“Një tërmet socio-politik”, “një moment që shënon kthesë për Gjermaninë”.
Kështu e kanë përshkruar analistët politikë dhe shumë media fitoren befasuese të partisë kundër emigracionit Alternativa për Gjermaninë (AfD) në zgjedhjet rajonale të së dielës.
Por, a është ky përshkrim i ekzagjeruar?
Saksoni-Anhalt është një nga 16 landet e Gjermanisë dhe ka vetëm rreth 1.7 milionë votues, nga rreth 59 milionë të tillë në të gjithë vendin.
Atëherë, sa i rëndësishëm mund të jetë qëndrimi politik i këtij landi, sidomos kur AfD dështoi ngushtë të sigurojë shumicën absolute?
Përgjigjja është: shumë i rëndësishëm.
Goditje për politikën gjermane
Edhe pse zgjedhjet ishin rajonale, rezultati i tyre ka ndikim në nivel kombëtar.
Fitorja dërrmuese e AfD-së i shton presionet ndaj qeverisë qendrore në Berlin, e cila tashmë po përballet me probleme dhe me rënie të mbështetjes.
Rezultati mund të jetë edhe një goditje e rëndë për kancelarin konservator Friedrich Merz, i cili kishte premtuar se do ta frenonte rritjen e AfD-së.
Problemet politike në Gjermani mund ta dobësojnë më tej vendin, ekonominë më të fuqishme të Bashkimit Evropian, në një kohë kur kontinenti po përballet me kriza të shumta – nga agresioni rus, te politikat tarifore të presidentit amerikan Donald Trump dhe konkurrenca ekonomike nga Kina.
Një moment historik për Gjermaninë
Rezultati i Saksoni-Anhaltit ka nxitur gjithashtu një debat të thellë në Gjermani, ku e kaluara naziste vazhdon të ketë peshë të madhe në jetën politike.
Kjo është fitorja më e madhe elektorale e një partie nacionaliste të krahut të djathtë që prej rënies së Rajhut të Tretë në vitin 1945 dhe i jep AfD-së një mundësi reale për të synuar drejtimin e një landi gjerman.
Autoritetet gjermane e kanë cilësuar AfD-në, pjesërisht, si antidemokratike, ndërsa disa struktura rajonale të partisë, përfshirë atë në Saksoni-Anhalt, janë klasifikuar si ekstremiste të së djathtës.
AfD ka qenë tradicionalisht veçanërisht e fuqishme në Gjermaninë lindore, por tashmë sondazhet e nxjerrin atë edhe si partinë më të madhe në nivel kombëtar.
Trump dhe Musk përshëndesin suksesin
Fitorja në Saksoni-Anhalt ka shkaktuar reagime edhe përtej Gjermanisë.
Presidenti amerikan Donald Trump publikoi me shpejtësi sondazhin e daljes nga zgjedhjet në platformën e tij Truth Social.
Edhe Elon Musk, i cili prej kohësh e mbështet AfD-në, e përshëndeti rezultatin e partisë në rrjetet sociale.
Rusia e quan “fitore historike”
Reagim pati edhe nga Moska. Biznesmeni rus Kirill Dmitriev, drejtues i Fondit Rus të Investimeve Direkte, e cilësoi rezultatin e AfD-së si “historik”, ndërsa qeverinë gjermane e quajti të diskredituar dhe kancelarin Friedrich Merz të poshtëruar.
AfD mban qëndrime dukshëm më të favorshme ndaj Rusisë krahasuar me partitë kryesore gjermane, shkruan BBC.
Partia kërkon ndalimin e ndihmës ushtarake për Ukrainën, heqjen e sanksioneve ndaj Moskës dhe rikthimin e importeve të energjisë ruse.
Kjo qasje ka mbështetje të veçantë në Gjermaninë lindore, një rajon që vazhdon të jetë ekonomikisht më i dobët se pjesa perëndimore e vendit.
Brukseli i shqetësuar
Zgjedhjet në Saksoni-Anhalt po ndiqen me vëmendje edhe në Bashkimin Evropian, sidomos për shkak të zgjedhjeve të ardhshme në disa prej vendeve kryesore evropiane.
Brukseli shqetësohet se partitë nacionaliste dhe të ekstremit të djathtë mund të fitojnë më shumë terren në zgjedhjet e ardhshme në Francë, Itali, Spanjë dhe Poloni.
Lideri i partisë nacionaliste spanjolle Vox, Santiago Abascal, e cilësoi fitoren e AfD-së si “një shpresë të madhe për Gjermaninë dhe Evropën”.
Në anën tjetër, ministri francez për Evropën, Benjamin Haddad, paralajmëroi se “ky është një moment serioz për Evropën”, duke iu referuar fitores së së djathtës ekstreme në një zgjedhje rajonale gjermane.
Shqetësimi në Bruksel lidhet me faktin se rritja e partive nacionaliste mund të dobësojë unitetin evropian, pikërisht në një kohë kur BE-ja përballet me kërcënime të jashtme dhe sfida të mëdha ekonomike e të sigurisë.
Çfarë po kërkojnë votuesit?
Në fund, rezultati i Saksoni-Anhaltit shihet si një sinjal i fortë për partitë tradicionale.
Emigracioni, siguria, shërbimet shëndetësore dhe pasiguria ekonomike janë ndër shqetësimet kryesore të votuesve evropianë.
Pikërisht këtu qëndron rëndësia e këtij rezultati: një paralajmërim i fortë për partitë tradicionale, por edhe për institucionet që AfD i quan “establishment”.
Fakti që shumë votues po orientohen drejt së djathtës nuk do të thotë domosdoshmërisht se të gjithë janë bërë ekstremistë.
Për shumë prej tyre, ky është një reagim ndaj ndjenjës se partitë që kanë mbështetur prej dekadash nuk po u japin më përgjigje shqetësimeve të tyre.
Slogani i AfD-së në Saksoni-Anhalt ishte optimist: “Gjithçka është e mundur!” Partia premtoi gjithashtu t’i bëjë gjermanët të ndihen sërish krenarë për vendin e tyre.
Dhe, ndonëse AfD ende nuk e ka provuar veten në qeverisje, rezultati tregon se gjithnjë e më shumë votues janë të gatshëm t’i japin asaj një mundësi.
