Bashkimi Evropian ka ndërtuar një nga sistemet më të gjera të rregullimit të teknologjive digjitale në botë, por ekspertët paralajmërojnë se struktura e fragmentuar po e pengon Brukselin të zbatojë në mënyrë efektive vetë rregullat që ka miratuar.

Sipas një analize të re, BE-ja ka më shumë se 171 ligje që lidhen me teknologjinë digjitale dhe rreth 315 institucione rregullatore, një strukturë që konsiderohet tepër komplekse dhe që ka krijuar një hendek të madh në zbatimin e ligjeve.

Autorët e raportit, Kai Zenner, shef i kabinetit të eurodeputetit gjerman Axel Voss, dhe analistja e pavarur e teknologjisë dhe demokracisë Maria Koomen, propozojnë krijimin e një Agjencie Evropiane për Zbatimin Digjital.

Sipas tyre, një institucion i centralizuar do të mundësonte zbatim më të shpejtë dhe më të njëtrajtshëm të rregullave në të gjithë Bashkimin Evropian, veçanërisht në një kohë kur Brukseli po hyn në fazën e zbatimit të disa prej ligjeve më të rëndësishme digjitale.

Në fokus janë veçanërisht Akti i Inteligjencës Artificiale (AI Act), Akti i Shërbimeve Digjitale (DSA) dhe Akti i Tregjeve Digjitale (DMA), transmeton Telegrafi.

“Zbatimi i AI Act, DSA dhe DMA po përshpejtohet, por përgjegjësia është e ndarë mes më shumë se 300 institucioneve evropiane dhe kombëtare, shumë prej të cilave nuk kanë personelin, ekspertizën apo pavarësinë e nevojshme për të vepruar në mënyrë të njëtrajtshme”, tha Koomen.

Autorët e raportit argumentojnë se edhe Komisioni Evropian është pjesë e problemit. Institucioni jo vetëm harton politikat dhe ligjet, por në shumë raste është edhe përgjegjës për zbatimin e tyre dhe për vlerësimin e ndikimit të tyre.

Kjo, sipas ekspertëve, mund të krijojë konflikt interesi, veçanërisht kur Komisioni njëkohësisht negocion me fuqitë e huaja për çështje tregtare, ekonomike dhe të sigurisë.

Raporti paralajmëron se presioni politik dhe interesat kombëtare të disa shteteve anëtare mund të ndikojnë në mënyrën se si zbatohen rregullat ndaj kompanive të mëdha teknologjike.

Si shembull përmendet një rast i raportuar vitin e kaluar, ku komisioneri i BE-së për Tregtinë, Marosh Shefçoviq, thuhet se kishte kërkuar shtyrjen e një sanksioni antitrust ndaj Google, për shkak të frikës se masa mund të dëmtonte marrëdhëniet tregtare tashmë të brishta mes BE-së dhe SHBA-së.

Për Koomen dhe Zenner, kombinimi i fragmentimit institucional, mungesës së burimeve, interesave kombëtare dhe presioneve gjeopolitike ka krijuar një situatë ku BE-ja mund të ketë rregulla shumë të forta në letër, por jo gjithmonë kapacitetin për t'i zbatuar ato në praktikë.

Ideja e centralizimit të zbatimit të ligjeve digjitale nuk është e re. Megjithatë, ajo ka hasur në kundërshtim nga Brukseli dhe kryeqytetet kombëtare, të cilat nuk kanë qenë të gatshme të heqin dorë nga kompetencat e tyre rregullatore. Po ashtu, krijimi i një institucioni të ri do të kërkonte fonde të konsiderueshme.

Për të kapërcyer këto pengesa, autorët propozojnë një proces në tre faza.

Fillimisht do të krijohej një forum i përkohshëm bashkëpunimi mes institucioneve ekzistuese. Në një fazë të dytë, ky mekanizëm do të shndërrohej në një Agjenci Evropiane për Zbatimin Digjital, ndërsa në afat më të gjatë agjencia do të fitonte pavarësi të plotë përmes reformimit të traktateve të BE-së.

Sipas autorëve, momenti aktual mund të jetë një mundësi e rrallë për të ndërmarrë këtë reformë. Komisioni Evropian pritet të nisë një rishikim të gjerë të legjislacionit digjital, ndërsa paralelisht BE-ja po hyn në një fazë vendimtare të negociatave për buxhetin e saj afatgjatë.

“Një dritare e rrallë është hapur për ta rregulluar problemin në mënyrë strukturore, në vend që ta korrigjojmë rast pas rasti”, tha Koomen.

Sipas saj, nëse kjo mundësi humbet, një tjetër mundësi për reformë të thellë mund të mos shfaqet deri pas shtatë vitesh.

Debati tashmë po shkon përtej çështjes së teknologjisë: për BE-në, sfida është nëse mund të ndërtojë një sistem ku rregullat e përbashkëta jo vetëm miratohen në Bruksel, por zbatohen me të njëjtën forcë në të gjithë Evropën. /Telegrafi/

EvropaNga BotaBotë