekonomike të industrisë së pijeve alkoolike, përfshirë prodhuesit e verës, në disa raste kanë pasur më shumë peshë sesa pasojat e rënda të abuzimit me alkoolin dhe vuajtjet që ai shkakton te individët dhe familjet.
Organizata Botërore e Shëndetësisë e trajton alkoolin si një faktor të rëndësishëm rreziku për shëndetin publik. Në këtë kontekst, vera përmban alkool dhe, si çdo pije tjetër alkoolike, konsumi i saj lidhet me rreziqe shëndetësore, veçanërisht kur konsumohet në mënyrë të tepruar.
Sipas kësaj qasjeje, rrushi që piqet në rajonet vreshtare mund të shihet thjesht si lëndë e parë për prodhimin e një substance psikoaktive. Koch e kundërshton këtë reduktim të kulturës së verës vetëm në aspektin e alkoolit dhe e konsideron atë një këndvështrim tepër të ngushtë.
Vera si antidot ndaj drogës
Edhe pse tri moto përputhen ngushtë me bindjet personale të autorit, Koch thekson se ato nuk duhen kuptuar si argumente shkencore, në mënyrë që të shmanget çdo akuzë për romantizim apo banalizim të temës për qëllime promovuese. Megjithatë, ai i citon ato:
"Një ditë pa verë është rrezik për shëndetin" (nutricionisti Worm).
"Vera është produkti ushqimor më sensual" (autor i panjohur).
"Moderimi është gjë e mirë, me kusht që të mos kalojë në mungesë mase" (profesor M. Basler).
Megjithatë, është e nevojshme të përkufizohet koncepti i "varësisë" në terma të kuptueshëm për lexuesin, pa përdorur zhargonin teknik mjekësor. Bëhet fjalë për një dëshirë të pakontrollueshme për një substancë që mund të jetë shkatërruese si fizikisht, ashtu edhe psikologjikisht, por që njëkohësisht mund të shkaktojë ndjesi të përkohshme euforie ose ndryshimi të gjendjes së vetëdijes.
E megjithatë, sado pranë njëra-tjetrës mund të gjenden e ashtuquajtura "demonike" dhe "hyjnore", shkatërruesja dhe ajo që pohon jetën – dukuri të pranishme që nga koha e kultit të Dionisit, të përshkruara në Dhiatën e Vjetër dhe të përjetuara ende në botën moderne – Koch argumenton se vera nuk duhet reduktuar vetëm në përkufizimin e një droge.
Kultura e verës, sipas këtij këndvështrimi, lidhet me moderimin. Teprimi dhe kultura e verës janë të papajtueshme. Kultivimi i vlerësimit për verën – të mësuarit se si të shijohet siç duhet një produkt unik, qoftë në familje apo, aq më tepër, mes njerëzve me interesa të përbashkëta – paraqitet si një mënyrë për ta lidhur konsumin me përgjegjësinë.
Për më tepër, autori argumenton se mënyra e konsumimit të verës, kur bëhet fjalë për sasi të moderuara dhe shijim të ngadaltë, ndryshon nga konsumimi i shpejtë i pijeve me përqindje të lartë alkooli.
Moderimi dhe gëzimi i jetës
Pavarësisht qasjes objektive që kërkon kjo temë dhe nevojës për të paraqitur fakte të verifikueshme, Koch rikujton edhe dimensionin historik dhe kulturor të verës.
Sipas mitologjisë greke, Dionisi është biri i Zeusit dhe Semelës dhe lidhet me verën, festën dhe pjellorinë. Për autorin, kjo trashëgimi mitologjike tregon se vera ka pasur prej kohësh një rol që shkon përtej konsumit të saj si pije.
Meister Eckhart, mistiku i shquar i shekullit XIII, e shprehu në një mënyrë tjetër një ndjesi që lidhet me mënyrën se si vlerësohet vera: "Njeriu nuk do të kishte kurrë një dëshirë kaq të madhe për verën, sikur të mos kishte diçka hyjnore brenda vetes."
Respekti ndaj verës, në dallim nga trajtimi i saj thjesht si një drogë, shfaqet edhe në thënien e cituar shpesh të Theodor Heuss-it, presidentit të parë federal të Gjermanisë. Heuss, i cili ishte i apasionuar pas vreshtarisë dhe verës, citohet të ketë thënë: "Ai që e pi verën me tepri, mëkaton; ai që e shijon atë, lutet."
Për këdo që e konsideron këtë argument të pamjaftueshëm nga pikëpamja e shkencave natyrore apo e mjekësisë, këto mbeten, në thelb, shprehje të një qasjeje kulturore dhe filozofike ndaj verës.
Krahasuar me këto konstatime, deklaratat institucionale për alkoolin dhe varësinë mund të duken më teorike nga këndvështrimi i kulturës së verës. Megjithatë, dëmi që shkakton abuzimi me alkoolin nuk mund të mohohet. Masat parandaluese jo vetëm që janë të justifikuara, por edhe thelbësore.
Moderimi, vetëpërmbajtja apo edhe abstinenca në situata të caktuara, si drejtimi i automjetit, shtatzënia, adoleshenca dhe vendi i punës, janë rregulla të rëndësishme për konsumin e çdo pijeje alkoolike, përfshirë verën.
Në fund, debati nuk qëndron vetëm te pyetja nëse vera duhet konsideruar pjesë e kulturës apo një produkt që përmban alkool. Ai lidhet edhe me mënyrën se si konsumohet, me përgjegjësinë individuale dhe me kufirin mes kënaqësisë dhe abuzimit. /Telegrafi/
