Arsyeja kryesore e prishjes së armëpushimit SHBA-Iran

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi se planifikon ta shpallë Ngushticën e Hormuzit territor të SHBA-së pasi “të përfundojnë mposhtjen e Iranit”, duke nxitur kështu nga iranianët.

“Kjo Ngushticë do të mbyllet dhe do të hapet vetëm nën komandën e Iranit, dhe për sa kohë që ju nuk e pranoni realitetin e disfatës dhe nuk i jepni fund iluzioneve tuaja imagjinare, Irani do të vazhdojë ta zbatojë bllokadën”, deklaroi zëvendësministri i Jashtëm i Iranit, Kazem Gharibabadi.

Ngushtica e Hormuzit ka qenë në qendër të përplasjeve të shpeshta midis Teheranit dhe Uashingtonit që nga fillimi i luftës.

Të dyja palët nënshkruan një memorandum mirëkuptimi në qershor, ku ranë dakord të ndalonin luftimet ndërsa negocionin një fund të përhershëm të konfliktit, por kjo u prish pas një sërë mosmarrëveshjesh që lidheshin me rrugën ujore.

Ja një vështrim prapa se si rifilluan luftimet muajin e kaluar:

1 korrik: Negociatorët amerikanë dhe iranianë udhëtojnë për në Doha të Katarit për negociata indirekte. Delegacionet bëjnë "përparim pozitiv", thotë zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të Katarit, Majed al-Ansari.

7 korrik: Irani qëllon tre anije tregtare në ujërat territoriale të Omanit pranë Ngushticës së Hormuzit, sipas një zyrtari amerikan. Komanda Qendrore e SHBA-së thotë se nisi sulme kundër Iranit si "ndëshkim".

8 korrik: Irani paralajmëron se do të japë një “përgjigje shkatërruese” ndaj sulmeve amerikane, dhe Trupa e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) e vendit thotë se ka nisur sulme në 85 objektiva ushtarake amerikane në të gjithë Bahreinin dhe Kuvajtin. Trump e kritikon Iranin si “njerëz të këqij dhe të sëmurë” në samitin e NATO-s në Turqi, duke thënë se memorandumi i mirëkuptimit “ka mbaruar”. Orë më vonë, SHBA- të nisin sulme të tjera kundër Iranit.

9 korrik: Teherani thotë se ushtria amerikane ka goditur një urë hekurudhore në Iranin verior. CENTCOM thotë se SHBA-të kanë goditur rreth 90 objektiva ushtarake në një raund tjetër sulmesh. Një zyrtar amerikan i thotë CNN se të dy vendet po vazhdojnë të angazhohen në negociata teknike mbi çështjet bërthamore.

10 korrik: Trump thotë se SHBA-të kanë rënë dakord të vazhdojnë bisedimet me Iranin, por gjithashtu se Uashingtoni e ka informuar Teheranin se armëpushimi nuk është më në fuqi. Kryenegociatori i Iranit, Mohammad Bagher Ghalibaf, thotë se Teherani është i përgatitur për "mbrojtje të plotë" nëse SHBA-të e shkelin marrëveshjen. Administrata Trump vendos sanksione të reja ndaj Teheranit.

11 korrik: Ministri i Jashtëm i Iranit akuzon SHBA-në për shkelje të një klauzole mbi programin bërthamor të Teheranit në marrëveshjen e tyre.

12 korrik: Garda Revolucionare e Iranit njofton se ka mbyllur Ngushticën e Hormuzit pasi qëlloi një të shtënë paralajmëruese ndaj një anijeje që po përpiqej të përdorte një rrugë të paautorizuar për të kaluar rrugën ujore. Ushtria amerikane nis sulme të mëtejshme ndaj Iranit dhe këmbëngul se ngushtica është ende e hapur.

13 korrik: Sulmet amerikane në të gjithë Iranin vazhdojnë deri pasdite, duke vrarë të paktën dy persona, raportojnë mediat iraniane. Trump thotë se do të rivendosë bllokadën e anijeve iraniane në Ngushticën e Hormuzit dhe SHBA-të kryejnë sulme të tjera ndaj Iranit gjatë natës.