Punëtorët në Ballkan dhe në rajonin e Mesdheut kanë më shumë gjasa të punojnë gjatë fundjavës krahasuar me pjesën tjetër të Evropës. Ndërkohë, disa vende po testojnë modelin e javës së punës katërditore.
Sipas të dhënave më të fundit të Eurostat-it, qindra mijëra njerëz në të gjithë Evropën nuk e kanë fundjavën si kohë pushimi. Më shumë se një në pesë punëtorë në kontinent – 21.3 për qind – punojnë rregullisht të shtunave dhe të dielave.
Në disa vende, kjo shifër është shumë më e lartë, veçanërisht në Ballkan dhe në Mesdhe, shkruan euronews.
Në Greqi, një përqindje e lartë prej 41 për qind e të punësuarve dhe të vetëpunësuarve janë aktivë gjatë fundjavës. Pas saj renditet Bosnja dhe Hercegovina me 33 për qind, ndërsa në Maltë, Qipro dhe Maqedoninë e Veriut kjo shifër arrin në 32 për qind.
Në të kundërt, veriu dhe lindja e Evropës paraqesin nivele shumë më të ulëta të punës gjatë fundjavës. Në Lituani vetëm 4 për qind e punëtorëve punojnë në fundjavë, ndërsa në Hungari kjo shifër është 7 për qind dhe në Poloni 7.5 për qind.
Ndërkohë, pronarët e bizneseve kanë më pak fundjava të lira se punonjësit: 46 për qind e tyre detyrohen të punojnë, krahasuar me 18.5 për qind të punonjësve.
Kur shihen vetëm punonjësit, Greqia, Qiproja dhe Maqedonia e Veriut mbeten në krye, me më shumë se 30 për qind të tyre që punojnë gjatë fundjavës. Pas tyre renditen Zvicra dhe Malta, me rreth 29 për qind.
Në kategorinë e të vetëpunësuarve dhe punëdhënësve, Greqia kryeson bindshëm me një nivel shumë të lartë prej 75 për qind. Më pas vijnë Belgjika me 66 për qind dhe Franca me 60 për qind.
Megjithatë, fakti që shumë njerëz punojnë gjatë fundjavave nuk nënkupton domosdoshmërisht orë më të gjata pune në total. Në rastin e Greqisë, këto të dhëna përputhen edhe me statistika të tjera të Eurostat-it, të cilat tregojnë se grekët punojnë mesatarisht më shumë orë se çdo vend tjetër në Bashkimin Evropian.
Në cilët sektorë pune ka më shumë gjasa të punohet gjatë fundjavës?
Ndërrimet e punës ndryshojnë shumë në varësi të sektorit ku punohet.
Për shembull, pothuajse gjysma e punëtorëve në shërbime dhe shitje (47.6 për qind) punojnë rregullisht gjatë fundjavave. Një përqindje shumë e ngjashme vërehet edhe në bujqësi, pylltari dhe peshkim, ku 47.2 për qind e të punësuarve janë aktivë në fundjavë.
Kjo tendencë është gjithashtu e pranishme në të ashtuquajturat “profesione elementare”, që përfshijnë punë manuale rutinë dhe shpesh fizikisht të lodhshme, ku rreth 25.7 për qind e punëtorëve punojnë gjatë fundjavës.
Cilat vende kanë testuar javën e punës katërditore?
Trendi aktual në Evropë po shkon më shumë drejt shkurtimit të javës së punës, sesa zgjatjes së saj.
Vendi më i fundit që ka testuar këtë model është Polonia, një ekonomi me rritje të shpejtë, por që po përballet gjithnjë e më shumë me lodhjen e punëtorëve dhe fenomenin e “burnout”-it.
Në verën e vitit 2025, Polonia nisi një projekt pilot që synon uljen e javës së punës nga 39 në 35 orë, pa ulje page.
Punonjësit në këtë projekt mund të zgjedhin mes tre opsioneve: të punojnë gjashtë orë në ditë, të kenë një fundjavë tre-ditore ose të përfitojnë ditë shtesë pushimi.
Eksperimenti është nisur nga Ministria e Punës në 90 vende pune, si në sektorin publik ashtu edhe në atë privat, duke përfshirë rreth 5,000 punonjës. Rezultatet e tij pritet të vlerësohen në vitin 2027.
Çdo vend pune pjesëmarrës është kompensuar me deri në 210 mijë euro, për të mbuluar vështirësitë organizative që mund të shkaktojë ulja e orarit të punës.
Ndërkohë, edhe vende të tjera evropiane si Mbretëria e Bashkuar, Gjermania, Portugalia, Islanda, Franca dhe Spanja kanë testuar modele të javës katërditore të punës. /Telegrafi/