SHBA-ja e uli ndjeshëm ndihmën humanitare gjatë vitit 2025, ndërsa shumë vende të Bashkimit Evropian ndoqën të njëjtën rrugë, duke i ridrejtuar fondet brenda kufijve të tyre ose drejt krizave më të afërta, si ajo në Ukrainë.
Rënia e financimit humanitar kishte nisur që nga viti 2023, duke dëshmuar se ky sektor është shumë i ndjeshëm ndaj ndryshimeve dhe vendimeve politike afatshkurtra.
Goditja më e madhe ndaj shpenzimeve ndërkombëtare erdhi në vitin 2025, kur Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, njoftoi se 83 për qind e programeve të USAID-it - agjencisë amerikane për zhvillim ndërkombëtar - do të anuloheshin, transmeton Telegrafi.
Një situatë e ngjashme u shënua edhe në nivel global: midis viteve 2025 dhe 2026, financimi humanitar global u ul nga rreth 23.97 miliardë euro (27.6 miliardë dollarë) në rreth 7.34 miliardë euro (8 miliardë dollarë), sipas të dhënave më të fundit të Shërbimit të Monitorimit Financiar (Financial Tracking Service – FTS).
Sot, Bashkimi Evropian dhe shtetet anëtare të tij sigurojnë mbi 40 për qind të ndihmës globale për zhvillim, ndërsa SHBA-ja kontribuon me 28.3 për qind, raporton euronews.
Kjo tregon se, megjithëse SHBA-ja ka qenë tradicionalisht një nga donatorët kryesorë, vendimet e saj politike mund të kenë pasoja të mëdha për komunitetet më të prekura dhe për programet humanitare në mbarë botën.
Suedia, donatori më i madh i BE-së - Gjermania ul ndihmën humanitare
Suedia është donatori më i madh midis shteteve anëtare të Bashkimit Evropian, duke siguruar 9.9 për qind të ndihmës globale, e ndjekur nga Gjermania me 6.9 për qind.
Megjithatë, në fund të vitit të kaluar, Gjermania njoftoi se buxheti i ndihmës humanitare do të reduktohej në 10.06 miliardë euro — një ulje prej 251 milionë eurosh krahasuar me vitin 2025 dhe një rënie prej gati 20 për qind që nga viti 2023.
“Reduktimi i shpenzimeve të veta në nivelin më të ulët në 10 vitet e fundit në këtë situatë dramatike është thjesht i papranueshëm”, tha Asa Mansson, drejtuese e VENRO, organizatës kapele të OJQ-ve të zhvillimit në Gjermani, në një deklaratë zyrtare.
Për më tepër, Suedia njoftoi një ulje prej rreth 930 milionë eurosh (10 miliardë krona) në fondet e zhvillimit për Mozambikun, Zimbabwen, Liberinë, Tanzaninë dhe Bolivinë, duke i ridrejtuar këto fonde drejt Ukrainës.
Ndërsa USAID ndalon ndihmën e huaj, Rubio thotë se ndihma e ardhshme e SHBA-së do të jetë e kufizuar
Sipas Qeverisë së Suedisë, kjo lëvizje bazohet në strategjinë e tyre që promovon “efikasitetin e kostove, qasjet transformuese të reja dhe inovacionin si parime udhëheqëse”.
Një situatë e ngjashme po vërehet edhe tek organizatat ndërkombëtare, të cilat po përballen me një ulje të përgjithshme të buxheteve për zhvillimin ndërkombëtar.
Derisa Komisioneri i Lartë i OKB-së për Refugjatët, Programi Botëror i Ushqimit dhe Fondi Qendror i Përgjigjes Emergjente mbeten tre organizatat kryesore që marrin më shumë fonde në vitin 2026, ato gjithsesi kanë pësuar ulje krahasuar me vitin e kaluar.
Kjo tregon se, ndonëse disa organizata ende mbeten përfituesit kryesorë të ndihmës ndërkombëtare, sfidat financiare globale dhe riorientimi i burimeve drejt krizave më afër vendit ose prioriteteve të brendshme po zvogëlojnë mbulimin e tyre dhe aftësinë për të ofruar ndihmë të mjaftueshme në botë.
Në të gjithë botën, shëndeti dhe siguria ushqimore përbëjnë pjesën më të madhe të financimit humanitar.
Shumica e ndihmës humanitare nga Evropa dërgohet në Ukrainë, me një vlerë prej 607.7 milionë dollarësh.
Megjithatë, shifrat e sakta mund të ndryshojnë, pasi Bashkimi Evropian ka nisur negociatat për buxhetin e tij për periudhën 2028–2034. Pjesa e zhvillimit e buxhetit të BE-së, e quajtur “Global Europe”, pritet të rritet me 75 për qind.
Gjysma e këtij buxheti do t’i dedikohet Ukrainës, ndërsa 43.2 miliardë euro do të shkojnë për vendet e tjera që janë në proces të anëtarësimit në Bashkim, në përputhje me prioritetet e zgjerimit të BE-së.
Ky plan tregon se, përkundër rënies së financimeve humanitare në nivel global, BE-ja po përpiqet të ruajë prioritetet e saj strategjike dhe të sigurojë mbështetje për vendet më të prekura, si dhe për rajonet me interes politik dhe ekonomik. /Telegrafi/
