Udhëheqësit e institucioneve të BE-së kritikojnë Serbinë për funeralin 'tronditës' të Ratko Mladiqit

Udhëheqësit e dy institucioneve kryesore të Bashkimit Evropian kanë dënuar ashpër mënyrën se si u zhvillua funerali i Ratko Mladiqit në Beograd, duke e cilësuar praninë e zyrtarëve të lartë serbë dhe nderimet ndaj tij si “tronditëse”.

Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, publikuan të martën një deklaratë të përbashkët, duke reaguar ndaj ceremonisë së zhvilluar një ditë më parë në Beograd.

“Pamjet nga funerali i Ratko Mladiqit dje në Beograd ishin tronditëse. Ratko Mladiq ishte një kriminel lufte i dënuar. Ai ishte përgjegjës për gjenocid, krime lufte dhe krime kundër njerëzimit”, shkruan ata.

Mladiq, i njohur si “Kasapi i Bosnjës”, vdiq në fund të gushtit në moshën 84-vjeçare, ndërsa vuante dënimin e përjetshëm në një institucion të OKB-së në Hagë.

Ai kishte shërbyer si komandant i lartë i ushtrisë së Republika Srpska gjatë luftës në Bosnje dhe Hercegovinë, transmeton Telegrafi.

Pas vdekjes së tij, trupi i Mladiqit u transportua drejt Beogradit me një avion të qeverisë serbe.

Në ceremoninë e kthimit u përfshi edhe një gardë nderi, ndërsa figura e tij u përkujtua publikisht nga transmetuesi shtetëror serb dhe Kisha Ortodokse Serbe.

Arkivoli i tij ishte mbështjellë me flamurin serb. Më pas, në funeral morën pjesë edhe zyrtarë të lartë të qeverisë serbe, duke shkaktuar reagime të forta në Bruksel dhe në Bosnje e Hercegovinë.

“Ai vdiq duke vuajtur dënimin e përjetshëm për gjenocidin e Srebrenicës dhe krime të tjera. Elementet e mbështetjes zyrtare dhe prania e disa zyrtarëve të lartë serbë në funeral janë thellësisht për të ardhur keq”, thuhet në deklaratën e von der Leyen dhe Costas.

Debati u përshkallëzua të hënën, pasi zëdhënësja kryesore e Komisionit Evropian, Paula Pinho, deklaroi në konferencën e përditshme për shtyp se Brukseli kishte dëgjuar se ishte planifikuar një funeral me nderime shtetërore, por se kjo nuk kishte ndodhur.

Deklarata shkaktoi reagim të menjëhershëm nga Bosnja dhe Hercegovina.

Ministria e Jashtme boshnjake argumentoi se pesë ministra të qeverisë serbe ishin ulur në rreshtin e parë, se një krimineli lufte të dënuar iu dhanë nderime ushtarake dhe se trupi i tij ishte transportuar me avion qeveritar.

Ministria e cilësoi deklaratën e Pinhos si “një turp për të gjithë Bashkimin Evropian”.

Deklarata e përbashkët e von der Leyen dhe Costas duket se synon ta mbyllë këtë debat, duke e bërë të qartë se institucionet kryesore të BE-së e konsiderojnë glorifikimin e Mladiqit të papajtueshëm me vlerat evropiane.

Çështja ka edhe pasoja të drejtpërdrejta për ambiciet e Serbisë për anëtarësim në Bashkimin Evropian.

Në korrik, Komisioni Evropian kishte tentuar të rikthente në agjendë hapjen e Kapitullit/Cluster 3 të negociatave të anëtarësimit me Serbinë.

Por tetë shtete anëtare e bllokuan këtë hap, duke përmendur shqetësime mbi sundimin e ligjit dhe faktin se Beogradi nuk është harmonizuar me sanksionet e BE-së ndaj Rusisë.

Tani, sipas një diplomati evropian, funeralet dhe glorifikimi i Mladićit e bëjnë edhe më të vështirë avancimin e procesit.

“Pas këtij glorifikimi të urryer të Mladiqit, hapja e Cluster 3 është krejtësisht jashtë diskutimit për momentin”, tha diplomati për Euronews.

Ndërkohë, Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, anuloi vizitën e saj të planifikuar në Serbi.

Reagimi i von der Leyen dhe Costas shënon një përshkallëzim të dukshëm të tonit të BE-së ndaj Serbisë.

Nga paralajmërimet se funerali do të ishte një “test i rëndësishëm” për perspektivën evropiane të Serbisë, Brukseli tani ka kaluar në një dënim të drejtpërdrejtë institucional.

Mesazhi i udhëheqësve evropianë është se Serbia nuk mund të ecë përpara drejt anëtarësimit në BE duke shmangur përballjen me krimet e luftërave të viteve 1990 dhe duke lejuar glorifikimin e personave të dënuar për gjenocid dhe krime lufte.

Në sfondin e kësaj përplasjeje, presidenti serb Aleksandar Vuçiq ka bërë thirrje për zgjedhje të parakohshme parlamentare, të cilat sipas tij duhet të zhvillohen në fund të tetorit.

Por për Beogradin, çështja tashmë është më e madhe se një funeral.

Për Bashkimin Evropian, mënyra se si Serbia përballet me të kaluarën e saj, qëndrimi ndaj Rusisë dhe respektimi i vlerave demokratike po bëhen gjithnjë e më shumë pjesë e të njëjtit test: nëse vendi është realisht i gatshëm për anëtarësim në BE. /Telegrafi/