Marrëveshja SHBA-Iran afër apo larg? Një çështje po bllokon negociatat

Siç është raportuar gjatë gjithë javës, një lloj marrëveshjeje midis SHBA-së dhe Iranit është dukur më afër kohët e fundit.

Pastaj, mbrëmë, presidenti amerikan, Donald Trump, tha se po takohej me zyrtarë të sigurisë për të “marrë një vendim përfundimtar” mbi ofertën në tryezë.

Por Irani ka nxituar të këmbëngulë se "nuk është arritur një mirëkuptim përfundimtar".

Marrëveshja fillestare që palët duket se po i afroheshin do të zgjidhte disa çështje, duke u dhënë atyre më shumë kohë për të diskutuar të tjerat.

Një memorandum mirëkuptimi do të përqendrohej rreth një zgjatjeje 60-ditore të armëpushimit dhe do të përfshinte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe përfundimin e bllokadës amerikane, sipas një raporti nga Axios të publikuar të enjten.

Kjo do t’u jepte palëve më shumë kohë dhe hapësirë për të negociuar çështje më të vështira, përkatësisht programin bërthamor të Teheranit dhe sanksionet e SHBA-së mbi fondet iraniane.

‘Armët bërthamore'

Irani ka 440.9 kg uranium të pasuruar deri në 60% pastërti. Ky është vetëm një hap i shkurtër teknik nga nivelet e gradës së armëve prej 90%, sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike.

SHBA-të duan që Irani të heqë dorë nga uraniumi i pasuruar në nivel të lartë - diçka që Trump e përsëriti edhe dje në mbrëmje - dhe Irani deri më tani refuzon ta bëjë këtë.

Gjatë gjithë luftës, Trump ka qenë i qartë se një vijë e kuqe absolute është që Irani të ketë një armë bërthamore.

Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance sugjeroi gjatë javës se negociatorët po përpiqeshin të bien dakord për kushtet e përgjithshme mbi uraniumin e pasuruar shumë në marrëveshjen paraprake fillestare - me detaje specifike që do të përcaktohen më vonë.

Vance tha se debatet e vazhdueshme përfshinin "disa çështje mbi lëndët bërthamore, rezervat shumë të pasuruara dhe gjithashtu çështjen e pasurimit".

Irani ka kundërshtuar vazhdimisht idenë e heqjes dorë nga rezervat e tij të uraniumit - i cili aktualisht thuhet se është varrosur në centralet e tij bërthamore të dëmtuara, të goditura gjatë luftës 12-ditore të vitit të kaluar.

Programi bërthamor i Iranit më parë ishte i kufizuar sipas Planit të Përbashkët Gjithëpërfshirës të Veprimit - një plan i miratuar nga ish-presidenti i SHBA-së, Barack Obama.

E nënshkruar në vitin 2015, JCPOA vendosi kufizime të konsiderueshme në programin bërthamor të Iranit në këmbim të lehtësimit të sanksioneve.

Sipas kushteve, Irani çmontoi pjesë të infrastrukturës së tij bërthamore dhe hapi objekte për inspektime ndërkombëtare më të gjera.

Në këmbim, mori miliarda dollarë lehtësim nga sanksionet - diçka që duket se e kërkon përsëri.

Megjithatë, Trump u tërhoq nga marrëveshja në vitin 2018 dhe e ka kritikuar atë prej kohësh.

Kritikët e Trump tani pyesin veten nëse ai do të përfundojë duke bërë një marrëveshje të ngjashme me atë të Obamës, apo edhe inferiore ndaj saj, duke pasur parasysh ndikimin që Irani ka gjetur duke sulmuar anijet.

Një çështje tjetër, megjithëse jo aq e madhe, duket se janë edhe fondet iraniane të sanksionuara.

Irani dëshiron përsëri qasje në para dhe është përpjekur ta përfshijë atë në çdo marrëveshje, por Trump i ka rezistuar kësaj.

Në deklaratën e tij të fundit në rrjete sociale, presidenti amerikan tha: "Nuk do të shkëmbehen para, deri në njoftim të mëtejshëm". /Telegrafi/