SHBA u përfshi në marrëveshjen e paqes për Armeninë dhe Azerbajxhanin - do të ndërtojë një korridor kyç

Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë përfshirë drejtpërdrejt në përpjekjet për të zgjidhur një nga çështjet më të ndërlikuara dhe më të ndjeshme që pengojnë arritjen e një marrëveshjeje të plotë paqeje midis Armenisë dhe Azerbajxhanit.

Këto dy vende të Kaukazit kanë pasur një histori të gjatë konfliktesh të armatosura, përfshirë luftën e fundit në vitin 2020, dhe ndërkohë që është arritur njëfarë armëpushimi, negociatat për një marrëveshje të qëndrueshme kanë ngecur për shkak të disa çështjeve të pazgjidhura territoriale dhe të infrastrukturës strategjike.

Një nga pikat më të diskutueshme ka qenë krijimi i një korridori transporti që do të lidhë pjesën kryesore të territorit të Azerbajxhanit me enklavën e tij të izoluar, Republikën Autonome të Nakhchivanit, përmes territorit jugor të Armenisë, konkretisht në rajonin e Syunikut. Ky korridor ka një gjatësi prej rreth 32 kilometrash dhe ka një rëndësi të madhe gjeopolitike dhe ekonomike për Azerbajxhanin, i cili synon të krijojë një lidhje tokësore drejtpërdrejt me Nakhchivanin dhe më tej me Turqinë, aleaten e saj më të ngushtë në rajon.

Megjithatë, Armenisë kjo ide i ka shkaktuar shqetësime serioze për sovranitetin e saj kombëtar, pasi autoritetet armene kanë kundërshtuar çdo zgjidhje që do të cenonte kontrollin e tyre mbi territorin sovran. Nga ana tjetër, Azerbajxhani ka insistuar që të ketë një formë garancie për qasje të lirë, të sigurt dhe të pandërprerë përmes këtij korridori, gjë që e ka bërë të vështirë gjetjen e një kompromisi, raporton reuters.

Në këtë kontekst, Shtetet e Bashkuara kanë ofruar një propozim që synon të kapërcejë këto kundërshti duke ofruar një zgjidhje inovative: menaxhimin dhe garantimin e këtij korridori nga një palë e tretë neutrale – në këtë rast vetë SHBA-ja. Propozimi përfshin dhënien me qira të kësaj rruge për një periudhë 100-vjeçare, nën administrimin dhe mbikëqyrjen amerikane, me qëllim që të sigurohet liria e qarkullimit për mallra dhe njerëz, ndërsa ruhet sovraniteti nominal i Armenisë mbi territorin.

Ky angazhim i SHBA-së shihet si një përpjekje e rëndësishme për të garantuar stabilitet afatgjatë në rajon dhe për të shmangur përshkallëzimin e mëtejshëm të tensioneve. Në të njëjtën kohë, kjo iniciativë pasqyron interesin strategjik të Uashingtonit për të forcuar ndikimin e vet në Kaukazin Jugor, një rajon që ka qenë tradicionalisht nën ndikimin e Rusisë dhe, kohët e fundit, gjithnjë e më shumë nën ndikimin e Turqisë dhe Iranit.

Për të dyja palët, propozimi amerikan paraqet një mundësi për të zhbllokuar një prej pengesave më të mëdha drejt paqes dhe për të ndërtuar një infrastrukturë që do të kishte ndikim pozitiv në zhvillimin ekonomik dhe bashkëpunimin rajonal. Megjithatë, zbatimi i kësaj zgjidhjeje do të varet nga vullneti politik i udhëheqësve të të dy vendeve dhe nga pranimi i gjerë i këtij roli të ri amerikan në terren. /Telegrafi/