Studimi i ri sugjeron se dëgjimi, kuptimi dhe njohuritë bazë kanë rol më të madh sesa inteligjenca apo përpunimi vizual
Aftësia e fëmijëve për të lexuar duket se lidhet më shumë me përpunimin dëgjimor dhe kuptimin e njohurive sesa me inteligjencën e përgjithshme ose aftësitë vizuale, sipas një studimi të ri që vë në pikëpyetje bindjet e vjetra për shkaqet e vështirësive në lexim.
Për dekada me radhë, problemet e fëmijëve me leximin shpesh janë shpjeguar në mënyrë të thjeshtuar. Lexuesit e mirë konsideroheshin natyrshëm më inteligjentë, ndërsa fëmijët që kishin vështirësi me leximin shpesh perceptoheshin si më pak të aftë.
Po ashtu, ekzistonte bindja se problemet lidhen kryesisht me mënyrën se si fëmijët i përpunojnë vizualisht fjalët në faqe.
Studimi sfidon disa supozime të vjetra
Dr. Daniel Hajovsky, profesor i asociuar në Departamentin e Psikologjisë Edukative në Texas A&M University, udhëhoqi një nga studimet më të mëdha të realizuara deri tani mbi lidhjen mes aftësive njohëse dhe leximit.
Në bashkëpunim me studiues nga disa universitete amerikane, ekipi analizoi se cilat aftësi mendore ndikojnë më shumë në mënyrën se si fëmijët mësojnë të lexojnë dhe ku mund të shfaqen vështirësitë.
Studiuesit kombinuan rreth 50 mijë korelacione nga 137 teste njohëse dhe akademike në një model të vetëm analitik. Kjo u mundësoi të përcaktonin më qartë se sa kontribuon secila aftësi në lexim dhe pse studimet e mëparshme shpesh kishin arritur në përfundime të ndryshme.
Rezultatet treguan se përpunimi vizual nuk kishte lidhje të rëndësishme me aftësinë për të lexuar.
Inteligjenca e përgjithshme vazhdonte të luante një rol, por shumë më të vogël nga sa sugjeronin disa studime të mëparshme, transmeton Telegrafi.
Dëgjimi dhe kuptimi dolën faktorët më të rëndësishëm
Sipas studiuesve, ndër parashikuesit më të fortë të suksesit në lexim ishin aftësitë që lidhen me përpunimin dëgjimor dhe kuptimin.
Përpunimi dëgjimor nënkupton aftësinë për të dalluar dhe ruajtur tingujt e veçantë brenda fjalëve.
Kuptimi, ndërkaq, lidhet me fjalorin e fëmijës, njohuritë e mëparshme dhe mënyrën se si ai e kupton botën përreth.
Këto aftësi parashikonin më mirë suksesin në lexim sesa shumica e faktorëve të tjerë të matur në studim.
Rëndësi kishin gjithashtu kujtesa, arsyetimi dhe shpejtësia e përpunimit mendor.
Vështirësitë në lexim nuk nënkuptojnë mungesë aftësie
Rezultatet mund t’i ndihmojnë mësuesit dhe prindërit të kuptojnë më mirë burimin e vështirësive të një fëmije.
Sipas Hajovsky-t, problemet në lexim shpesh nuk janë shenjë e aftësive të ulëta, por mund të tregojnë se një aftësi e caktuar ka nevojë për më shumë ushtrim dhe mbështetje.
Edhe përpjekjet e vogla në shtëpi mund të kenë ndikim.
Forcimi i fjalorit, dëgjimi aktiv, ushtrimet me tingujt e fjalëve dhe leximi i përbashkët mund të ndihmojnë në zhvillimin e aftësive më të avancuara.
Fëmijët arrijnë rezultatet më të mira kur shkolla, familja dhe komuniteti e mbështesin leximin si një proces që ndërtohet gradualisht dhe në mënyrë të ndërlidhur. /Telegrafi/