Aftësia e NATO-s për të penguar Rusinë është goditur nga grindjet e brendshme transatlantike

Aleatët evropianë dhe Kanadaja po shpenzojnë miliarda dollarë për të ndihmuar Ukrainën, dhe janë zotuar të rrisin ndjeshëm buxhetet e tyre për të mbrojtur territoret e tyre, shkruan AP.

Por, pavarësisht këtyre përpjekjeve, besueshmëria e NATO-s si një forcë e bashkuar nën udhëheqjen e SHBA-së ka pësuar një goditje të madhe gjatë vitit të kaluar, ndërsa besimi brenda organizatës ushtarake prej 32 vendesh u shpërbë, transmeton Telegrafi.

Përçarja ka qenë më e dukshme për shkak të kërcënimeve të përsëritura të presidentit të SHBA-së, Donald Trump për të pushtuar Grenlandën, një territor gjysmëautonom i aleatit të NATO-s, Danimarkës. Kohët e fundit, vërejtjet përçmuese të Trump për trupat e aleatëve të tij të NATO-s në Afganistan, shkaktuan një protestë tjetër.

Ndërsa tensioni në Grenlandë është qetësuar për momentin, grindjet e brendshme kanë dëmtuar seriozisht aftësinë e aleancës më të madhe të sigurisë në botë për të penguar kundërshtarët, thonë analistët.

"Episodi ka rëndësi sepse kaloi një vijë që nuk mund të anashkalohet", tha Sophia Besch nga grupi i mendimit Carnegie Europe në një raport mbi krizën e Grenlandës.

"Edhe pa forcë ose sanksione, kjo shkelje e dobëson aleancën në një mënyrë të qëndrueshme", shtoi ajo.

Tensionet nuk kanë kaluar pa u vënë re në Rusi, kërcënimin më të madh të NATO-s.

Çdo pengesë ndaj Rusisë mbështetet në sigurimin që presidenti Vladimir Putin të jetë i bindur se NATO do të hakmerret nëse ai e zgjeron luftën e tij përtej Ukrainës. Tani për tani, kjo nuk duket të jetë e vërtetë.

"Është një trazirë e madhe për Evropën dhe ne po e vëzhgojmë atë", vuri në dukje Ministri i Jashtëm rus Sergey Lavrov javën e kaluar.

Të kritikuar nga udhëheqësit amerikanë për dekada të tëra për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes dhe të sulmuar pa pushim nga Trump, aleatët evropianë dhe Kanadaja ranë dakord në korrik të përmirësojnë ndjeshëm lojën e tyre dhe të fillojnë të investojnë 5% të produktit të tyre të brendshëm bruto në mbrojtje.

Premtimi kishte për qëllim heqjen e kamxhikut nga dora e Trump. Aleatët do të shpenzonin po aq shumë të prodhimit të tyre ekonomik në mbrojtjen thelbësore sa Shtetet e Bashkuara - rreth 3.5% të GDP-së deri në vitin 2035, plus një 1.5% të mëtejshme në projekte të lidhura me sigurinë, si përmirësimi i urave, ajrit dhe porteve detare.

Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte i ka përshëndetur këto premtime si një shenjë të shëndetit të fortë dhe fuqisë ushtarake të NATO-s.

Kohët e fundit ai tha se "në thelb falë Donald J. Trump, NATO është më e fortë se kurrë".

Edhe pse një pjesë e madhe e punës së tij është të sigurojë që Trump të mos i tërheqë SHBA-të nga NATO, siç Trump ka kërcënuar herë pas here, lajkat e tij ndaj udhëheqësit amerikan ndonjëherë kanë ngritur shqetësime. Rutte ka refuzuar qëllimisht të flasë për përçarjen mbi Groenlandën.

Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut u formua në vitin 1949 për t'iu kundërvënë kërcënimit të sigurisë që paraqiste Bashkimi Sovjetik gjatë Luftës së Ftohtë, dhe parandalimi i saj mbështetet nga një prani e fortë e trupave amerikane në Evropë.

Aleanca është ndërtuar mbi premtimin politik se një sulm ndaj një aleati duhet të përballet me një përgjigje nga të gjithë - garancia e sigurisë kolektive e sanksionuar në Nenin 5 të rregullores së saj.

Ajo mbështetet në besimin se territoret e të gjithë 32 aleatëve duhet të mbeten të paprekshme. Planet e Trump për Grenlandën sulmojnë pikërisht këtë parim, edhe pse Neni 5 nuk zbatohet në mosmarrëveshjet e brendshme sepse mund të aktivizohet vetëm unanimisht.

“Në vend që të forcojnë aleancat tona, kërcënimet kundër Grenlandës dhe NATO-s po dëmtojnë interesat e vetë Amerikës”, shkruan dy senatore amerikane, demokratja Jeanne Shaheen dhe republikanja Lisa Murkowski, në një artikull të New York Times.

“Sugjerimet se Shtetet e Bashkuara do të kapnin ose detyronin aleatët të shesin territor nuk projektojnë forcë. Ato sinjalizojnë paparashikueshmëri, dobësojnë frenimin dhe u japin kundërshtarëve tanë pikërisht atë që duan: provë se aleancat demokratike janë të brishta dhe të pabesueshme”, thanë ato. /Telegrafi/