Sipas Çarls P. Kindwllbergerit, krizat financiare janë si gratë e bukura: "Është e vështirë t’i përshkruash, por cilido i dallon menjëherë." Në këtë pikëpamje, tri dekadat e para pas Luftës së Dytë Botërore ishin joproduktive për adhuruesin e gjinisë femërore. Midis 1945-ës dhe 1973-it ka pasur vetëm kriza financiare të dobëta të veçuara. 28 vjet qëndrueshmëri – kjo është unike dhe me gjasa do të mbetet unike. Cilat ishin arsyet? Natyrisht, lulëzimi ekonomik i Europës mbi gërmadhat e Luftës së Dytë Botërore, Plani Marshall, ndarja e botës, gara e sistemeve, ndodhën njëkohësisht me shtytje të fuqishme rritjeje ekonomike.
Por, po kaq i rëndësishëm: Sistemi i Bretton Woods-it. Në fshatin e vogël malor amerikan, në kufirin me Kanadanë, aleatët ishin marrë vesh në vitin 1944 për kontrolle të qarkullimit të kapitalit dhe për kurse këmbimi fikse; të dyja shtylla të sistemit financiar botëror, i cili nxori mësime prej gabimeve që e zhytën botën në Depresionin e Madh të viteve tridhjetë dhe që vulosën në Gjermani fundin e demokracisë parlamentare.
Marrëveshja e Bretton-Woods-it mbajti deri më 14 Gusht 1973. Atë ditë, presidenti amerikan, Riçard Nikson, e prishi në mënyrë të njëanshme sistemin monetar të kohës së pasluftës. Luftën e Vietnamit SHBA e kishin financuar me anë të kredive. Si rezultat u rrit shumë sasia e dollarit në qarkullim. Nikson-i nuk ishte më në gjendje t’i përmbushte detyrimet që lindnin prej Bretton Woods-it, për të këmbyer 35 dollarë kundrejt onsës së arit. Kishte rënë kambana e epokës së re; vite më vonë ajo mori edhe emrin: globalizim. Që atëherë kurset e këmbimit janë të liberalizuara dhe kapitali rrjedh pa u penguar përreth globit – gjithnjë në kërkim të "hanxhiut më të mirë".
Vala e parë e liberalizimit të fluksit të kapitalit nisi rreth vitit 1870 dhe përfundoi me fillimin e Luftës së Parë Botërore. Dëshmi e pranverës mbarë botërore, ishin veprimtaritë ndërkombëtare të përmasave të mëdha si ekspozitat botërore në Londër, Paris, Filadelfia, Çikago. Kapitali rridhte drejt Botës së Re dhe drejt kolonive; ndërtimi i hekurudhave ofroi hapësirë të mjaftueshme për depozita spekuluese; industria elektrike dhe kimike konkurronin në tregun botëror për hegjemoni. Në gusht 1941 morri papritur fund epoka e globalizimit.
Faza e dytë e qarkullimit të liberalizuar të kapitalit filloi pas Luftës së Parë Botërore në vitet njëzet. Kredi afatshkurtra nga SHBA mbulonin nevojën për financim në Europën e pasluftës. Franca dhe Britania e Madhe e kishin financuar luftën kryesisht me kredi nga SHBA dhe donin t’i lanin huatë me reparacione nga Gjermania. Gjermania nga ana tjetër e kishte financuar luftën me obligacione të shtetasve të vet dhe me shtypje të re kartëmonedhash. Pas të Premtes së Zezë në bursën e Nju-Jorkut investuesit amerikanë i tërhoqën paratë brenda natës nga Gjermania. Pasojat janë të njohura.
Bota pas Luftës së Dytë Botërore kishte për tri dekada rregull. Me prishjen e sistemit Bretton-Woods në 1973-in nisi vala e tretë e qarkullimit të lirë të kapitalit dhe keqësoi dramatikisht krizën e borxheve në vendet e Botës së Tretë. Vala deri tani e fundit nisi njëkohësisht me kolapsin e bllokut të pushtetit socialist.
Promo
Reklamo këtuLufta Prigozhin - Putin
Më shumë![Kush tha që pushimet verore kanë mbaruar? Shtatori vie me oferta që nuk duhet t'i humbisni asesi](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/456409421_462717886765475_4448372711308721829_n-780x439.png)
Kush tha që pushimet verore kanë mbaruar? Shtatori vie me oferta që nuk duhet t'i humbisni asesi
![Hapet thirrja për aplikim për subvencionimin e izolimit të shtëpisë dhe ndërrimit të dritareve dhe dyerve të jashtme](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/456814371_809104294757680_1981985180151090794_n-780x439.jpg)
Hapet thirrja për aplikim për subvencionimin e izolimit të shtëpisë dhe ndërrimit të dritareve dhe dyerve të jashtme
![Po kërkon punë? Panairi më i madh i punës po vjen në Prishtinë](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/ac54186d-b459-4b1d-85b1-7019c66070cf-780x439.jpeg)
Po kërkon punë? Panairi më i madh i punës po vjen në Prishtinë
![Njoftim me rëndësi për udhëtarët e Hamburg!](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/crop_edc28bce5e74ccf8dcfe0ed69d17d6eb-780x439.jpg)
Njoftim me rëndësi për udhëtarët e Hamburg!
![KF Deçiq, klubi shqiptar kampion në Mal të Zi, merr përkrahje nga Golden Eagle](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/0-e1725285289642-780x439.png)
KF Deçiq, klubi shqiptar kampion në Mal të Zi, merr përkrahje nga Golden Eagle
![Këto kompani të mëdha po ju kërkojnë – A jeni gati për një sfide të re?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/08/Telegrafi-Jobs-780x439.png)
Këto kompani të mëdha po ju kërkojnë – A jeni gati për një sfide të re?
![Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Screenshot-2024-02-20-142648-380x233.png)
Investoni në të ardhmen tuaj – bli banesë në ‘Arbëri’ tani! ID-140
![Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/1a-1-380x233.jpg)
Shitet banesa në Fushë Kosovë në një vendodhje perfekte – 80.5m², çmimi 62,000Euro! ID-254
![Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/DSC00994-380x233.jpg)
Ideale për zyre – në qendër të Prishtinës lëshohet banesa me qira ID-253
![Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/07/foto-kryesore-per-tlgre-380x233.jpg)
Bli shtëpinë e ëndrrave tuaja në Prishtinë – ZBRITJE në çmim, kapni mundësinë tani! ID-123
![Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/02/Template-per-Instagram-380x233.jpg)
Krijo hapësirën tënde të biznesit – zyre me qira te 4 Llulat – 300€/muaj ID-252
Më të lexuarat
![Publikohen pamjet e reja të Titanikut - anija e famshme po kalbet në fund të oqeanit](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_3-4-780x439.jpg)
Publikohen pamjet e reja të Titanikut - anija e famshme po kalbet në fund të oqeanit
![Historiku i përleshjeve Capat-Sekiraqa, që përfundoi me viktima](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/sekiraqa-capajt-780x439.jpg)
Historiku i përleshjeve Capat-Sekiraqa, që përfundoi me viktima
![Indiania e dërgoi djalin në spital sepse gëlltiti një çelës - mjekët e tronditur zbuluan se ai kishte ngrënë edhe disa objekte metalike](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/cats-780x439.jpg)
Indiania e dërgoi djalin në spital sepse gëlltiti një çelës - mjekët e tronditur zbuluan se ai kishte ngrënë edhe disa objekte metalike
![Real Madridi kishte vetëm dy objektiva të tjerë në verë - kishte arsye të forta pse u tërhoq](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2023/12/BPQN7R3XVJHJJPOM26UCP6ZLDA-780x439.jpg)
Real Madridi kishte vetëm dy objektiva të tjerë në verë - kishte arsye të forta pse u tërhoq
![Çfarë tregojnë historitë e zëvendëspresidentëve për shanset e Kamala Harrisit?](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_1-4-780x439.jpg)
Çfarë tregojnë historitë e zëvendëspresidentëve për shanset e Kamala Harrisit?
![Finlanda do të zgjidhë një nga sfidat më të mëdha të njerëzimit](https://telegrafi.com/wp-content/uploads/2024/09/Screenshot_1-5-780x439.jpg)
Finlanda do të zgjidhë një nga sfidat më të mëdha të njerëzimit