A e dini pse nuk flemë mirë në natën e parë në një hapësirë të panjohur?
Shkencëtarët po zbulojnë se gjumi i dobët gjatë natës së parë në një hapësirë të panjohur është rezultat i një mekanizmi evolucionar të quajtur "efekti i natës së parë", në të cilin hemisfera e majtë e trurit mbetet zgjuar për të na mbrojtur nga rreziqet e mundshme në një mjedis të ri.
Shumë udhëtarë dhe klientë hotelesh përballen me të njëjtin problem: nata e parë e kaluar në një hapësirë të re dhe të panjohur shpesh sjell gjumë të ndërprerë, vështirësi në rënien në gjumë dhe një ndjenjë lodhjeje mëngjesin tjetër.
Shkencëtarët theksojnë se arsyeja nuk qëndron te rehatia e shtratit, por te një mekanizëm i lashtë evolucionar mbijetese i njohur si "efekti i natës së parë".
Sipas hulumtimeve neurobiologjike, truri i njeriut automatikisht e percepton një mjedis të ri si potencialisht të rrezikshëm. Për të mbrojtur veten nga kërcënimet e mundshme, gjatë natës së parë, ndodh asimetria e gjumit - hemisfera e djathtë e trurit hyn në një gjumë të thellë, ndërsa e majta mbetet në gjendje gatishmërie.
Kjo "roje nate" e bën trurin jashtëzakonisht të ndjeshëm ndaj stimujve të jashtëm. Tinguj të panjohur si ajri i kondicionuar, trafiku ose kërcitja e mobiljeve, si dhe aroma dhe nivele të ndryshme drite, aktivizojnë sistemin mbrojtës dhe parandalojnë hyrjen në një fazë të thellë pushimi. Në shtëpi, truri i injoron të njëjtat stimuj sepse i njeh ato si të sigurta.
Ekspertët theksojnë se kjo është një situatë e përkohshme. Tashmë në natën e dytë, truri e analizon hapësirën si një mjedis të sigurt, mekanizmi i vigjilencës fiket dhe cilësia e gjumit kthehet në normalitet.
Për të lehtësuar këtë fenomen, ekspertët këshillojnë:
- Sillni jastëkun ose sendin tuaj me aromën e shtëpisë për të krijuar një ndjesi afërsie.
- Mbani rutinën tuaj të zakonshme të mbrëmjes para gjumit.
- Përdorni tapa veshësh dhe një maskë gjumi për të zvogëluar stimujt e papritur.