Pa infrastrukturë moderne, por me histori 1.700-vjeçare dhe miliona vizitorë çdo vit
Në një kohë kur shtetet garojnë për madhësinë e aeroporteve, gjatësinë e autostradave dhe numrin e banorëve, ekziston një vend që i sfidon plotësisht këto logjika. Pa aeroportin e vet, pa hekurudhë dhe pa autostrada, por me një histori më të gjatë se ajo e shumicës së mbretërive evropiane, San Marino çdo vit tërheq më shumë turistë sesa ka banorë.
I vendosur në shpatet e Apenineve dhe i rrethuar plotësisht nga Italia, San Marino është një nga shtetet më të vogla në botë, por edhe një nga më këmbëngulëset kur bëhet fjalë për ruajtjen e identitetit, traditës dhe lirisë.
Republika më e vjetër në botë, më e vogël se një qytet
Në një territor më të vogël se 62 kilometra katrorë, San Marino ruan një vazhdimësi shtetërore të pandërprerë prej më shumë se 1.700 vjetësh. Pikërisht për këtë arsye mban titullin e republikës më të vjetër ekzistuese në botë.
Edhe pse sot numëron pak më shumë se 30.000 banorë, ky shtet i vogël ka arritur për shekuj me radhë ta ruajë pavarësinë, edhe në periudha kur fuqi shumë më të mëdha zhdukeshin nga harta e Evropës, transmeton Telegrafi.
Shteti që u themelua nga një gurgdhendës
Sipas legjendës së rrënjosur thellë në identitetin e San Marinos, republika u themelua në fillim të shekullit IV nga Marinus, një gurgdhendës i krishterë nga ishulli Rab. Duke ikur nga persekutimet e perandorit romak Dioklecian, ai u strehua në malin Titano, ku mblodhi një komunitet të vogël njerëzish që kërkonin liri.
Sipas gojëdhënës, në çastet e fundit të jetës ai shqiptoi fjalinë që edhe sot konsiderohet themeli i shtetit: “Ju lë të lirë.”
Pikërisht kjo ide e lirisë u bë thelbi i shtetësisë së San Marinos dhe arsyeja pse kjo republikë nuk e humbi kurrë pavarësinë, as gjatë pushtimeve napoleonike, as gjatë bashkimit të Italisë në shekullin XIX.
Tri kullat që simbolizojnë lirinë
Simboli më i njohur i San Marinos janë tri kullat prej guri në majën e malit Titano – Gvajta, Çesta dhe Montale. Ato gjenden edhe në stemën dhe flamurin shtetëror, ndërsa dikur shërbenin si fortifikime dhe burgje.
Sot, këto kulla janë ndër atraksionet kryesore turistike. Nga muret e tyre, në ditë me mot të kthjellët, pamja shtrihet deri në Detin Adriatik. Besimi lokal thotë se tri kullat simbolizojnë lirinë, pavarësinë dhe qëndrueshmërinë, vlera që San Marino vazhdon t’i ruajë me përkushtim.
Shtet me dy krerë dhe pa një sundimtar të vetëm
San Marino ka një nga sistemet politike më të pazakonta në Evropë. Shtetin e udhëheqin njëkohësisht dy kapitenë-regjentë, të cilët zgjidhen për një mandat prej vetëm gjashtë muajsh.
Ky sistem daton që nga Mesjeta dhe është menduar për të parandaluar përqendrimin e pushtetit në duart e një personi të vetëm. Mesazhi është i qartë, pushteti është i përkohshëm, republika është e përhershme.
Pa ushtri, por me hark
Edhe pse nuk ka ushtri klasike, San Marino ka një gardë ceremoniale, përfshirë edhe Gardën e famshme të harkëtarëve. Harku ka qenë për shekuj simbol i mbrojtjes dhe rezistencës, ndërsa sot përfaqëson një pjesë të rëndësishme të identitetit shtetëror dhe trashëgimisë kulturore.
Ky shtet i vogël historikisht është mbështetur më shumë te diplomacia sesa te armët, gjë që ka rezultuar një strategji e suksesshme afatgjatë.
Më shumë turistë se banorë
San Marino nuk ka aeroport, stacion hekurudhor apo autostrada, por çdo vit tërheq shumëfish më tepër turistë sesa ka banorë. Vizitorët vijnë kryesisht nga qytetet e afërta italiane, por edhe nga e gjithë bota, të tërhequr nga kombinimi i pazakontë i historisë, peizazhit dhe simbolikës shtetërore.
Vendi është i njohur edhe për pullat postare dhe monedhat euro me motive të veta, të cilat janë ndër më të kërkuarat në Evropë.
Një tjetër kuriozitet – San Marino nuk ka pasur kurrë borxh publik në kuptimin klasik siç e njohin shtetet e mëdha, ndërsa papunësia prej vitesh është ndër më të ulëtat në rajon.
Shtet i vogël me mesazh të madh
San Marino dëshmon se madhësia e territorit nuk e përcakton rëndësinë e një shteti. Historia e tij, legjenda e lirisë dhe këmbëngulja për të ruajtur identitetin në hijen e fuqive të mëdha e bëjnë atë një fenomen unik në hartën evropiane.
Në një botë ndryshimesh të shpejta dhe rishikimesh të vazhdueshme të kufijve, kjo republikë e vogël kujton se disa vlera, si liria, vetëqeverisja dhe qëndrueshmëria, mund të zgjasin shekuj, pavarësisht numrit të banorëve apo kilometrave katrorë. /Telegrafi/
