Zyrtarët e inteligjencës serbe testuan topa zanorë te qentë në bashkëpunim me shërbimin famëkeq të sigurisë të Rusisë, sipas dokumenteve qeveritare të para nga POLITICO.
Dokumentet serbe konfirmojnë se administrata e presidentit Aleksandar Vuçiq kreu eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë të njohur në gjuhën e folur si topa zanorë, dy javë pasi një demonstratë antiqeveritare në Beograd u ndërpre nga ajo që protestuesit e përshkruan si një shpërthim zanor paralizues, transmeton Telegrafi.
Testimi i përbashkët i armëve zanore te kafshët nxjerr në pah thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë midis Rusisë - kundërshtares më të ashpër të BE-së - dhe Serbisë, një kandidate e bllokuar e BE-së, qeveria e së cilës po përballet me një sfidë serioze.
Pajisjet Akustike me Rreze të Gjatë (LRAD) tregtohen për komunikim në distancë të gjatë, por kur përdoren në distancë të afërt, ato mund të rrezikojnë dëmtimin e dëgjimit. Ato janë raportuar gjithashtu se shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria ka mohuar vendosjen e topave zanorë te demonstruesit.
Serbia është në kthetrat e lëvizjes së saj më të madhe protestuese në dekada. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz - herë pas here qindra mijëra qytetarë - kanë dalë në rrugë në të gjithë vendin, duke organizuar tubime të rregullta mbarëkombëtare që pasqyrojnë zemërimin në rritje ndaj qeverisë.
Më 15 mars 2025, gjatë njërës prej demonstratave më të mëdha, një zhurmë e papritur dhe therëse përshkoi bulevardin kryesor të Beogradit, duke bërë që një valë njerëzish të fshiheshin.
Videot e filmuara nga kënde të shumta tregojnë trazirat që përshkojnë turmën e mbushur plot e për së gjati, përpara se njerëzit të largoheshin me panik.
Demonstruesit që mbërritën në dhomat e urgjencës së Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata raportuan se kishin dëgjuar një zhurmë si "një grup motoçiklistësh" ose një "lokomotivë" që po shkonte në drejtim të tyre.
Pasi fillimisht hodhi poshtë akuzat se autoritetet kishin vendosur një top zëri, Vuçiq tha se "një hetim i plotë do të kryhet brenda 48 orëve dhe më pas të gjithë ata që janë përgjegjës për trillime dhe gënjeshtra të tilla brutale do të mbahen përgjegjës para autoriteteve".
Ministri i Brendshëm, Ivica Daçiq gjithashtu mohoi çdo shkelje, duke këmbëngulur se Serbia "nuk përdori asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë një të ashtuquajtur top zëri".
Një muaj pas protestës, agjencia e inteligjencës serbe, BIA, publikoi një raport që e kishin porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB) i Rusisë, duke pohuar se pajisjet me decibel të lartë "nuk u përdorën gjatë protestave" dhe duke arritur në përfundimin se nuk kishte pasur ndonjë "ndikim masiv psikologjik, moral dhe fizik tek njerëzit".
Testet në kafshë u kryen si pjesë e hetimit pas protestës, sipas dokumenteve të para nga POLITICO, të cilat u prodhuan nga BIA dhe një ministri qeveritare.
Qëllimi ishte të vlerësohej nëse simptomat e përshkruara nga protestuesit ishin në përputhje me efektet e topave zanorë, të cilët zyrtarët serbë kishin pranuar më parë se policia i zotëronte.
Rreth dy javë pas protestës, specialistët e inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në një vend testimi të BIA-s, për të vlerësuar "efektin e emetuesve në objektet biologjike". Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të "ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike".
Kafshët u testuan me dy modele LRAD — LRAD 100X MAG-HS dhe LRAD 450XL — të prodhuara nga kompania me seli në Kaliforni, Genasys, në "diapazone prej 200, 150, 100, 50 dhe 25 metrash", sipas dokumenteve.
Fletët e të dhënave për modelet e vendosura tregojnë se ato mund të lëshojnë tinguj deri në 150 decibel, ekuivalenti i një motori reaktiv në ngritje.
Dokumentet gjithashtu sugjerojnë se testet mund të jenë kryer pa miratimet e kërkuara për eksperimentet në kafshë.
"Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave nuk ka informacion nëse janë kryer teste të efekteve të LRAD 100H dhe LRAD 450XL, si dhe teste të tjera të efekteve të pajisjeve të tjera te qentë", thuhet në dokumente.
"Kjo Ministri nuk ka marrë kurrë një kërkesë për miratim për të kryer teste te kafshët, dhe për këtë arsye nuk është lëshuar asnjë vendim që miraton testin në fjalë, si dhe teste të tjera të ngjashme", vazhduan ata.
Danilo Qurçiq, avokat serb i të drejtave të njeriut, tha se qentë iu “nënshtruan ose eksperimenteve ose abuzimit”, siç përcaktohet sipas Aktit të Mirëqenies së Kafshëve të Serbisë.
Ai tha se ligji serb kërkon që eksperimentet në kafshë të regjistrohen paraprakisht dhe të miratohen nga organet kompetente - duke përfshirë shqyrtimin nga një komision etik - dhe ndalon në mënyrë të qartë testimin në kafshë për “testimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake”.
Radomir Lazoviq, një politikan i opozitës, i përshkroi testet si “pjesë të një fushate nga Aleksandar Vuçiq për të mbuluar përdorimin e topave zanorë kundër popullit të tij në protestat e marsit”.
“Mijëra njerëz ndjenë efektet masive të kësaj arme zanore në lëkurën e tyre vitin e kaluar”, tha ai.
Në raportin e tyre në lidhje me eksperimentet me qen, FSB këmbënguli: “Kur transmetuan sinjalet bazë dhe të testimit, objektet biologjike (qentë) nuk ndjenë shqetësim (ndryshime në sjellje) në distancën nën hetim. Qentë u kontrolluan 3 ditë pas testeve dhe nuk treguan ndonjë ndryshim në gjendjen e tyre”. /Telegrafi/
