Kur organizmi del nga ritmi i stresit dhe hyn në fazën e qetësisë, disa sinjale që i keni injoruar gjatë gjithë vitit mund të bëhen më të forta
Edhe pse qëllimi i pushimeve verore është relaksimi dhe shkëputja nga detyrimet, shpesh ndodh që pikërisht në ditët e para të shfaqen lodhja, dhimbja e fytit, rrufa, dhimbja e kokës ose ndjesia se “trupi po dorëzohet”.
Kjo dukuri shpesh përmendet si “leisure sickness”, pra sëmundje e kohës së lirë, ndonëse nuk është diagnozë zyrtare mjekësore. Ekspertët e lidhin me kalimin e menjëhershëm nga stresi i lartë në relaksim, por edhe me faktorë të tjerë të pushimeve: udhëtimin, kontaktin me shumë njerëz, ndryshimin e gjumit, ushqimit dhe rutinës. Universiteti i Melburnit thekson se gjatë pushimeve rritet edhe ekspozimi ndaj infeksioneve, sidomos në avionë, ambiente të mbyllura dhe vende me shumë njerëz.
Para pushimeve, trupi shpesh kalon javë të tëra në gjendje “gatishmërie”: punë, afate, pak gjumë, stres dhe lodhje të grumbulluar. Kur më në fund ndalemi, organizmi kalon nga faza e përballimit në fazën e rikuperimit. Pikërisht atëherë mund të bëhemi më të vetëdijshëm për lodhjen që e kemi shtyrë për më vonë.
Gjatë stresit aktivizohet boshti hipotalamus–hipofizë–gjëndra mbiveshkore, ku rol të rëndësishëm ka kortizoli. Ky hormon e ndihmon trupin të mobilizojë energji dhe të përshtatet me situata të vështira, por kur stresi zgjat shumë, mund të ndikojë në gjumë, metabolizëm, humor dhe imunitet. Mayo Clinic paralajmëron se stresi kronik dhe nivelet e larta të kortizolit mund të prekin pothuajse të gjitha sistemet e organizmit, ndërsa literatura shkencore e lidh stresin afatgjatë me ndryshime në përgjigjen imunitare.
Prandaj, përgatitja për pushime nuk duhet të nisë ditën kur mbyllet valixhja. Trupi duhet përgatitur më herët, në mënyrë që të mos hyjë në pushim në gjendje rraskapitjeje.
Gjumi është mbrojtja e parë
Nëse javët para pushimeve janë të mbushura me pagjumësi, kafe të tepërt dhe lodhje, imuniteti mund të dobësohet. CDC rekomandon që të rriturit të flenë zakonisht 7 deri në 9 orë në natë. Gjumi i mjaftueshëm lidhet me më pak sëmundje, stres më të ulët, metabolizëm më të mirë dhe përqendrim më të mirë gjatë ditës.
Disa ditë para nisjes, mos e shtyni gjumin me idenë se “do ta kompensoni në pushime”. Një ritëm më i qetë, gjumë i rregullt dhe ulje graduale e ngarkesës mund ta bëjnë kalimin në pushim shumë më të lehtë, transmeton Telegrafi.
Mos e ndryshoni menjëherë gjithë rutinën
Një gabim i shpeshtë është që ditën e parë të pushimeve ndryshohet gjithçka: ora e gjumit, ushqimi, alkooli, aktiviteti fizik dhe ekspozimi në diell. Trupi, tashmë i lodhur, mund ta përjetojë këtë si një ngarkesë tjetër.
Më mirë është që ditët e para të jenë më të buta: ecje të lehta, ushqim i thjeshtë, hidratim i mirë dhe gjumë i mjaftueshëm. Nëse udhëtoni larg, planifikoni një ditë “kalimi”, pa shumë aktivitete të ngjeshura.
Ushqimi, magnezi dhe vitamina D kanë rëndësi
Imuniteti nuk ndërtohet brenda natës. Ai mbështetet nga gjumi, ushqimi i balancuar, lëvizja, hidratimi dhe marrja e mjaftueshme e lëndëve ushqyese.
Magnezi merr pjesë në prodhimin e energjisë, funksionimin e muskujve dhe nervave, sipas NIH Office of Dietary Supplements. Vitamina D është e rëndësishme për kockat, muskujt, nervat dhe funksione të tjera të organizmit, por suplementimi i tepërt mund të jetë i dëmshëm, prandaj dozat më të larta duhen marrë me këshillë profesionale.
Kjo nuk do të thotë se çdo person duhet të marrë suplemente pa analizë. Nëse keni lodhje të vazhdueshme, mungesë gjumi, dietë të varfër ose dyshim për mungesë vitaminash e mineralesh, më mirë konsultohuni me mjekun dhe bëni analizat përkatëse.
Zorrët dhe imuniteti janë të lidhura
Një pjesë e rëndësishme e funksionit imunitar lidhet me zorrët dhe mikrobiotën intestinale. Para dhe gjatë pushimeve ia vlen të kujdeseni për ushqimin: më shumë perime, fruta, drithëra integrale, kos ose ushqime të fermentuara nëse i toleroni mirë, si dhe më pak ushqime shumë të përpunuara.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme gjatë udhëtimeve, kur shpesh hahet më rëndë, pihet më pak ujë dhe ndryshon ritmi i tretjes. Një organizëm i hidratuar dhe me tretje të rregullt e përballon më mirë ndryshimin e ambientit.
Lëvizni, por mos e teproni ditën e parë
Aktiviteti fizik i rregullt ndihmon shëndetin e përgjithshëm. OBSH rekomandon të paktën 150 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar në javë për të rriturit.
Megjithatë, nëse para pushimeve keni qenë pasivë, mos e filloni ditën e parë me ecje shumë të gjata, not intensiv ose aktivitete të rënda. Trupi i lodhur mund të reagojë me dhimbje muskujsh, rraskapitje ose rënie energjie. Filloni gradualisht.
Kujdes me adaptogjenët
Në periudha stresi shpesh përmenden bimë adaptogjene, si rodiola ose ashwagandha. Ato përdoren për ta ndihmuar organizmin të përshtatet më mirë ndaj stresit, por nuk janë për të gjithë. NCCIH paralajmëron se rodiola mund të shkaktojë marramendje, dhimbje koke ose pagjumësi, ndërsa ashwagandha mund të shkaktojë përgjumje dhe shqetësime të stomakut.
Nëse përdorni barna për tension, antidepresivë, terapi hormonale, keni sëmundje autoimune, jeni shtatzënë ose ushqeni me gji, këto suplemente duhet t’i diskutoni me mjekun.
Çfarë të bëni para pushimeve
Një javë para nisjes, përpiquni të mos e lini gjithë punën për ditën e fundit. Flini më rregullt, ulni kafenë pasdite, pini më shumë ujë dhe hani më thjeshtë. Nëse mundeni, mos udhëtoni menjëherë pas një dite shumë të ngarkuar pune.
Gjatë udhëtimit, mbani ujë me vete, mos e teproni me alkoolin, lani duart shpesh dhe shmangni ushqimet që e dini se ju rëndojnë. Në ditët e para të pushimeve mos e mbushni orarin me shumë aktivitete. Pushimi duhet të jetë rikuperim, jo garë tjetër.
Nëse sëmureni çdo herë sapo shkoni në pushime, kjo nuk duhet parë vetëm si rastësi. Mund të jetë shenjë se trupi po hyn në pushim i mbingarkuar, me gjumë të pamjaftueshëm, stres të gjatë dhe rezerva të dobësuara. Zgjidhja nuk është vetëm një suplement, por përgatitje më e mençur: më shumë gjumë, më pak nxitim, ushqim më i balancuar, lëvizje e moderuar dhe vëmendje ndaj sinjaleve që trupi i jep para se të “ndalet” vetë. /Telegrafi/
