Nën regjimin hibrid të Aleksandar Vuçiqit, rishikimi i hapur i kufijve është zëvendësuar nga një sistem më fleksibil për ndikimin dhe destabilizimin e vendeve fqinje.
Tre dekada pas luftërave që shoqëruan shpërbërjen e Jugosllavisë, idetë që qëndrojnë në themel të projektit të “Serbisë së Madhe” nuk janë zhdukur. Filmi i ri i agjencisë BGNES, “Kufijtë zvarritës të Botës Serbe”, tregon se si ky projekt i vjetër nacionalist është përshtatur me mjedisin e ri gjeopolitik të Ballkanit.
Nën regjimin hibrid të Aleksandar Vuçiqit, ndryshimi i drejtpërdrejtë i kufijve është zëvendësuar me një sistem më fleksibil për ushtrimin e ndikimit dhe destabilizimin e vendeve fqinje.
Përmes intervistave me gazetarë, historianë, profesorë universitarë, figura publike dhe ekspertë të sigurisë nga Serbia, Mali i Zi, Kroacia, Kosova dhe Maqedonia e Veriut, filmi ndjek vazhdimësinë mes politikave të Slobodan Millosheviqit dhe konceptit të “Botës Serbe”.
Vëmendje e veçantë i kushtohet biografisë politike të Aleksandar Vuçiqit. Gjatë viteve ’90, ai ishte sekretar i përgjithshëm i Partisë Radikale Serbe, ndërsa në vitin 1998 u bë ministër i Informacionit në regjimin e Millosheviqit. Sot, retorika e hapur për “Serbinë e Madhe” është zëvendësuar me gjuhën e bashkëpunimit rajonal dhe integrimit evropian. Filmi shtron pyetjen nëse pas këtij ndryshimi të gjuhës fshihet e njëjta ambicie politike, e riformuluar si një strategji e re.
- YouTube www.youtube.com
Produksioni fokusohet edhe te “Kuvendi Gjithëserb” i vitit 2024, i cili në Beograd mblodhi udhëheqësit politikë të Serbisë dhe Republikës Srpska, përfaqësues të akademisë dhe të Kishës Ortodokse Serbe. Deklarata e miratuar në këtë tubim bën thirrje për veprim të koordinuar në arsim, kulturë, ekonomi, siguri dhe ruajtjen e identitetit kombëtar. Në praktikë, kjo krijon një hapësirë të përbashkët politike dhe institucionale që shtrihet përtej kufijve zyrtarë të Serbisë.
Filmi shqyrton gjithashtu rolin e Kishës Ortodokse Serbe si një rrjet ndërkufitar ndikimi. Dioqezat, kishat, manastiret dhe institucionet e saj arsimore janë të pranishme kudo ku jetojnë komunitete serbe. Aty ku Beogradi nuk mund të veprojë drejtpërdrejt si shtet, Kisha shërben si instrument politik përmes fesë, historisë, kujtesës kombëtare dhe koncepteve si “Svetosavlje” dhe “Betimi i Kosovës”.
“Kufijtë zvarritës të Botës Serbe” vendos gjithashtu një paralele me doktrinën ruse të “Botës Ruse”. Dy konceptet janë të ngjashme, por jo identike. Projekti rus disponon fuqi ushtarake globale dhe manifestohet përmes agresionit të hapur dhe revizionizmit territorial, ndërsa “Bota Serbe” vepron kryesisht si strategji rajonale, duke përdorur ndikimin politik, përfaqësuesit lokalë, mediat, strukturat fetare dhe levat ekonomike.
Rreziku nuk qëndron domosdoshmërisht te një pushtim ushtarak apo ndryshimi formal i kufijve. Ai qëndron te mundësia që vendet fqinje gradualisht të humbin kontrollin mbi zhvillimet brenda kufijve të tyre, ndërsa integrimi evropian i Bosnjë e Hercegovinës, Malit të Zi, Kosovës dhe Maqedonisë së Veriut pengohet seriozisht.
Ku përfundon shqetësimi për bashkëkombësit dhe ku fillon destabilizimi i shteteve sovrane? A është rikthyer projekti i “Serbisë së Madhe” nën një emër të ri? /Telegrafi/
