Alarm nga IAEA: Koreja e Veriut ndërton objekt të ri dykatësh për pasurimin e uraniumit

Koreja e Veriut ka ndërtuar një objekt të ri dykatësh për pasurimin e uraniumit në kompleksin bërthamor të Yongbyonit, duke ngritur shqetësime të reja për zgjerimin e arsenalit të saj bërthamor.

Rafael Grossi, drejtori i përgjithshëm i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike (IAEA), e ka cilësuar zhvillimin si një shkak për “shqetësim serioz”, transmeton Telegrafi.

Objekti i ri ndodhet brenda kompleksit kryesor bërthamor të Yongbyonit dhe, sipas vlerësimeve, mund të ketë kapacitet për të akomoduar deri në 28 kaskada centrifugash, pajisje që përdoren për pasurimin e uraniumit.

IAEA, e cila nuk ka inspektorë në Korenë e Veriut që prej vitit 2009, kur Pheniani i dëboi, po e monitoron situatën kryesisht përmes imazheve satelitore dhe analizës së të dhënave të disponueshme.

Shqetësimi nuk lidhet vetëm me Yongbyonin. Në një raport të publikuar së fundmi, IAEA tha se ka indikacione se Koreja e Veriut ka nisur gjithashtu operimin e një aneksi të zgjeruar në një tjetër objekt për pasurimin e uraniumit në Kangson, pranë kryeqytetit Phenian.

Sipas agjencisë, ky aneks ishte ndërtuar në vitin 2024, ndërsa aktivitetet në të duket se kanë nisur në janar të këtij viti, transmeton Telegrafi.

Kjo, sipas ekspertëve, sugjeron se Pheniani po punon në mënyrë të vazhdueshme për të rritur kapacitetin e prodhimit të materialeve të nevojshme për armët bërthamore.

“Vazhdimi dhe zhvillimi i mëtejshëm i programit bërthamor të DPRK-së janë shkelje të qarta të rezolutave përkatëse të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe janë thellësisht për të ardhur keq”, deklaroi Grossi.

Në qershor, IAEA raportoi se lideri i Koresë së Veriut, Kim Jong Un, kishte vizituar më 3 qershor një fabrikë të re për prodhimin e materialeve bërthamore.

Gjatë vizitës, Kim vlerësoi atë që e përshkroi si rritje të madhe të kapacitetit prodhues, duke thënë se kjo do t'i mundësonte vendit të realizonte plane edhe më të mëdha.

Deklaratat e tij kanë shtuar shqetësimet se zgjerimi i infrastrukturës bërthamore nuk është thjesht një projekt teknik, por pjesë e strategjisë afatgjatë të Phenianit për forcimin e arsenalit të tij.

Ekspertët paralajmërojnë se problemi më i madh mund të jetë pikërisht ajo që nuk shihet.

Edward Howell, pedagog në Universitetin e Oksfordit, tha se shqetësimi kryesor është se shumë prej objekteve bërthamore të Koresë së Veriut mund të jenë të fshehura dhe të panjohura, duke i bërë jashtëzakonisht të vështira për t'u monitoruar apo goditur.

Përveç Yongbyonit, ekspertët kanë identifikuar edhe Kangsonin si një qendër të rëndësishme të aktivitetit bërthamor.

Kjo ngre dyshime se mund të ekzistojnë edhe objekte të tjera sekrete të prodhimit të materialeve bërthamore që ende nuk janë identifikuar plotësisht.

Programi bërthamor i Koresë së Veriut është zgjeruar ndjeshëm gjatë udhëheqjes së Kim Jong Unit.

Vendi ka kryer gjashtë teste bërthamore, i fundit në shtator 2017, ndërsa ka zhvilluar dhe testuar një numër të madh raketash balistike, përfshirë raketa balistike ndërkontinentale që mund të jenë në gjendje të godasin objektiva në distanca shumë të mëdha.

Pheniani deklaroi në vitin 2022 se është një fuqi bërthamore dhe ka përsëritur se nuk do të heqë dorë nga armët e tij.

Vlerësimet e ekspertëve sugjerojnë se Koreja e Veriut tashmë zotëron dhjetëra koka bërthamore dhe mund të jetë në gjendje të prodhojë të tjera çdo vit.

Presidenti i Koresë së Jugut, Lee Jae Myung, ka thënë më herët se Pheniani mund të jetë duke prodhuar rreth 15 deri në 20 koka të reja bërthamore në vit.

Në gusht, Lee propozoi zhvillimin e bisedimeve me Korenë e Veriut për t'i dhënë fund zyrtarisht luftës mes dy vendeve.

Ai sugjeroi që një proces i tillë mund të shërbejë edhe si forum për diskutimin e mënyrave efektive për ndalimin e avancimit të kapaciteteve bërthamore të Phenianit.

Koreja e Veriut ende nuk i është përgjigjur propozimit. Ndërkohë, zgjerimi i Yongbyonit dhe aktivitetet e reja në Kangson tregojnë se, ndërsa diplomacia mbetet në pritje, programi bërthamor i Koresë së Veriut vazhdon të zgjerohet.

Dhe paralajmërimi i IAEA-së është i qartë: Pheniani po shton kapacitetet e tij bërthamore, ndërsa një pjesë e rëndësishme e këtij aktiviteti zhvillohet larg syve të inspektorëve ndërkombëtarë. /Telegrafi/