Ekspertët shpjegojnë dallimet mes dy sëmundjeve, rreziqet kryesore dhe pse parandalimi dhe zbulimi i hershëm janë vendimtarë
Leukemia dhe limfoma janë sëmundje malinje që prekin sistemin e gjakut dhe sistemin imunitar. Të dyja fillojnë nga qelizat e mbrojtjes së organizmit, por dallojnë sipas qelizave nga të cilat burojnë, mënyrës së zhvillimit, disa simptomave karakteristike dhe prognozës së sëmundjes.
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (WHO), këto dy sëmundje përbëjnë një pjesë të rëndësishme të kancereve hematologjike dhe kërkojnë vëmendje të veçantë për shkak të ecurisë së tyre potencialisht agresive.
Leukemia zhvillohet në palcën e eshtrave, indin përgjegjës për prodhimin e qelizave të gjakut. Në këtë proces ndodh një rritje jonormale e qelizave të bardha të gjakut, leukociteve, të cilat janë shpesh të papjekura dhe jo funksionale. Me rritjen e numrit të tyre, shtypen gradualisht linjat e tjera qelizore, përkatësisht eritrocitet dhe trombocitet. Instituti Kombëtar i Kancerit në SHBA (National Cancer Institute - NCI) shpjegon se kjo është arsyeja pse pacientët me leukemi shpesh zhvillojnë anemi, infeksione të shpeshta dhe gjakderdhje të lehta apo të zgjatura.
Ndryshe nga leukemia, limfoma zhvillohet kryesisht në nyjat limfatike, të cilat janë pjesë integrale e sistemit imunitar. Në këtë sëmundje ndodh prodhim i tepërt dhe grumbullim i limfociteve T ose B, çka çon në çrregullimin e funksionimit normal të mbrojtjes imunitare. Sipas klasifikimit të WHO-së, limfomat ndahen në limfoma Hodgkin dhe jo-Hodgkin, me dallime të rëndësishme në ecuri dhe trajtim, por me një mekanizëm të përbashkët të shumimit jonormal të qelizave imunitare, transmeton Telegrafi.
Faktorët e rrezikut, nuk janë të njëjtë për leukeminë dhe limfomën, edhe pse në disa raste mbivendosen. Për leukeminë, shkruan Agjencia Ndërkombëtare për Kërkime mbi Kancerin (IARC), faktorë të rëndësishëm rreziku janë ekspozimi ndaj rrezatimit jonizues dhe ndaj benzenit, një substancë kimike industriale e njohur për efektin e saj kancerogjen. Po ashtu, trajtimet e mëparshme me kimioterapi ose radioterapi për kancere të tjera mund të rrisin rrezikun për zhvillimin e leukemisë sekondare. NCI raporton gjithashtu se disa infeksione virale, si virusi Epstein–Barr, si dhe sindroma gjenetike të lindura, përfshirë sindromën Down dhe aneminë Fanconi, lidhen me një rrezik më të lartë për këtë sëmundje.
Në rastin e limfomës, faktorët e rrezikut varen nga tipi i saj, por sipas të dhënave të publikuara nga WHO dhe NCI, ekspozimi afatgjatë ndaj pesticideve dhe herbicideve, infeksionet kronike virale si Epstein–Barr dhe citomegalovirusi, si dhe disa infeksione bakteriale, veçanërisht Helicobacter pylori , luajnë rol të rëndësishëm.
Përveç kësaj, personat me sistem imunitar të dobësuar, si ata që jetojnë me HIV/AIDS ose që përdorin barna imunosupresive pas transplantimeve, janë më të rrezikuar. Edhe sëmundjet autoimune, si artriti reumatoid, sëmundjet inflamatore të zorrëve dhe sindroma Sjögren, përmenden si faktorë që rrisin probabilitetin e zhvillimit të limfomës.
Megjithatë, theksojnë ekspertët e WHO-së, prania e një ose më shumë faktorëve të rrezikut nuk do të thotë se sëmundja do të shfaqet patjetër. Zhvillimi i leukemisë apo limfomës është rezultat i ndërveprimit të shumë faktorëve, gjenetikë, mjedisorë dhe individualë, si dhe i mënyrës se si sistemi imunitar i secilit person reagon ndaj këtyre ndikimeve.
Lajmi inkurajues është se disa nga faktorët e rrezikut janë të shmangshëm. Sipas Qendrave për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve (CDC), reduktimi i ekspozimit ndaj kimikateve toksike, mbrojtja nga rrezatimi i panevojshëm, trajtimi në kohë i infeksioneve kronike dhe përdorimi i kujdesshëm i barnave që ndikojnë në sistemin imunitar mund të kontribuojnë në uljen e rrezikut.
Kontrolli i rregullt shëndetësor dhe diagnostikimi i hershëm mbeten faktorë kyç për përmirësimin e prognozës dhe rritjen e mbijetesës. /Telegrafi/