Armët e lira autonome po përmbysin ekonominë e luftimit - dhe po ia japin ShBA-së disa mësime të rëndësishme.

Nga: Fareed Zakaria / The Washington Post
Përkthimi: Telegrafi.com

Nën titujt e përditshëm për sulme dhe kundërsulme në Lindjen e Mesme, lufta po transformohet tërësisht. Gjatë javës së parë të fushatës së hakmarrjes së Teheranit, dronët përbënin rreth 71 për qind të sulmeve të regjistruara ndaj shteteve të Gjirit. Vetëm Emiratet e Bashkuara Arabe thuhet se u përballën me 1 422 dronë të zbuluar dhe 246 raketa në vetëm tetë ditë. Shumë prej këtyre tendencave i kemi parë tashmë në Ukrainë. Por, në Iran, një përfytyrim i qartë i së ardhmes së luftës është bërë tashmë i dukshëm.

Michael Horowitz dhe Lauren Kahn nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë thonë: “Tani jemi në epokën e masës precize në luftë”. Kjo është shprehja e duhur. Për dekada, lufta precize nënkuptonte disa raketa Tomahawk, bombardues që nuk detektohen apo aeroplanë luftarakë. Tani mund të nënkuptojë një dron njëdrejtimësh i ndërtuar nga pjesë komerciale dhe i lëshuar në tufë. Ajo që dikur kërkonte kapacitetin e një kombi të madh industrial, gjithnjë e më shumë mund të montohet, përshtatet dhe zgjerohet nga shtete shumë më të vogla.

Ekonomia e luftës po përmbyset. Një dron i tipit Shahed shpesh kushton rreth 35 000 dollarë. Një interceptor Patriot kushton rreth katër milionë dollarë, që do të mjaftonin për të blerë mbi 100 dronë. Kjo është aritmetika e re e konfliktit: sulmuesi shpenzon mijëra, mbrojtësi shpenzon miliona, dhe edhe mbrojtja e suksesshme mund të kthehet në një formë të shterjes së burimeve.

Por, revolucioni është më i madh se dronët. Lidhet me një arkitekturë të re ushtarake: sisteme të lira autonome, shënjestrim i ndihmuar nga inteligjenca artificiale, imazhe komerciale satelitore, komunikime të qëndrueshme, sensorë të integruar dhe mjete kibernetike që funksionojnë së bashku. Qëllimi nuk është vetëm të godasësh. Është të ngjeshësh kohën - të gjesh, të vendosësh dhe të godasësh më shpejt sesa armiku mund të lëvizë, të fshihet apo të rikuperohet. Në një eksperiment vitin e kaluar, Forcat Ajrore të ShBA-së thanë se makinat gjeneruan rekomandime në më pak se 10 sekonda dhe prodhuan 30 herë më shumë opsione sesa ekipet me vetëm njerëz.

Modeli i vjetër i supremacisë ushtarake mbështetej në sisteme të sofistikuara: madhështore, të kushtueshme, të ngadalta për t’u prodhuar dhe të dhimbshme për t’u humbur. Por, vetëm ato nuk mjaftojnë më. Në vitin 2023, zëvendëssekretarja e Mbrojtjes, Kathleen Hicks, duke folur për nismën e sapo zbuluar të Pentagonit, “Replicator” - që synon të ndihmojë ShBA-në të përballet me kundërshtarët e saj - bëri thirrje për sisteme që janë “të vogla, të zgjuara, të lira dhe të shumta”. Pala që fiton luftërat e së ardhmes mund të mos jetë ajo me platformën e vetme më të mirë. Mund të jetë ajo që mund të vendosë mjaftueshëm në përdorim platforma të mira, mjaft të lira, mjaft të shpejta dhe t’i lidhë ato në rrjet në mënyrë mjaft inteligjente. Shumë gjëra të mira do të mposhtin një numër të vogël gjërash të shkëlqyera.

Shtetet e Bashkuara tashmë kanë vendosur në përdorim LUCAS-in, një dron sulmues me kosto të ulët i modeluar sipas Shahed-136-it të Iranit. Ushtria më e avancuar në botë, në thelb, po mëson nga një regjim i sanksionuar dhe problematik, sepse logjika e luftës ka ndryshuar. Sasia ka fituar një cilësi të vetën - sidomos kur kombinohet me softuer, autonomi dhe lidhje në kohë reale. Horowitzi dhe Kahni argumentojnë se masa e saktë do të bëhet tipar i zakonshëm i luftës “ashtu si mitralozat apo tanket”.

Ukraina mbetet laboratori i madh i kësaj epoke të re. Nga nevoja, ajo ka ndërtuar një model përshtatjeje me shpejtësi lufte. Droni interceptor STING i Ukrainës kushton rreth 2 000 dollarë, fluturon deri në 280 kilometra në orë, ka rrëzuar më shumë se 3 000 Shahed-a që nga mesi i vitit 2025, sipas prodhuesit të tij, dhe po prodhohet në më shumë se 10 000 njësi në muaj, sipas Reuters-it. Një pilot testues ukrainas tha se të mësosh ta përdorësh kërkon vetëm “tre ose katër ditë” për ata që tashmë dinë të operojnë dronë me pamje nga personi i parë.

Dhe, pastaj është ana e softuerit. Ukraina ka hapur qasjen në të dhënat e saj të fushëbetejës që aleatët të trajnojnë inteligjencën artificiale të dronëve, gjë që do të rrisë aftësitë për njohjen e modeleve dhe zbulimin e objektivave. Ministri i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, thotë se vendi tani zotëron “një grup unik të dhënash të fushëbetejës që nuk krahasohet me askund tjetër në botë”, përfshirë “miliona imazhe të shënuara” të mbledhura gjatë “dhjetëra mijëra fluturimeve luftarake”. Me fjalë të tjera, produkti më i vlefshëm i luftës mund të mos jetë vetëm pajisja. Mund të jetë të dhënat.

Kjo është arsyeja pse pasojat shtrihen shumë përtej Ukrainës dhe Gjirit. Komandanti i lartë i Ukrainës thotë se Moska tani po prodhon 404 dronë të tipit Shahed në ditë dhe synon përfundimisht 1 000 në ditë. Në krahasim, Lockheed Martin­-i prodhoi rreth 600 interceptorë Patriot në vitin 2025 dhe shpreson të arrijë në 2 000 deri në vitin 2027. Ky kontrast tregon gjithçka. Problemi nuk është më thjesht sofistikimi teknologjik. Është shkalla industriale, integrimi i softuerit dhe shpejtësia me të cilën mësimet nga fusha e betejës kthehen në prodhim masiv.

Ka shumë pasoja më të thella të këtij revolucioni në çështjet ushtarake. Me dronët gjithandej, beteja është kudo dhe ushtarët nuk do të kenë pushim. Me njerëzit larg vijës së frontit, lufta mund të bëhet më e lehtë për t’u menduar, por edhe më e lehtë për të mbetur në ngërç. Dhe, me këto armë vdekjeprurëse që prodhohen lehtësisht, grupet terroriste, kartelat e drogës dhe bandat mund të zhvillojnë një lloj lufte që dikur ishte vetëm domen i ushtrive të organizuara me arsenale.

Në vitin 1991, Lufta e Gjirit i mësoi botës se teknologjia e avancuar mund ta bënte luftën precize. Në vitin 2026, Irani po i mëson botës diçka edhe më të rëndësishme: saktësia tani do të prodhohet në masë. Vendet që do të mbijetojnë nuk do të jenë thjesht ato me platformat më të sofistikuara. Do të jenë ato që mund të kombinojnë një numër të vogël armësh të avancuara dhe të shtrenjta me një numër të madh dronësh të lirë. Gjykimi njerëzor me kalimin e kohës do t’ia lërë vendin algoritmeve kompjuterike. Kjo është e ardhmja e luftës. Dhe, po vjen më shpejt nga sa e kishim imagjinuar. /Telegrafi/

OpinioneLajme