Kur Kina e shndërron hapësirën ajrore në armë, Amerika duhet të përgjigjet
Ilustrim: Tajvani, Kina dhe bota
Nga: Linas Garsys / The Washington Times
Një paralajmërim global.
Nga: Minly Sung, president i Shoqatës Tajvaneze të Amerikës / The Washington Times
Përktheu: Telegrafi.com
Kur një qeveri e huaj mund të ushtrojë presion mbi shumë vende për t’ia mohuar hapësirën ajrore një udhëheqësi të një shteti tjetër sovran - të zgjedhur në mënyrë demokratike - kjo nuk është më çështje diplomacie. Është sfidë e drejtpërdrejtë ndaj rendit ndërkombëtar dhe sigurisë kombëtare të ShBA-së.
Fushata e presionit të Kinës ndaj Tajvanit ka hyrë në një fazë të re dhe të rrezikshme, një fazë që duhet të shqetësojë çdo amerikan që vlerëson sigurinë kombëtare, sovranitetin dhe rendin e qëndrueshëm ndërkombëtar.
Në një incident të fundit, Sejshellet, Mauritiusi dhe Madagaskari revokuan papritmas lejet e fluturimit mbi territor për aeroplanin e presidentit të Tajvanit, Lai Ching-te, duke detyruar anulimin e një vizite zyrtare në Esvatini, një aleat diplomatik i Tajvanit.
Ky është një shembull i qartë i detyrimit nga Pekini, që synon të përdorë si armë qasjen e zakonshme në hapësirën ajrore për të sabotuar hapësirën ndërkombëtare të Tajvanit.
Brenga më e madhe është se Kina tani po politizon hapësirën ajrore ndërkombëtare, një fushë që prej kohësh është rregulluar nga siguria, neutraliteti dhe rregullat e përcaktuara.
Institucionet si Organizata Ndërkombëtare e Aviacionit Civil ekzistojnë për t’u siguruar që aviacioni global do të mbetet i sigurt dhe i qëndrueshëm. Kur presioni autoritar fillon të diktojë se kush mundet dhe kush nuk mundet të fluturojë, këto standarde mbrojtëse nuk janë më të sigurta.
Kjo nuk është vetëm çështje e Tajvanit. Është paralajmërim global.
Nëse Kina mund të ushtrojë presion mbi vendet për t’ia mohuar qasjen në hapësirën ajrore një udhëheqësi të zgjedhur në mënyrë demokratike, atëherë ajo mund të ushtrojë presion edhe për tregtinë, bashkëpunimin në siguri dhe në marrëdhëniet diplomatike. Kështu, ndikimi keqdashës shndërrohet në kontroll.
Sot është Tajvani. Nesër mund të jetë çdo shtet që refuzon të bashkëpunojë me Pekinin.
Për Shtetet e Bashkuara, rreziqet janë të mëdha. Tajvani është partner kyç demokratik, një akter kritik në zinxhirët globalë të furnizimit dhe një pikë strategjike në Indo-Paqësor. Kur Tajvani shtyhet jashtë, pozicioni i Amerikës dobësohet. Kur detyrimi funksionon, parandalimi gërryhet.
Dështimi për të reaguar dërgon pikërisht mesazhin e gabuar: presioni funksionon dhe që Shtetet e Bashkuara janë të gatshme ta tolerojnë atë.
Në një kohë kur regjimet autoritare po testojnë kufijtë e botës së lirë, dobësia fton përshkallëzimin. Forca kultivon paqen.
Shtetet e Bashkuara duhet të ndërmarrin veprime të qarta. Së pari, duhet të bëjnë të qartë, pa mëdyshje, se hapësira ajrore ndërkombëtare nuk mund të përdoret si armë për qëllime politike.
Së dyti, duhet të punojnë me aleatët për t’iu kundërvënë detyrimit që ka cak shtetet sovrane.
Së treti, dhe më e rëndësishmja, duhet ta ftojnë z. Lai për një vizitë në Shtetet e Bashkuara.
Ftesa për z. Lai për vizitë do të demonstronte se Shtetet e Bashkuara qëndrojnë me partnerët demokratikë dhe nuk do të lejojnë që regjimet autoritare të diktojnë se kush merr pjesë në komunitetin ndërkombëtar.
Tani është koha për të vepruar. Reagimi ndërkombëtar i udhëhequr nga Amerika, ose mungesa e tij, do të përcaktojë nëse bota do të qeveriset prej njerëzve që e duan lirinë apo nga absurditetet oruelliane.
Nëse Shtetet e Bashkuara dështojnë të veprojnë, atëherë Kina komuniste nuk do të përmbahet. Ajo do të përfitojë dhe do të veprojë në përputhje me këtë. /Telegrafi/


