“Arteriet e qytetërimit modern”, si SHBA-të dhe aleatët ndërmarrin veprime për të mbrojtur kabllot e shtratit të detit?

Shtetet e Bashkuara, Australia dhe Mbretëria e Bashkuar kanë bërë një hap të madh drejt përballimit të kërcënimeve në rritje ndaj tubacioneve dhe kabllove nënujore, të cilat transportojnë sasi të mëdha energjie dhe të dhënash në të gjithë botën.

Të tre qeveritë po planifikojnë të zhvillojnë automjete të reja nënujore pa pilot si pjesë e paktit të tyre trepalësh të mbrojtjes AUKUS, transmeton Telegrafi.

Marrëveshja u njoftua në një takim të ministrave të Mbrojtjes të të tre vendeve në Singapor, me dërgesat që priten vitin e ardhshëm, shkruan CNN.

Qeveritë perëndimore shohin një rrezik në rritje të sabotimit rus dhe kinez të kabllove nënujore dhe janë gjithashtu të shqetësuara se Irani mund të kërkojë të shfrytëzojë shumë rrjete të dhënash që kalojnë nëpër ujërat e cekëta të Gjirit Persik.

"Shtrati i detit është një fushë beteje", tha Ministri i Mbrojtjes i Australisë, Richard Marles, në Singapor, duke bërë thirrje për veprime më të ashpra kundër të ashtuquajturave anije të flotës në hije.

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka qenë kritik i ashpër ndaj aleatëve evropianë për shpenzime shumë të pakta për mbrojtje dhe për mosndihmë në rivendosjen e lirisë së lundrimit në Gjirin.

Por SHBA-të kanë vazhduar të punojnë me qeveritë në Evropë dhe Azi për teknologji të reja mbrojtëse, veçanërisht dronët.

Programi do të përmirësojë aftësitë e zbulimit dhe goditjes së tre kombeve, "dhe do të forcojë superioritetin në luftën anti-nëndetëse dhe anti-sipërfaqësore", si dhe kundërmasat kundër minave, tha AUKUS.

Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, tha se automjetet do të jenë shumë të adaptueshme dhe "do të mbështesin operacionet nënujore dhe do të ruajnë avantazhin tonë kolektiv në fushën detare".

Projekti i ri AUKUS do të mprehë aftësinë e të tre vendeve për t'iu përgjigjur kërcënimeve, duke përfshirë ato që synojnë kabllot dhe tubacionet nënujore, përmes një game "sensorësh dhe sistemesh armësh të përparuara për dronë nënujorë", tha Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey.

Marles tha se kabllot e internetit nënujore - "arteriet e qytetërimit modern" - po priten me një shpejtësi të paparë, me kombet ishullore si Australia shumë të prekshme.

"Gjatë 18 muajve të fundit, kemi qenë dëshmitarë të një serie sulmesh kundër infrastrukturës kritike nënujore në një shkallë dhe frekuencë që është historikisht e paparë", tha ai.

Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar ka theksuar gjithashtu cenueshmërinë e autostradave digjitale të botës.

“Çdo pagesë ndërkombëtare, çdo tregti ndërkufitare e ekzekutuar në milisekonda, çdo rrjedhë e të dhënave midis bizneseve këtu në Mbretërinë e Bashkuar dhe tregjeve jashtë shtetit - të gjitha udhëtojnë përgjatë shtratit të detit”, tha të premten Ministrja e Telekomunikacionit, Liz Lloyd.

Një rrjet i cenueshëm

Rreth 570 kabllo (plus 80 të tjerë të planifikuar) mbajnë midis 95% dhe 99% të të dhënave të telekomunikacionit ndërkontinental në botë. Kabllot me fibra mund të mbajnë terabit për sekondë; satelitët trajtojnë shumë më pak.

Rrjetet e kabllove të energjisë së gjelbër që transportojnë energji elektrike po fillojnë gjithashtu të shtrihen në të gjithë shtratin e detit të botës.

Muajin e kaluar, Mbretëria e Bashkuar tha se kishte gjurmuar tre nëndetëse ruse që po vëzhgonin fshehurazi kabllot nënujore në Atlantikun e Veriut.

Healey paralajmëroi presidentin rus Vladimir Putin: “Ne e shohim aktivitetin tuaj mbi kabllot dhe tubacionet tona. Dhe duhet ta dini se çdo përpjekje për t'i dëmtuar ato nuk do të tolerohet dhe do të ketë pasoja serioze”.

Një hetim parlamentar i Mbretërisë së Bashkuar paralajmëroi vitin e kaluar se infrastruktura e Mbretërisë së Bashkuar mund të jetë në shënjestër në një krizë, duke shtuar se “nuk ishte e sigurt se Mbretëria e Bashkuar mund të parandalonte sulme të tilla ose të rikuperohej brenda një periudhe kohore të pranueshme”.

Marina e Mbretërisë së Bashkuar po shqyrton tashmë krijimin e një force hibride që përfshin përdorimin e gjerë të dronëve nënujorë për të luftuar kërcënimet ruse në Atlantik.

Drejtoria Kryesore e Rusisë për Kërkime në Detin e Thellë ka zhvilluar nëndetëse të specializuara për misione të tilla mbikëqyrjeje, sipas raportimeve të mëparshme të CNN.

CNN ka raportuar më parë shqetësime midis agjencive evropiane të inteligjencës në lidhje me aktivitetet e sabotimit dhe spiunazhit nga flota në hije e anijeve cisternë të naftës të Rusisë.

Që nga pushtimi i plotë rus i Ukrainës në vitin 2022, ka pasur disa incidente në Detin Baltik që përfshijnë dëmtime në tubacionet e gazit dhe kabllot e internetit.

Shfaqja e qendrave të mëdha të të dhënave të inteligjencës artificiale në të gjithë botën ka rritur rëndësinë e rrjeteve të kabllove nënujore.

Disa nga këto qendra po zhvillohen në Arabinë Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe. Ato kërkojnë siguri fizike dhe mënyra për të ofruar vëllime të mëdha shërbimesh digjitale për klientët jashtë rajonit nëpërmjet një sërë kabllosh fibra-optike nënujore.

Konflikti i Gjirit ka prishur planet e gjigantit amerikan të teknologjisë Meta dhe partnerëve të tij për të zhvilluar projektin 2Africa Pearls në Gjirin Persik, një zgjatim i një sistemi kabllosh nënujore prej 45,000 kilometrash.

Rreth dhjetëra kabllosh të mëdhenj nëndetësorë kalojnë nën Ngushticën e Hormuzit, duke transportuar një vëllim të madh trafiku global të internetit për tregtinë elektronike, shërbimet cloud, bankat dhe komunikimet.

Media shtetërore iraniane ka theksuar cenueshmërinë e këtij korridori, me agjencinë gjysmëzyrtare të lajmeve Tasnim që publikoi së fundmi një hartë të kabllove nënujore që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit dhe i përshkruan ato si shumë të cenueshme.

Të gjitha kabllot me fibra optike që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit duhet t'i nënshtrohen lejeve të mbikëqyrjes dhe taksave sovrane, shkroi të shtunën media gjysmëzyrtare iraniane, Khabar Online.

Pothuajse të gjitha kabllot nëndetëse kalojnë nëpër Detin e Kuq, duke transportuar pjesën më të madhe të trafikut të të dhënave midis Evropës, Azisë dhe Afrikës.

Ashtu si në Ngushticën e Hormuzit, ndërprerjet atje, qoftë në transportin detar apo në kabllot e shtratit të detit apo të dyja, do të kishin pasoja të shpejta dhe të përhapura ekonomike. /Telegrafi/