Sundimi i Khameneit dhe tre shtyllat e pushtetit - cilat ishin ato?

Vdekja e Ajatollahut i dha fund gati 37 viteve të sundimit të tij absolut mbi Iranin.

Kur shikojmë trashëgiminë e tij, shohim një përzierje të autoritetit fetar, fuqisë ushtarake dhe ndikimit rajonal.

Ajo që vëren euronews janë tre shtylla të pushtetit – të cilat më tutje i ka analizuar.

Ali Khamenei ka vdekur, i vrarë në një sulm ajror të përbashkët amerikan-izraelit mbi Teheran të shtunën gjatë Operacionit “Epic Fury”.

Sundimi i tij bazohej në një doktrinë unike që i siguronte kontroll absolut fetar dhe politik.

Kjo i lejonte të anashkalonte parlamentin, sistemin gjyqësor dhe madje edhe presidentin, duke i dhënë atij fjalën e fundit për çdo çështje.

Gjithashtu, Forca e Gardës Revolucionare Islame (IRGC), e përbërë nga rreth 150 mijë trupa elitë, i përgjigjej vetëm atij.

Ato vepronin si zbatues të regjimit, por edhe si një konglomerat i madh biznesi - një “perandori brenda perandorisë”, nëse mund ta quajmë kështu - duke menaxhuar gjithçka, nga energjia deri te telekomunikacioni.

Khamenei përdori këtë forcë fetare dhe ushtarake për të krijuar të ashtuquajturin “Bosht i Rezistencës”.

Duke financuar dhe trajnuar grupe militantësh dhe ekstremistësh si Hezbolahu në Liban, Houthit në Jemen, dhe duke mbështetur regjimin e Bashar al-Assadit në Siri, Khamenei e ktheu Iranin në një aktor rajonal të fuqishëm dhe të pakapshëm.

Tani, vdekja e tij lë një boshllëk pushteti. Sulmet vranë gjithashtu disa zyrtarë të lartë, përfshirë kreun e IRGC-së.

Megjithatë, duhet mbajtur mend se Khamenei nuk e krijoi Republikën Islamike të Iranit.

Paraardhësi i tij, Ajatollah Ruhollah Khomeini, ishte themeluesi, dhe Republika mbijetoi edhe pas vdekjes së tij.

Regjimi i Teheranit ishte ndërtuar për të parandaluar boshllëqe të tilla qeverisëse, dhe një këshill i përkohshëm, ku përfshihet edhe presidenti, tashmë ka marrë drejtimin.

Kërcënimi i vërtetë tani është zemërimi i popullsisë iraniane dhe dëmet shkatërruese që mund të shkaktojë një luftë më e gjerë.

Në lojë nuk është thjesht zëvendësimi i një udhëheqësi, por vetë mbijetesë e Republikës Islamike.

Dhe ndërsa bota ndjek ngjarjet, ky boshllëk i papritur mund të ndikojë në sigurinë globale dhe me shumë gjasa të rrisë çmimet e karburantit.

Kush ishte Ali Khameni?

Ali Khamenei ishte udhëheqësi suprem i Iranit që nga viti 1989 deri më 2026.

Ai lindi më 19 prill 1939 në Mashhad, ku studioi teologji dhe u angazhua në politikë që në vitet e hershme kundër monarkisë së Shahut.

Gjatë revolucionit islamik të vitit 1979, ai u bë pjesë e Këshillit Revolucionar dhe mori role të rëndësishme politike. Pas revolucionit, shërbeu si zëvendësministër i Mbrojtjes dhe drejtues i Gardës Revolucionare Islame (IRGC).

Në vitin 1981 u zgjodh president i Iranit dhe shërbeu dy mandate deri në 1989.

Më pas, pas vdekjes së themeluesit të Republikës Islamike, Ajatollah Ruhollah Khomeini, Khamenei u emërua udhëheqës suprem i vendit - pozicion që i dha kontroll absolut politik, ushtarak dhe fetar.

Gjatë më shumë se tre dekadave në pushtet, ai centralizoi fuqinë, ul vaksinë ndikimin e institucioneve të zgjedhura dhe forcoi rolin e IRGC-së në politikë, ekonomi dhe siguri. Ka qenë një figurë kyçe në formësimin e politikave të brendshme dhe të jashtme të Iranit. /Telegrafi/