Një grup prej 11 shtetesh anëtare të Bashkimit Evropian po kërkon ndryshimin e mënyrës se si merret vendimi për politikën e jashtme të bllokut, duke argumentuar se vetot e njëanshme po e pengojnë BE-në të reagojë shpejt dhe të mbrojë interesat e saj në një botë gjithnjë e më të paqëndrueshme.

Austria, Danimarka, Belgjika, Finlanda, Franca, Gjermania, Luksemburgu, Holanda, Rumania, Spanja dhe Suedia kanë nënshkruar një letër drejtuar shefes së diplomacisë së BE-së, Kaja Kallas.

Në letër, vendet theksojnë se konsensusi mbetet i rëndësishëm për legjitimitetin e Bashkimit Evropian, por paralajmërojnë se konsensusi nuk duhet të shndërrohet në një mekanizëm që bllokon veprimin e përbashkët.

“Duhet të sigurohemi që kultura e konsensusit nxit veprimin e përbashkët dhe jo ta pengojë atë – përndryshe do të kemi legjitimitet, por jo forcë”, thuhet në dokument, transmeton Telegrafi.

Nisma vjen në një kohë kur BE-ja përballet me konkurrencë të fortë gjeopolitike, luftëra dhe paqëndrueshmëri në kufijtë e saj, si dhe përpjekje për të dobësuar rendin ndërkombëtar të bazuar në rregulla.

Sipas rregullave aktuale të BE-së, vendimet kryesore për politikën e jashtme kërkojnë unanimitet. Kjo do të thotë se një shtet i vetëm mund të bllokojë një vendim të mbështetur nga 26 vendet e tjera.

Ky mekanizëm u përdor shpesh gjatë viteve të fundit nga ish-kryeministri hungarez Viktor Orbán, i cili shfrytëzoi të drejtën e vetos për të kërkuar lëshime nga partnerët evropianë.

Një nga rastet më të fundit ishte bllokimi i një huaje prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, të miratuar nga liderët e BE-së. Hungaria e lidhi çështjen me një mosmarrëveshje tjetër që kishte të bënte me furnizimet përmes naftësjellësit Druzhba.

Pikërisht për shkak të përvojave të tilla, 11 shtetet nënshkruese propozojnë pesë parime për reformimin e politikës së jashtme të BE-së.

Ato kërkojnë respektimin e parimit të bashkëpunimit të sinqertë dhe solidaritetit, përdorimin më të madh të abstenimit konstruktiv në vend të vetos, si dhe shmangien e lidhjes së vendimeve për politikën e jashtme me çështje që nuk kanë lidhje të drejtpërdrejtë me to.

Po ashtu, vendet kërkojnë që BE-ja të shqyrtojë mundësinë e kalimit nga unanimiteti në votimin me shumicë të cilësuar, të paktën në disa fusha të politikës së jashtme.

Sipas tyre, një shtet që dëshiron të bllokojë një vendim të tillë duhet të paraqesë “arsye thelbësore dhe të argumentuara” për ta bërë këtë.

Në letër theksohet se kuadri ligjor për këto ndryshime ekziston tashmë në traktatet e BE-së dhe se tani sfida kryesore është vullneti politik për t'i zbatuar ato.

Në qendër të debatit është e ashtuquajtura “klauzola passerelle”, e cila do t'i mundësonte BE-së të kalonte, në raste të caktuara, nga unanimiteti në votimin me shumicë të cilësuar.

Mbështetësit e reformës argumentojnë se kjo do ta bënte BE-në më të shpejtë dhe më efikase në politikën e jashtme. Kundërshtarët, megjithatë, paralajmërojnë se një ndryshim i tillë mund të dobësonte legjitimitetin demokratik dhe të kufizonte të drejtën e shteteve të vogla për të mbrojtur interesat e tyre.

Ironia është se edhe aktivizimi i kësaj klauzole kërkon unanimitet, duke e bërë reformën jashtëzakonisht të vështirë për t'u realizuar.

Asnjë nga tre shtetet baltike – Estonia, Letonia dhe Lituania – nuk e ka nënshkruar nismën.

Megjithatë, pas ndryshimeve politike në Hungari dhe largimit të Orbánit nga pushteti, disa vende e shohin situatën si një dritare të rrallë mundësie për të reformuar politikën e jashtme evropiane.

Gjermania dhe Franca kanë propozuar gjithashtu forcimin e rolit të përfaqësueses së lartë të BE-së për politikën e jashtme, Kaja Kallas, duke e vendosur atë nën mbikëqyrje më të drejtpërdrejtë të presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen. /Telegrafi/

EvropaNga BotaBotë