Nietzsche gjykoi secilin që ofronte “përgjigje” apo “ngushëllim” - por, angazhimi me nihilizmin mund të na mësojë të përballemi me sikletin e një ekzistence potencialisht të pakuptimtë.
Nga: Gemma Parker, autore e librit Nëna është e shqetësuar dhe nuk e di pse [The Mother is Restless and She Doesn’t Know Why] / The Guardian (titulli: Move over stoics! Why we should all embrace nihilism - and discover what really matters in life)
Përkthimi: Telegrafi.com
Një marifet që zhvillova në fazat e fundit të shtatzënisë sime të parë për të shmangur pyetjet, shqetësimet, rekomandimet dhe këshillat rreth lindjes së një fëmije, ishte t’i referohesha lindjes së saj të afërt si “apokalips”.
“Nuk e di”, ngrija supet. “Do të shohim si do të duken gjërat pas apokalipsit”.
Ishte një strategji efektive - në fund të fundit, nuk ka shumë këshilla që mund t’i japësh një gruaje që ashiqare po planifikon të drejtoj; mëmësinë si pasojat e një shpërthimi bërthamor. Isha dyshuese, madje cinike, për atë që bota këmbëngulte se ishte jetike për jetën e fëmijës tim të palindur. Ishte pjesërisht skepticizëm, sepse shumë nga këshillat që merrja ishin kontradiktore. Por, isha edhe dyshuese, sepse kisha kaluar shumicën e të njëzetave të mia duke lexuar Nietzschen.
Nietzsche mbase nuk është zgjedhja më e natyrshme për një nënë të re. Por, ai ndihmon në ushqimin e disa pyetjeve mbi vlerat dhe qëllimin, që janë qendrore për pyetjet e kujdesit. E pash veten duke iu rikthyer atij sërish, vite më vonë, kur të dy fëmijët e mi ishin në shkollë fillore. Doja ndihmë për të orientuar tensionin mes përgjegjësive të thella që kemi ndaj atyre që duam dhe për të cilët jemi të detyruar të kujdesemi, dhe një dëshire të zjarrtë për liri, aventurë dhe përvoja të reja.
Nietzsche, dhe nihilizmi, nuk janë vende të natyrshme për të kërkuar përgjigje për këto lloj pyetjesh. E di këtë. Nihilizmi njihet si filozofia ku “asgjë nuk ka rëndësi” - ai lidhet me anarkinë, hedonizmin dhe ata bajatat në [filmin] Lebovski i madh [The Big Lebowski]. Por, te Nietzsche, nihilizmi nuk funksionon si një rrugë e shkurtër për t’iu shmangur përgjegjësisë, apo si një biletë për vetëkënaqësi hedoniste. Nihilizmi funksionon fillimisht si diagnozë, pastaj si përballje, e më pas si nxitje. Ajo çfarë ofron Nietzsche është një mënyrë për të pyetur se çfarë saktësisht ka rëndësi - dhe çfarë nëse ajo që ka rëndësi është shumë, shumë e ndryshme nga ajo me çfarë jemi rritur të besojmë se ka rëndësi.
Nëse pranojmë se kjo është e vërtetë - se ajo që ka vërtet rëndësi mund të jetë ndryshe nga ajo që mendonim se kishte rëndësi - si mund ta gjejmë atë çfarë ka vërtet rëndësi? Çfarë mund të na lejojë të dalim jashtë vetes dhe kushtëzimit tonë shoqëror për të fituar perspektivën e nevojshme për të përcaktuar ndjenjën tonë të vlerës, qëllimit dhe kuptimit në jetë - nëse kjo është madje e mundur?
Nietzsche është i ashpër në dënimin e kujtdo që ofron “përgjigje”, “ngushëllim” apo “arratisje”. Ai është brutal në akuzën e tij ndaj fesë së organizuar dhe përbuzës ndaj filozofëve bashkëkohës që pretendojnë se e kanë “zgjidhur” enigmën e jetës. Ai nuk pajtohet me sistemet e besimit, përgjigjet e lehta apo eskapizmin dembel. Një lexues që i drejtohet Nietzsches me pyetje, kthehet vetëm me më shumë pyetje. Pasi nis këtë udhëtim, mund të zbulosh se nuk mund të besosh më në asnjë të vërtetë objektive, qëllim apo ekzistencë kuptimplotë.
Dhe, kështu, pyetja e radhës natyrshëm bëhet: si mund ta përballosh atë siklet? Si rri në atë dëshpërim, pa u dorëzuar, apo pa u dorëzuar? A është e mundur të ndjekësh gëzimin, shëndetin e mirë, lidhjen, dashurinë dhe qëllimin pa rënë në një spirale negative cinizmi, pesimizmi dhe skepticizmi? A mund të jemi skeptikë, pesimistë, cinikë, madje nihilistë, dhe megjithatë të ngrihemi e të përgatisim drekën për shkollë, të qeshim me historitë e fëmijëve tanë për mësuesin zëvendësues, të vizitojmë nënën tonë në spital dhe t’ia krehim flokët?
Meqë isha veçanërisht e interesuar për idenë e artit si përgjigje ndaj mendimit nihilist, lexova veprat e shumë artistëve që ishin të interesuar për nihilizmin, përfshirë Samuel Beckettin dhe Albert Camusin, të cilët u përballën me këto pyetje në jetën dhe letërsinë e tyre. Por, shpesh e shihja veten duke menduar për Dolly Partonin, dhe historinë e një nate kur ajo shkroi jo një, por dy këngë hite. Ajo kishte shtuar shumë peshë, ka thënë, dhe ishte në një dietë me lëngje. Proteina e lëngshme ishte e shpifur dhe duhej ta pinte tri herë në ditë. Një natë, ajo ishte në një hotel që kishte “ato midhje të skuqura të mrekullueshme” që i pëlqenin shumë:
Grupi ishte poshtë në restorant. I dëgjoja duke qeshur e duke folur. Unë isha në dhomën time, sepse nuk mund të zbrisja atje për të ngrënë. Më kujtohet që ndihesha aq keq për veten në atë dhomë të vetmuar teksa ata po festonin. Mendova: “Epo, nuk mund të ha. Nuk mund të rri këtu duke mëshiruar veten. Pse mos ta shkruaj një këngë”?
Partoni nuk është nihiliste, por nëse nihilizmi është të besosh se jeta është një “dhomë e vetmuar”, dhe nëse arrijmë të besojmë se “nuk mund të rrimë këtu duke mëshiruar veten”, ka diçka freskuese në refuzimin e saj të thjeshtë, lozonjar, për t’u zhytur në atë dëshpërim dhe për të krijuar diçka të re.
Angazhimi me eksperimente mendore nihiliste nuk do të thotë patjetër të endesh duke u ndier i/e torturuar dhe duke shkruar poezi për kotësinë e jetës. Për mua, kjo do të thotë të bëj përditë zotimin për të pasur guximin për të vënë në dyshim atë që shpallet si kuptimplotë, të përpiqem të përballem me parehatinë e një ekzistence potencialisht të pakuptimtë, dhe të vazhdoj të paraqitem, dhe të krijoj gjëra, pavarësisht sikletit dhe dëshpërimit.
Nihilizmi është i mërzitshëm nëse mendimi ndalet në pikën ku pranojmë se jeta nuk ka kuptim. Unë jam e interesuar për pikën tjetër. Çfarë bëjmë përballë dëshpërimit. Çfarë krijojmë, edhe nëse asgjë që krijojmë nuk ka rëndësi. Çfarë bëjmë, edhe nëse asgjë që bëjmë nuk ka rëndësi. /Telegrafi/
