Irani synon një burim të ri fuqie thellë nën Ngushticën e Hormuzit

I inkurajuar nga bllokada e suksesshme e Ngushticës së Hormuzit gjatë kohës së luftës, Irani po i drejtohet njërës prej arterieve të fshehura në ekonominë globale: kabllove nënujore nën ujërat që transportojnë trafik të gjerë interneti dhe financiar midis Evropës, Azisë dhe Gjirit Persik.

Republika Islamike e Iranit dëshiron t'u vërë tarifa kompanive më të mëdha të teknologjisë në botë për përdorimin e kabllove të internetit nënujore të vendosura nën Ngushticën e Hormuzit, dhe mediat e lidhura me shtetin kanë kërcënuar se trafiku mund të ndërpritet nëse firmat nuk paguajnë.

Ligjvënësit në Teheran diskutuan një plan javën e kaluar i cili mund të synonte kabllot nënujore që lidhin vendet arabe me Evropën dhe Azinë, transmeton Telegrafi.

"Ne do të vendosim tarifa për kabllot e internetit", deklaroi zëdhënësi ushtarak iranian Ebrahim Zolfaghari në X javën e kaluar.

Mediat e lidhura me Gardën Revolucionare të Iranit thanë se plani i Teheranit për të nxjerrë të ardhura nga ngushtica do të kërkonte që kompani si Google, Microsoft, Meta dhe Amazon të zbatonin ligjin iranian, ndërsa kompanitë e kabllove nënujore do të detyroheshin të paguanin tarifa licencimi për kalimin e kabllove, me të drejtat e riparimit dhe mirëmbajtjes të dhëna ekskluzivisht firmave iraniane.

Disa nga këto kompani kanë investuar në kabllot që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit dhe Gjirin Persik, por është e paqartë nëse këto kabllo kalojnë nëpër ujërat iraniane.

Është gjithashtu e paqartë se si regjimi mund t'i detyrojë gjigantët e teknologjisë të zbatojnë rregullat, pasi atyre u ndalohet të bëjnë pagesa ndaj Iranit për shkak të sanksioneve të rrepta të SHBA-së; si rezultat, vetë kompanitë mund t'i shohin deklaratat e Iranit si poza dhe jo si politikë serioze.

Megjithatë, mediat e lidhura me shtetin kanë lëshuar kërcënime të fshehura duke paralajmëruar për dëmtime të kabllove që mund të ndikojnë në disa nga triliona dollarët në transmetimin global të të dhënave, dhe të ndikojnë në lidhjen e internetit në mbarë botën.

Ndërsa rritet frika se lufta mund të rifillojë pas kthimit të presidentit të SHBA-së, Donald Trump nga Kina, Irani po sinjalizon gjithnjë e më shumë se ka mjete të fuqishme në dispozicion përtej forcës ushtarake.

Ky veprim nënvizon rëndësinë e Ngushticës së Hormuzit përtej eksporteve të energjisë, ndërsa Teherani kërkon ta shndërrojë ndikimin e tij gjeografik në fuqi ekonomike dhe strategjike afatgjatë.

Kabllot nënujore formojnë shtyllën kurrizore të lidhjes globale, duke transportuar shumicën dërrmuese të trafikut të internetit dhe të të dhënave në botë.

Synimi i tyre do të ndikonte shumë më tepër sesa shpejtësia e internetit, duke kërcënuar gjithçka, nga sistemet bankare, komunikimet ushtarake dhe infrastruktura e reve të inteligjencës artificiale deri te puna në distancë, lojërat online dhe shërbimet e transmetimit.

Kërcënimet e Iranit janë pjesë e një strategjie për të demonstruar ndikimin e tij mbi Ngushticën e Hormuzit dhe për të siguruar mbijetesën e regjimit, një objektiv thelbësor për Republikën Islamike në këtë luftë, tha Dina Esfandiary, drejtuese e Lindjes së Mesme në Bloomberg Economics.

"Synon të imponojë një kosto kaq të lartë në ekonominë globale sa askush nuk do të guxojë të sulmojë përsëri Iranin," tha ajo.

Disa kabllo të mëdha ndërkontinentale nëndetëse kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit. Për shkak të rreziqeve të sigurisë afatgjata me Iranin, operatorët ndërkombëtarë kanë shmangur qëllimisht ujërat iraniane, duke grumbulluar në vend të kësaj shumicën e kabllove në një brez të ngushtë përgjatë anës omane të rrugës ujore, tha Mostafa Ahmed, një studiues i lartë në Qendrën Kërkimore Habtoor me seli në Emiratet e Bashkuara Arabe, i cili publikoi një punim mbi efektet e një sulmi në shkallë të gjerë mbi infrastrukturën e komunikimit nëndetëse në Gjirin Persik.

Megjithatë, dy nga këto kabllo, Falcon dhe Gulf Bridge International (GBI), kalojnë nëpër ujërat territoriale iraniane, tha Alan Mauldin, drejtor kërkimesh në TeleGeography, një firmë kërkimore telekomunikacioni.

Irani nuk ka thënë shprehimisht se do t'i sabotojë kabllot, por ka deklaruar vazhdimisht përmes zyrtarëve, ligjvënësve dhe mediave të lidhura me shtetin qëllimin e tij për të ndëshkuar aleatët e Uashingtonit në rajon. Duket se kjo është teknika më e fundit e luftës asimetrike e hartuar nga regjimi për të sulmuar fqinjët e tij.

I armatosur me zhytës luftarakë, nëndetëse të vogla dhe dronë nënujorë, Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) përbën një rrezik për kabllot nënujorë, tha Ahmed, duke shtuar se çdo sulm mund të shkaktojë një "katastrofë digjitale" në disa kontinente.

Fqinjët e Iranit përgjatë Gjirit Persik mund të përballen me ndërprerje të rënda të lidhjes së internetit, duke ndikuar potencialisht në eksportet kritike të naftës dhe gazit, si dhe në bankat.

Përtej rajonit, India mund të shohë një pjesë të madhe të trafikut të saj të internetit të prekur, duke kërcënuar industrinë e saj të madhe të outsourcing me humbje që arrijnë në miliarda, sipas Ahmed.

Ngushtica është një korridor digjital kyç midis qendrave të të dhënave aziatike si Singapori dhe disa stacioneve të uljes së kabllove në Evropë, tha Ahmed.

Çdo ndërprerje mund të ngadalësojë gjithashtu tregtinë financiare dhe transaksionet ndërkufitare midis Evropës dhe Azisë, ndërsa pjesë të Afrikës Lindore mund të përballen me ndërprerje të internetit.

Dhe nëse përfaqësuesit e Iranit vendosin të përdorin taktika të ngjashme në Detin e Kuq, dëmi mund të jetë shumë më i keq.

Në vitin 2024, tre kabllo nëndetëse u prenë kur një anije e goditur nga militantët Huthi të Jemenit, të lidhur me Iranin, tërhoqi spirancën e saj nëpër shtratin e detit ndërsa po fundosej, duke ndërprerë gati 25% të trafikut të internetit në rajon, sipas HGC Global Communications me seli në Hong Kong.

Edhe pse ndikimi i dëmtimit të kabllove mund të jetë i lartë në Lindjen e Mesme dhe në disa vende aziatike, TeleGeography tha se "kabllot që kalojnë Ngushticën e Hormuzit përbëjnë më pak se 1% të bandwidth-it ndërkombëtar global që nga viti 2025".

Telegrami i parë transatlantik u dërgua përmes një kablloje nëndetëse në vitin 1858, duke mbajtur një mesazh urimi prej 98 fjalësh nga Mbretëresha Victoria e Britanisë për presidentin e SHBA-së, James Buchanan, i cili mori më shumë se 16 orë për të mbërritur.

Rëndësia e kabllove nëndetëse është rritur në mënyrë eksponenciale që atëherë. Sot, një fibër optike e vetme në kabllot moderne nëndetëse mund të mbajë të dhëna ekuivalente me afërsisht 150 milionë thirrje telefonike të njëkohshme me shpejtësinë e dritës, sipas Komitetit Ndërkombëtar të Mbrojtjes së Kabllot.

Praktika e ndërprerjes së kabllove të komunikimit nënujor daton gati dy shekuj që nga vendosja e kabllos së parë telegrafik në Kanalin Anglez në vitin 1850. Ndër aktet hapëse të Luftës së Parë Botërore, Britania i preu kabllot kryesore telegrafike të Gjermanisë, duke i ndërprerë komunikimet e saj me forcat e saj.

Shumica e dëmtimeve të kabllove moderne rezultojnë në ndërprerje minimale sepse operatorët mund ta ridrejtojnë shpejt trafikun nëpër rrjetin global të rrjeteve nëndetëse.

Megjithatë, çdo dëmtim në shkallë të gjerë sot do të kishte pasoja shumë më të mëdha sesa në epokën e telegrafit, duke pasur parasysh varësinë pothuajse absolute të botës nga rrjedhat e të dhënave përmes këtyre kabllove.

Lufta e vazhdueshme në Iran gjithashtu mund të ndërlikojë seriozisht përpjekjet për riparimin e kabllove pasi anijet e mirëmbajtjes duhet të qëndrojnë të palëvizshme për periudha të gjata gjatë riparimit të defekteve, thonë ekspertët.

Duke shtuar sfidën, nga pesë anijet e mirëmbajtjes që normalisht operojnë në rajon, vetëm një mbetet brenda Gjirit Persik, sipas Mauldin.

Mediat iraniane e kanë paraqitur propozimin për të ngarkuar kabllot nënujore që kalojnë nëpër ujërat e saj si në përputhje me të drejtën ndërkombëtare, duke cituar Konventën e Kombeve të Bashkuara të vitit 1982 mbi Ligjin e Detit (UNCLOS), e cila përfshin dispozita që rregullojnë kabllot nënujore.

Ndërsa Irani e ka nënshkruar, por jo ratifikuar konventën, ajo konsiderohet nga komuniteti ligjor si e detyrueshme sipas të drejtës ndërkombëtare zakonore.

Neni 79 i UNCLOS thotë se shtetet bregdetare kanë të drejtë të vendosin kushte për kabllot ose tubacionet që hyjnë në territorin ose detin e tyre territorial.

Mediat iraniane e kanë përmendur Egjiptin si precedent. Kajro ka shfrytëzuar vendndodhjen strategjike të Kanalit të Suezit për të pritur shumë kabllo nënujore që lidhin Evropën dhe Azinë, duke gjeneruar qindra miliona dollarë në vit në tarifa tranziti dhe licencimi.

Megjithatë, Kanali i Suezit është një rrugë ujore artificiale e gërmuar nëpër territorin egjiptian, ndërsa Ngushtica e Hormuzit është një ngushticë natyrale e qeverisur nga një kuadër ligjor i ndryshëm, sipas një eksperti të së drejtës ndërkombëtare.

“Sigurisht, për kabllot ekzistuese, Irani duhet t’i përmbahet kontratës që ishte bërë kur u vendos kablloja”, tha për CNN Irini Papanicolopulu, profesoreshë e së drejtës ndërkombëtare në Universitetin SOAS të Londrës. /Telegrafi/