Samiti i ardhshëm i NATO-s në Shqipëri në dyshim për shkak të ngurrimit të SHBA-së dhe shpenzimeve të ulëta të mbrojtjes

Ndërsa udhëheqësit e NATO-s përgatiten për një samit në Turqi javën e ardhshme, planet për një samit të aleancës në Shqipëri vitin e ardhshëm janë vënë në dyshim për shkak të rezistencës nga administrata Trump dhe pakënaqësisë midis anëtarëve të NATO-s me shpenzimet e ulëta të Mbrojtjes së Tiranës, i thanë Reuters një diplomat i NATO-s, një zyrtar evropian dhe tre persona të njohur me çështjen.

Një projekt-deklaratë për samitin e NATO-s të javës së ardhshme në Ankara aktualisht nuk përmend mbajtjen e takimit të ardhshëm në Shqipëri, pavarësisht një deklarate të mëparshme se do të zhvillohej atje, thanë njerëzit, transmeton Telegrafi.

Ky veprim vjen ndërsa anëtarët evropianë të NATO-s kërkojnë t'i tregojnë presidentit të SHBA-së, Donald Trump në Ankara se kanë bërë përparim në premtimet për shpenzimet e mbrojtjes dhe shmangin përplasjet e hapura me udhëheqësin amerikan.

Pasiguria mbi fatin e samitit të aleancës në Shqipëri vjen gjithashtu pasi Reuters raportoi në prill se NATO po shqyrton përfundimin e praktikës së saj të fundit të mbajtjes së samiteve vjetore, një veprim që mund të shmangë një takim potencialisht të tensionuar me Trump më vonë gjatë mandatit të tij.

Një nga personat e njohur me diskutimet tha se shpenzimet e mbrojtjes së Shqipërisë janë të tilla që nëse NATO mban një samit në vend në vitin 2027, Trump mund të mërzitet, duke provokuar tituj negativë.

Një diplomat evropian tha se versioni i fundit i tekstit vëren se udhëheqësit mezi presin takimin e tyre të ardhshëm, pa specifikuar një kohë ose vend.

"Draftet janë drafte, jo vendime", tha një zëdhënës i qeverisë shqiptare për Reuters kur u pyet për mungesën në draft deklaratën, e cila është në proces negociatash dhe mund të ndryshojë.

Në vitet e fundit, deklaratat zyrtare në samitet e NATO-s zakonisht kanë bërë referencë të qartë për vendndodhjen e samitit pasues.

Në një samit në Hagë vitin e kaluar, udhëheqësit thanë në deklaratën e tyre se "ne mezi presim takimin tonë të ardhshëm në Turqi në vitin 2026, i ndjekur nga një takim në Shqipëri".

Në të njëjtin samit, udhëheqësit e NATO-s iu përgjigjën kërkesave të Trump duke u zotuar të shpenzojnë 5% të PBB-së për mbrojtje dhe masa të lidhura me mbrojtjen brenda një dekade.

Vendet premtuan të shpenzojnë 3.5% të PBB-së për mbrojtjen thelbësore - siç janë trupat dhe armët - dhe 1.5% për masa më të gjera që lidhen me mbrojtjen, siç është siguria kibernetike.

Por, ndërsa shumë vende të NATO-s kanë rritur buxhetet e tyre të mbrojtjes gjatë muajve të fundit, disa vende kanë hasur vështirësi të përmbushin edhe qëllimin e mëparshëm të aleancës për të shpenzuar 2% të PBB-së për mbrojtje.

"Kur shikoni të gjitha 2%, pothuajse të gjithë aleatët janë në 2%", tha Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte në një konferencë për shtyp më parë këtë muaj.

"Vitin e kaluar, Shqipëria, Çekia, Sllovenia nuk ishin, por ato janë zotuar qartë të arrijnë më shumë se 2% këtë vit. Dhe pastaj këto tre vende, kur shikoni pamjen e përgjithshme, është një numër vërtet i vogël", tha ai.

Qeveria e Shqipërisë tha në një deklaratë për Reuters se po "përfundonte masat e nevojshme fiskale për të përafruar mbrojtjen e vitit 2026 dhe shpenzimet e lidhura me mbrojtjen të Shqipërisë me trajektoren e rënë dakord nga aleatët e NATO-s në Samitin e Hagës".

"Sapo të miratohen këto masa në ditët në vijim, shpenzimet e mbrojtjes dhe të lidhura me mbrojtjen të Shqipërisë për vitin 2026 do të arrijnë në 2.6% të PBB-së, në përputhje me Metodologjinë e Shpenzimeve të Mbrojtjes të NATO-s. Nga kjo, 2.2% e PBB-së përfaqëson shpenzimet kryesore të mbrojtjes, ndërsa 0.4% e PBB-së përfaqëson shpenzime të tjera të lidhura me mbrojtjen dhe sigurinë", shtoi ajo.

Një diplomat evropian tha se Shqipëria në fund të fundit mund të presë ende një samit.

"Ata po e shtojnë sasinë, do të shohim se ku do të shkojë", tha diplomati, duke shtuar: "Unë ende besoj se samiti i ardhshëm do të jetë në Shqipëri". /Telegrafi/